![](images/syria/line.png)
![]() |
ကီၢ်ပယီၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤတဖၣ်
|
![](images/syria/line.png)
![]() |
ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအကလုၢ်တဖၣ်
|
-
တၢ်လဲၤဟးအိၣ်သကိးဆူနါကၠၤလ့သ၀ီ ကယါကီၢ်စဲၣ်close
ၡါဒီမ့ၢ်၀့ၢ်အဆံးကတၢၢ်တဖျၢၣ် လၢကယါကီၢ်စဲၣ်လီၤ. ၀့ၢ်ဖိဆံးဆံးလီၤအဲၣ်တဖျၢၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်က၀ီၤဃာ်အီၤလၢ က စၢၢ်လါဟ့တဖၣ်လီၤ. တုၤမ့ၢ်ဟါလီၤခီအဆၢကတီၢ်ဒီး ပကထံၣ်ဘၣ်ကရနံၣ်ပိာ်မုၣ်တဖၣ် ဟဲက့ၤလၢဃုး ၀ံဃုာ်ဒီး သ့ၣ်မုၣ်လၢကုပူၤ လၢအ၀ဲသ့ၣ်ထၢန့ၢ်၀ဲလၢပှၢ်ပူၤအဘူးန့ၣ်လီၤ. လၢဟံၣ်လၢဃီတခီ ပကထံၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီၣ်ပိာ်မုၣ်တ နီၤထါထၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်မူမ့ၢ်တၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ် ဒီးန့ဆၢၣ်တၢ်ဘၣ်တ့တဖၣ်လါဟ့ဂ့ၤမးလီၤ. ထဲၡံ၀ဲဒီးကဆှီ၀ဲဒိၣ်မး လီၤ. တၢ်ကိးမံၤဒဲးလၢၡါဒီကီၢ်ဆၣ်အပူၤ အိၣ်၀ဲဒ်န့ဆၢၣ်တၢ်တ့အသးအသိးလီၤ. ပမ့ၢ်ဟးထီၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤ ခီၣ်ခါစှၤခါ ဒီး ပကထံၣ်ဘၣ်ထိၣ်အကလုာ်ကလုာ် လၢအမၤအဟံၣ်လၢ ပှၢ်၀ဲအံၤအပူၤလီၤ. ဖဲအပူၤကွံာ်တယံာ်ဒံးဘၣ် ပှၤလၢအဟဲလၢၡါဒီတနီၤ က့ၤကဒါဆူအဟံၣ်လီၤ. UNHCR လဲၤအိၣ်သကိးသ၀ီတ ဖျၢၣ်လၢၡါဒီ ပကိးအမံၤလၢနါကၠၤလ့သ၀ီလီၤ. နါကၠၤလ့မ့ၢ်သ၀ီတဖျၢၣ်လၢ အိၣ်သူၣ်လီၤအသးလၢကလံၤစိးၡါဒီ - ကဒူကၠံကျဲမုၢ်ကပၤလီၤ. နါကၠၤလ့, လၢဘၣ်တၢ်ကိးစ့ၢ်ကီးလၢဒီလဲခူၤအံၤ မ့ၢ်သ၀ီလၢ ပှၤစံၣ်မှံဟးဖျိးလၢ ယိၤဒိၣ်ကီၢ် စဲၣ်ဒီး သ၀ီလၢအိၣ်ယံၤလၢၡါဒီအပူၤတဖၣ် ဟဲက့ၤအိၣ်၀ဲသီသီအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. UNHCR လဲၤအိးသကိးသ၀ီ၀ဲ အံၤဖဲ ၂၀၁၅ လၢာ်အပူၤ, ဒီးဟ့ၣ်မၤစၢၤ၀ဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢ ပှၤတ၀ၢအဂီၢ် ခီဖျိတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်တိာ်ကျဲၤ လၢ ကီၢ်ဒဲမးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကီၣ်ကးကရၢ Danish Refugee Council (DRC) ဆီၣ်ထွဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ. UNHCR ထံၣ်လိာ်အသးဒီး ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲလၢ အဟဲက့ၤတဂၤ, အ၀ဲဒၣ်မၤတၢ်မၤဒ် ကတီၤဆိကၠိသရၣ်မုၣ်တ ဂၤအသိး ဒီးတဲဘၣ်ပှၤဘၣ်ဃး အတၢ်လဲၤခီဖျိလၢ အဟဲက့ၤဆူၡါဒီအဂ့ၢ်, ဒ်လၢအဖီလာ်အသိးလီၤ. ယမံၤမ့ၢ်၀ဲ ဘါနံဒဲတး ဒီးယသးနံၣ်အိၣ် ၂၈ နံၣ်လီၤ. ယဖိအိၣ်ခံဂၤ ဒီးယဟဲက့ၤဆူနါကၠၤလ့သ၀ီ ဃုာ်ဒီးယဟံၣ်ဖိဃီ ဖိ ဖဲအပူၤကွံၤဃုလါလီၤ. ဖဲယဟဲက့ၤအခါ တၢ်တအိၣ်ဒီးယၤနီတမံၤ လၢယကစးထီၣ်ယတၢ်အိၣ်မူအသီန့ၣ်ဘၣ်. ယမိၢ်ယပၢ်အိၣ်ဖဲၡါဒီ ဒီးယ ဆိမိၣ်လၢ ယကသူၣ်လီၤဆီလီၤယသးကန့ၢ်အဂီၢ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ကလိၣ်၀ဲအစှၤကတၢၢ် ခံနံၣ်မ့တမ့ၢ်သၢနံၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ပှၤသ၀ီဖိဖဲအံၤ ကွဲမုာ်ယၤလၢ ယကသိၣ်လိဖိသၣ် ဒ်ကတီၤဆိကၠိသရၣ်မုၣ်တဂၤအသိး ဖဲသ၀ီအံၤအပူၤ လီၤ. ပအိၣ်ဒီးကတိၤဆိကၠိတဖျၢၣ်လၢသ၀ီပူၤ, ဒီးပကတီၤဆိကၠိအံၤ ပဆၢထၢၣ်လၢပကစၢ်အခီၣ်လီၤ. ပဒိၣ်ပှၤဘၣ် မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဟဲအိၣ်သကိးပကၠိ ဒီးခဲကိာ်တနံၣ်ပကအိးထီၣ်တီၤဖုၣ်ကၠိ အိၣ်ဒီးစ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပှၤလၢ ကီၢ်စဲၣ် သဲစးဘျီၣ်ဒိၣ် ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲသီသီလၢ ကီၢ်စဲၣ်ပဒိၣ်အိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပသ၀ီအံၤ ပပှၤနီၢ်ဂံၢ်တအိၣ်အါဘၣ်. ပကအိၣ်ဒၣ်ထဲ ဟံၣ်အဖျၢၣ်သၢဆံဃၣ်ဃၣ်လီၤ. ပမုၢ်လၢ်လၢပှၤကဟဲက့ၤက ဒါအါထီၣ် လၢတၢ်လီၢ်အဂၤလၢၡါဒီအပူၤ ဒီးဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်လၢစှၤနံၣ်အတီၢ်ပူၤ လၢကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်စ့ၢ်ကီး ပှၤကဟဲက့ၤ၀ဲ မ့ၢ်လၢတၢ်လီၢ်ဖဲအံၤမ့ၢ်ထိၣ်သြတီၤဒီး တၢ်လီၢ်ယံၤလၢအဂၤ မ့ၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢအဂ့ၤ၀ဲအဃိလီၤ. မ့ၢ်လၢပှၤအါဂၤ ဃုာ်ဒီးယၤစ့ၢ်ကီး ဟဲက့ၤလၢတၢ်လီၢ်အါတီၤအဃိဒီး ပှၤကိးဂၤဒဲးဖဲအံၤ အတၢ်အိၣ်သးဒ်သိးသိး လီၤ. မတၤတဂၤမးအဟံၣ်ဂ့ၤတအိၣ်ဘၣ်. လၢယၤဒီးယဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ် ပအိၣ်ဒၣ်လၢပှၤလၢပဃၢၤအဟံၣ်လီၤ. တၢ်ပျဲအိၣ်ပှၤဖဲအံၤတုၤလၢ အ၀ဲသ့ၣ်ကစၢ်ဟဲက့ၤတစုလီၤ. ယသးဆူၣ်လၢယအိၣ်ဖဲအံၤသ့ ဃုာ်ဒီးပှၤသ၀ီဖိလၢအ ဂၤ ပကသူၣ်ထီၣ်ပတၢ်အိၣ်မူတပူၤဃီလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ယနၢ်ပၢၢ်လၢ ယကဘၣ်စးထီၣ်လၢ အခီၣ်ထံးလီၤ. ယတၢ်တအိၣ်နီတမံၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်ဖဲယအိၣ်ဒံးလၢဒဲက၀ီၤပူၤအခါ ယမၤတၢ်မၤဒ် ပှၤဂ့ၢ်၀ီပှၤမၤတၢ်ဖိတဂၤအသိး လီၤ. ယကျဲးစၢးပၤဖှိၣ်ယစ့လၢယဒိးန့ၢ် လၢယတၢ်ဟဲနုာ်တစဲးအဖီခိၣ် ဒ်သိးယမ့ၢ်က့ၤကဒါဒီး ယကအိၣ်ဒီးတၢ်တမံၤ မံၤ လၢယကကွၢ်ထွဲယဟံၣ်ဖိဃီဖိ တတဲၤတတီၤဖိကသ့အဂီၢ်လီၤ. ခီဖျိတၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢယဒိးန့ၢ်ဘၣ်လၢ UNHCR လၢအဟဲခီဖျိ DRC အတၢ်တိာ်ကျဲၤ လၢအဆီၣ်ထွဲတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအဂ့ၢ်အဃိဒီး, ယဆါဘၣ်တၢ်ဒိးတၢ်လၣ်လၢ ယဟံၣ် ဒ်သိးယတၢ်ဟဲနုာ်လၢအဂၤ ကအိၣ်အဂီၢ်လီၤ. ပှၤလၢအဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ပှ့ၤစၢၤပတၢ်မ့ၢ်၀ဲ ပှၤလၢအလ့ၢ်ထီၣ် လ့ၢ်လိၤလၢကျဲပူၤတဖၣ်လီၤ. ယသကိးငါလီၤန့ၢ်ယၤဟီၣ်ခိၣ်တက့ ဒီၣ်ယၤဒီးယ၀ၤပဆိမိၣ်လၢ ပကသူၣ်နံၣ်သိလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်တနံၣ်အံၤ ပတၢ် ဘူၣ်တဂ့ၤဘၣ်. ယုၢ်မၤဟးဂီၤပနံၣ်သိ ဒီးပတန့ၢ်တၢ်နီတမံၤလၢာ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆးလၢခါဆူညါ ပမုၢ်လၢ်လၢပကကူးဘၣ် နံၣ်သိလၢအဂ့ၤလီၤ. ပဆိမိၣ်လၢပကဃုဟီၣ်ခိၣ်လၢအဂၤတက့ ဒ်သိးပမၤအီၣ် ကမ့ၢ်ပတၢ်အဂီၢ်လီၤ. ပအိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီး ထံကမျၢလၢပခူၣ်လၢပစုတဖျၢၣ်လီၤ. ခဲအံၤဘၣ်ဒၢၣ်ထံဒုမ့ၢ်တၢ်ကီတစဲး ဘၣ်ဆၣ်ပှၤတဲပှၤလၢ ပှၤဂ့ၢ် ၀ီအတၢ်ကရၢကရိတဖုဖု မ့တမ့ၢ် ပဒိၣ်အကစၢ်ဒၣ်၀ဲ ကသုးကျဲၤန့ၢ်ပှၤလၢထံအတၢ်လိၣ်လီၤ. ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးအဂ့ၢ်, တၢ်လီၢ်လၢပဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်သ့ ပူၤပူၤဖျဲးဖျဲးအဂီၢ်ဒု အိၣ်၀ဲဘၣ်ဆၣ် ပဘၣ်ပလီၢ်ပသး လၢ တၢ်လီၢ်တနီၤနီၤ တၢ်ပူၤဖျဲးတအိၣ်ဒံးဘၣ် မ့ၢ်လၢတၢ်ဒိးလီၤပာ်မ့ၣ်ပိၢ်အိၣ်၀ဲအဃိလီၤ. ယဃ့ထီၣ်လၢယကန့ၢ်ဘၣ် ဟံၣ်ဃီတၢ်ဆဲးနီၣ်လီၤမံၤအလံာ်ဒီး တၢ်ပှဲၢ်ထံထံဖိကီၢ်ဖိလံာ်အုၣ်သးခး ဖဲ၀့ၢ်ၡါဒီလီၤ. ယ ဖိတဖၣ်န့ၢ်ဘၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်လံၤအုၣ်သးလံ. ဖဲယဟဲက့ၤသီသီအခါ ယကဘၣ်မၤမနုၤ ယတသ့ၣ်ညါဘါ. တၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ် ဆိမိၣ်တဘၣ်ဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ် လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်စှၤလါအတီၢ်ပူၤ, ယထံၣ်လၢယမၤတၢ်သ့တမံၤမံၤလီၤ. ယတူၢ်ဘၣ်လၢယတၢ်ဟဲက့ၤအိၣ်အံၤ ကမ့ၢ်တၢ်လၢအယံာ်အထၢသ့န့ၣ်လီၤ.
-
သးစၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ကရၢဒီးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်တ ဂၤအတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိဖဲဘၣ်မဲၢ်နဲၤစွဲၤဒဲကဝီၤclose
သးစၢ်တၢ်ကရၢကရိအံၤမ့ၢ်ဝဲကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်ကရၢကရိတဖုလၢဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဒီးဘၣ်မဲၢ်နဲစွဲၤလီၢ်အိၣ်ကဒုတစိၢ်တလီၢ်အပူၤသးစၢ်လၢအသးအိၣ် (၁၅-၂၅) နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအီၤခီဖျိ(COERR)တၢ်ကရၢ ကရိန့ၣ်လီၤ.သးစၢ်တၢ်ကရၢကရိအံၤစးထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ(၂၀၁၄)နံၣ်ဖဲလၢ(COERR)တၢ်ကရၢကရိသံကွၢ်ထီၣ်ဝဲ“BlackJungle”ပှၤဂဲၤကလံၣ်ဖိတဖုအံၤမ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်သးအိၣ်လၢကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲသးစၢ်ကရူၢ်စ့ၢ်ဧါအခါန့ၣ်လီၤ.(BlackJungle)ပှၤသးဝံၣ်တၢ်ကရူၢ်အံၤဟံးန့ၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဖဲလၢမူးဧိၤပွဲဧိၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲအကတီၢ်ဒ်အမ့ၢ်စီၤပၤဒီးနီၢ်ပၤမုၢ်အမုၢ်နံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ (COERR)တၢ်ကရၢကရိထံၣ်သ့ၣ်ညါဒီးပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါလၢအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အဖီခိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.(COERR)ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲ(BlackJungle)ပှၤသးဝံၣ်တၢ်ကရူၢ်ဒ်သိးကမၤအါထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒီးဒုးပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်ဝဲသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်လၢပှၤတဝၢအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.(BlackJungle)ပှၤသးဝံၣ်တၢ်ကရူၢ်ထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်သးစၢ်တၢ်ကရၢကရိအံၤကဟ့ၣ်အါထီၣ်ဝဲတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢဘၣ်မဲၢ်နဲစွဲၤဒဲကဝီၤသ့ဝဲအဖီခိၣ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်လၢကဟံးန့ၢ်ဝဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အံၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးသးစၢ်ကရူၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲအံၤအိၣ်ဒီးအပှၤနီၣ်ဂံၢ်(၂၅)ဂၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် လီၤ.ခဲကနံၣ်အံၤသးစၢ်ကရူၢ်အပှၤနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ထဲဒၣ်(၁၆)ဂၤဒီးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်ခံဂၤဒ်အမ့ၢ်သါထိအူ(BTအခိၣ်)လၢခဲကနံၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲကၠိသရၣ်သိၣ်လိတၢ်ဖဲကဝီၤဒ့ (၁၄)တီၤထီကၠိဒီးဒံရဲၣ်လၢအမ့ၢ်(BK)အခိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်မဲၢ်နဲစွဲၤဒဲကဝီၤ အံၤဘၣ်တၢ်နီၤဖးလီၤအီၤဒ်အမ့ၢ်ကဝီၤဒိၣ်ခံဘ့ၣ်(BT)ဒီး(BK)န့ၣ်လီၤ. သါထိအူစံးဝဲ,တၢ်ဂ့ၢ်ကီအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢသးစၢ်ကရူၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးဒီးကျဲးစၢးပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢပှၤသးစၢ်တဝၢအကျါလၢအမ့ၢ်တၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီလၢအသးနံၣ်တပှဲၤဒံးဘၣ်,တၢ်သူကသံၣ်မူၤဘှီးဒိးသံးဧိၤဂာ်ဧိၤဒီးတၢ်သူၣ်ကီၢ်သးဂီၤလၢဟးထိၣ်လၢဒဲကဝီၤချၢတသ့ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.သါထိအူသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢပိာ်ထွဲထီၣ်အခံလၢအမ့ၢ်တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီလၢပှၤကမျၢၢ်အကျါဒီးခါဆူညါအဂီၢ်တအိၣ်ဖျါလီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအါဒံအါဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဖီခိၣ်သးစၢ်ကရူၢ်အဝဲအံၤ အိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢကွၢ် စိဖီတၢၣ်လၢ၂၀၁၆ နံၣ်အဂီၢ်ဒ်သိးကမၤစၢၤထုးဖျါထီၣ် တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဖီခိၣ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဒ်သိးကသ့ပလီၢ်အသးလၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လၢခါဆူညါကဟ့ၣ်အါထီၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢပၢၢ်လၢကဘၣ်ဃုထၢဝဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ် န့ၣ်လီၤ. တၢ်လိၢ်ခိၣ်လိၢ်ကါဲမ့ၢ်တၢ်သးစဲလၢပှၤသးစၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်အဃိက စူးကါဝဲတၢ်လိာ်ကွဲအံၤလၢတၢ်ကဒုးလီၤစှၤတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၢ်ဘှီဒီးဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်တၢ်မၤဂံၤထီၣ်က့ၤပှၤဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးသူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤတၢ်မၤတံာ်တာ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်သါထိအူအတၢ်ဆိကမိၣ်န့ၣ်လီၤ.အါန့ၣ်အန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ပှၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဂံၢ်ဘါလၢအသုတတူၢ်ဃၣ်ကွံာ်အသးခီဖျိတၢ်စူးကါကသံၣ်မူၤဘှီးဒီးသံးဧိၤဂာ်ဧိၤတဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.ပှၤ သးစၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအိၣ်ဒီးနီၢ်ခိဂံၢ်ဘါဘၣ်ဆၣ်မ့မ့ၢ်သူၣ်ဂ့ၢ်သးကျိၤတခီကမ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်?အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဆိကမိၣ်ထီၣ်ဝဲတုၤမ့ၢ်ဖျိထီၣ်(Post 10)အလီၢ်ခံကဘၣ်မၤတၢ်မနုၤ လဲၣ်(Post 10)မ့ၢ်တၢ်မၤလိကၠိလၢအပတီၢ်ထီကတၢၢ်လၢ(BMN) ဒဲကဝီၤ အပူၤန့ၣ်လီၤ.ပှၤသစၢ်ကရူၢ်အံၤဒုးအိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အပှၤတဝၢသ့ခီဖျိတၢ်လိာ်ခိၣ်လိာ်ကွဲဒီးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးမ့ၢ်တၢ်မၤစှၤလီၤတၢ်ကိၢ်တၢ် ဂီၤဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ သါထိအူဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်အဒိအတဲာ်လီၤဆီခီဖျိတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါဒီးတၢ်သးသဟီၣ်ဆူ(BMN)အပှၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢအကျဲးစၢးဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်မၤစၢၤဆူပှၤတ ဝၢခဲအံၤဒီးဆူညါန့ၣ်လီၤ.သါထိအူဖျိထီၣ်ဝဲ(post-10)ဝံၤအလီၢ်ခံနုာ်လီၤသိၣ် လိက့ၤစဲအ့ၣ်ဒီးအဲကလံးအိၣ်လံခံနံၣ်လံန့ၣ်လီၤ.အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိဖီတၢၣ် မ့ၢ်ကဆဲးမၤလိဒံးတၢ်,က့ၤကဒါက့ၤဆူကီၢ်ပယီၤဒီးပၢၤဃာ်က့ၤတၢ်ကူၣ်ဘၣ် ကူၣ်သ့အကျိၤအကျဲဖဲကယါကီၢ်စဲၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲအိၣ်ဒံးလၢ(BMN)ဒဲကဝီၤပူၤအကတီၢ်မုၢ်လၢကတီခိၣ်ရိာ်မဲဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢပှၤသးစၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒီးမၤသကိးဃုာ်တၢ်ဒီးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ်ဘၣ်တၢ်ဒီသဒၢတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢပှၤသးစၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲဒၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယက့ၤဆူကီၢ်ပယီၤအကတီၢ်ယကတူၢ်ဘၣ်ဒ်ယမ့ၢ်ပှၤတမှံၤတဂၤအသိးဖဲ,တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဒၣ်ယဲန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်အတွးတအိၣ်ဘၣ်.ယမၤလိန့ၢ်လံတၢ်မၤလိသ့ၣ်လီၤဆီတဖၣ်အါမံၤအါမၠိလၢအံၤလၢဘးန့ၣ်လီၤ.
-
တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဆူပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢက့ၤအိၣ်ကဒါက့ၤ “ဒီၣ်မိၣ်မဲၣ်”close
ဒီၣ်မိၣ်မဲၣ်မ့ၢ်ဝဲဟံၣ်ကစၢ်မုၢ်တဂၤလၢအိၣ်ဒီးအဖိလွံၢ်ဂၤဒီးအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဆိးဝဲ ဒၣ်ဖဲဒီၣ်ည့ခုၣ်သဝီဖဲဒံၣ်မီၣ်စိၣ်ကီၢ်ဆၣ်လၢကယါကီၢ်စဲၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢအဖိသၢဂၤထီၣ်ကၠိအခါဘၣ်ကွၢ်ထွဲဒံးဝဲအဖိဆံးဖိတဂၤအဃိတချုးလၢတၢ် တိာ်ကျဲၤအံၤအိၣ်ထီၣ်ဒံးဘၣ်အခါအဝဲကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဝၤဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိအတၢ်ဟဲနုာ်အဂီၢ်အဝဲမၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤတသ့ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢဝၤတဂၤအတၢ်ဟဲနုာ်တလၢတလီၣ်လၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲခီဖျိတၢ်သူၣ်အီၣ်ဝဲနံၣ်သိဒီးသဘ့ဟီၣ်လာ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤခီဖျိတၢ်ဟဲနုာ်အံၤတလၢတလီၣ်ဝဲဒၣ်လၢတနံၤအဂီၢ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိဂံၢ် ခီၣ်ထံးတၢ်လိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိဒီၣ်မိၣ်မ့ၣ်အဂီၢ်တၢ်ဃုထၢတအိၣ်နီတမံၤ လၢၤဘၣ်မ့မ့ၢ်ခဲကိာ်တနံၤအဂီၢ်ဘၣ်ဃ့အီၣ်က့ၤတၢ်အီၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤပှၤဆါတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲန့ၣ်အခါခီဖျိလၢအဝဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်တၢ်အီၣ်အပှ့ၤတန့ၢ်ဘၣ်အဃိကိးနံၤဒဲးအကမၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးကဲထီၣ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲဖးဒိၣ်လၢ ဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ဒီးခီဖျိဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ (UNHCR)ဒီးကီၢ်ဒဲနံၣ်(ရှ်)ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကီၣ်ကးကရၢ(DRC,DDG)ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်တၢ်တိာ်ကျဲၤအသီတခါအံၤအတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်အဃိဒီၣ်မိၣ်မဲၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢကသူၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးတခါန့ၣ်လီၤ.ဒီးအဝဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိအစ့ဟဲနုာ်အါထီၣ်ဝဲဒီးလၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်အိၣ်သးဟဲဂ့ၤထီၣ်ဝဲက့ၤဝဲဒၣ် န့ၣ်လီၤ. ဒီၣ်မိၣ်မဲၣ်မၤတၢ်မၤဆူၣ်ဆူၣ်န့ၣ်လီၤ.ခီဖျိလၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲစ့ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ(150,000 MMK)ကၠၣ်လၢ(DRC DDG)တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူကရၢအအိၣ်အဃိအဝဲသူၣ်ထီၣ် ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးဆံးကိးဖိတဖျၢၣ်ဖဲအဟံၣ်ဒီးကိးနံၤဒဲးအစ့ဟဲနုာ်ဝဲ(၅,၀၀၀-၁၀,၀၀၀MMK)ကၠၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိအဝဲလုၢ်အီၣ်လုၢ်အီ အပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၢ်ဝဲဂ့ၤဂ့ၤအမဲာ်ညါအဝဲဘျၢလီၤအါထီၣ်ဝဲအစ့ဖဲအတၢ်ဆါတၢ် ပှ့ၤအကျးန့ၣ်လီၤ.ခဲကနံၣ်အံၤအဝဲကျဲးစၢးမၤဒိၣ်ထီၣ်လဲၢ်ထီၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤခီဖျိတၢ်ဘုၣ်ထီးဒီးပှ့ၤန့ၢ်ဝဲထီးမိၢ်တဒုလံန့ၣ်လီၤ. စ့ဟဲနုာ်လၢဒီၣ်မိၣ်မ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်ဘျုးဘၣ်ဖှိၣ်ဝဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိတနံၤအဂီၢ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီတကးဒံးဘၣ်ကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်မၤစၢၤလၢအဖိအတၢ် ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဂီၢ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်နံၤမုၢ်သီလၢကဟဲဒီၣ်မိၣ်မ့ၣ်ကဘၣ်လုၢ်အီၣ်လုၢ်အီအပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိဒ်လဲၣ်န့ၣ် တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတအိၣ်ဒီးအဝဲလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢအတၢ်အိၣ်မူအပူၤအဝဲသူၣ်ဖှံသးညီသ့ဝဲဒၣ်ဒီးမၤဝဲတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤတပယူာ်ဃီန့ၣ်လီၤ.အဝဲအတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိမ့ၢ်ဝဲမုၢ်တနံၤကကဲထီၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအကျးဖးဒိၣ်အကစၢ်တဂၤဖဲဒီၣ်ည့ၣ်ခုၣ်သဝီအံၤန့ၣ်လီၤ.
-
တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဆူပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢက့ၤအိၣ်ကဒါက့ၤ “အူစူၣ်ရဲၣ်”close
အူစူရဲၣ်သးနံၣ်အိၣ်(၄၆)နံၣ်လၢအမ့ၢ်ပှၤသဘျ့လၢအဟံၣ်ဖိဃီဖိတအိၣ်ဘၣ်တဂၤအံၤအိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်ဖဲဒီးတမၣ်ကၠံသဝီဖဲဒံၣ်မိၣ်စီၣ်ကီၢ်ဆၣ်,ကယါကီၢ်စဲၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲကအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲအဂီၢ်ဒၣ်လဲာ်အတၢ်ဟဲနုာ်တအိၣ်ထီဘိဘၣ်န့ၣ်လီၤ.တချုးလၢအဝဲဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်တၢ် ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤခီဖျိဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)ဒီး(DRC DDG)တၢ် ကရၢကရိဘၣ်န့ၣ်ဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအတၢ်ဟဲနုာ်ခီဖျိမုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီးတၢ်မၤအီၣ်စံာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.စ့ဟဲနုာ်လၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲအံၤလၢလီၣ်ဝဲထဲဒၣ် လၢကအိၣ်မူဝဲလၢတနံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးပီးလီတအိၣ်ဘၣ်အဃိဘၣ်ဃ့လိၢ်န့ၢ်ဝဲတၢ်ပီးတၢ်လီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလၢပှၤအဂၤတဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢဃ့လိၢ်ဝဲမ့ၢ်တန့ၢ်ဘၣ်အခါအဝဲလဲၤဖံးလဲၤမၤတၢ်တသ့လၢၤဘၣ်ဒီးကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဖးဒိၣ်လၢအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤအတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်အဃိအူစူရဲၣ်အဂီၢ်တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီးတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်ဖံးတၢ်မၤ သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟဲညီထီၣ်ဝဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးပီးလီဃုာ်ဒီးတၢ်သိၣ်လိသ့ၣ်တဖၣ်လၢ(DRC,DDG) တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်ကရၢကရိအံၤအဃိအဝဲဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲစ့ဟဲနုာ်ခီဖျိမုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ,တၢ်ကတဲာ်ကတီၤထီၣ်က့ၤဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်လၢတၢ် သူၣ်တၢ်ဖျးအဂီၢ်တကးဒံးဘၣ်စးထီၣ်မၤစ့ၢ်ကီးဝဲအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်တဖျး ဖဲအဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်အလီၢ်တကဝီၤဖိအပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီလၢအူစူရဲၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးအတၢ်မၤလိဒ်အံၤတကလုာ်လၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)ဒီး (DRC DDG)တၢ်ကရၢကရိဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲအံၤန့ၣ်လီၤ.အူစူရဲၣ်သူၣ်လီၤ ဘၣ်ဝဲနံၣ်သိအချံ(၄၈)ခွးဒီးဖဲလၢလါယူၤလံအတီၢ်ပူၤကူးဘၣ်က့ၤဝဲနံၣ်သိ (၆)ထၢၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲမုၢ်လၢ်ပာ်ဝဲဒၣ်လၢဖဲလါအီကူးအတီၢ်ပူၤကကူးန့ၢ်ဘၣ်ကဒီးဝဲနံၣ်သိ(၄)ထၢၣ်န့ၣ်န့ၣ်လီၤ.အတၢ်ဟဲနုာ်အါထီၣ်ဝဲအဖီခိၣ်အဝဲမုၢ်လၢ်ဝဲဒၣ်လၢပှ့ၤဝဲဟုသးလၢတနံၣ်အဂီၢ်ကန့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. “ယစံးဘျုးဘၣ်(DRC)ဒီး(UNHCR)လၢအတၢ် ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤယၤခီဖျိတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးအတၢ်ပီးတၢ်လီလၢကဲဘျုးဒီးတၢ်သိၣ်လိမၤဒီးလၢမ့ၢ်အဘျုးအဖှိၣ်အိၣ်ဝဲဒိးမးလၢယတၢ်အိၣ်မူအပူၤ” အူစူၣ်ရဲၣ် လါအီကူး ၂၀၁၅ နံၣ်
-
For these scouts,close
MAE LA CAMP, Thailand, Sept 29 (UNHCR) – They live by the motto, Be Prepared, as members of the Utah Boy Scouts of America Troop. But nothing could have prepared them for the rush of emotions that greeted them in Mae La refugee camp. The 18 Myanmar refugee boys had flown with their scout leader from Salt Lake City in the United States to Japan for the World Scout Jamboree before arriving in Bangkok for a seven-hour bus ride to reach this camp in western Thailand's Tak province. They were visibly tired but excited as they scoured the crowd for familiar faces – loved ones they had not seen since leaving the camp in UNHCR's resettlement program almost 10 years ago. The faces of Brothers Lwel Say, 16, and Lwel Gay Htoo, 14, lit up when they found their aunt, Tha Dah Wah, 24. "I'm very excited, very happy and I want to cry," she said. After seven years apart, the boys were now taller than her, but the younger one still clung to her hand as they walked through the camp. The brothers have come a long way – not just in terms of distance but also experience. Born in exile, Mae La camp was the only world they knew. Daily life revolved around school, play and evening lessons with their teacher-mother. They wore old clothes full of holes and considered themselves lucky to wear flip flops where other kids ran around in their bare feet. "We used to ask our parents – how will our future be? They always said they didn't know," said Lwel Gay Htoo. Back then, ethnic conflict in south-eastern Myanmar seemed intractable and the refugees faced the prospect of spending a lifetime in Thailand's camps. In 2005, UNHCR started a group resettlement program to give some of them a new lease on life. "My parents decided to register for the resettlement program because they hoped for better education for me and my brothers and sisters, so we would have better lives," said Eh Nay Ler, 17, another member of the visiting team. Life in the United States was not easy at first. Many struggled with the new environment, culture and language. The Lwel brothers improved their English by watching cartoons while Eh Nay Ler persisted by listening to his teachers. These young men eventually joined the Utah Boy Scouts – comprising some 100 resettled Myanmar refugees – through which they volunteer weekly and help the homeless in their new community. "Resettling in America gave is a new, fresh start in life. It's given us freedom, rights, better education and welfare that would have been impossible if we still lived in the camp. Without the resettlement program, I could have married early or gone bad," said Lwel Say, who admitted to being "totally stubborn" and "spoilt" in the past. Eh Nay Ler agreed: "I am very thankful for the life I've been given. Without support from UNHCR, the resettlement country and donors, I would probably be picking corn for a living with my grandmother." Despite their gratitude, the boys clearly missed the relatives they left behind, including grandparents who felt they were too old to travel and extended family members who had either opted to stay or were unregistered and thus not eligible for resettlement under Thai regulations. The Lwel brothers' aunt chose to stay for a university scholarship in Thailand, after which she plans to teach in the camp. This spirit of giving back is not lost on the resettled boys. Lwel Say hopes to come back to Mae La to be a teacher when he graduates from high school in two years. Fellow Scout Hay Soe, 16, waxed nostalgic when he visited his old school in the camp: "One day I will come back here and be a teacher. I will teach math or science because I love these subjects and I want to work for refugees in Thailand." Nearly 100,000 Myanmar refugees have been resettled to third countries such as Australia, Canada, Denmark, Japan and the United States since 2005. Some 110,000 remain in nine camps along the Thailand-Myanmar border. By Korapin Suntayodom & Pathamawan Tonjunpong, In Mae La camp, Thailand
-
မဲၢ်လးဒဲကဝီၤဖိလၢအသုးလီၢ်သုးကျဲဆူစီးလ့ၣ်ဝ့ၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံလဲၤဆူယပၣ်ကီၢ် အဃိအတၢ်ဟဲက့ၤဟးclose
ဖဲလါအီကူးထီၣ်အခီၣ်ထံးအံၤန့ၣ်ကညီဒီးကရ့ၣ်နံၣ်သၣ်သးစၢ်ဖိလၢအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢဒဲကဝီၤဒီး လဲၤအိၣ်ဆိးတ့ၢ်လၢကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်လၢအမ့ၢ်စီးလ့းဝ့ၢ်(Salt Lake City)လၢအအိၣ်လၢ ကီၢ်အမဲရကၣ်အပူၤဟဲက့ၤဝဲဆူမဲၢ်လးဒဲကဝီၤလၢအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး ဝဲတၢ်လီၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ ဖိသၣ်ပိာ်ခွါသ့ၣ်တဖၣ်လဲၤတ့ၢ်ဝဲဆူယၣ်မၣ် ကူၣ်ကၠံၣ်လၢအအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢယပၣ်အဝ့ၢ်လၢအလဲၤထီၣ်ဝဲဒၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ်ဃုသ့ၣ်ညါဆိ တၢ်ဖိတၢ်မၤလိဒီးဆဲးလဲၤဝဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤလၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်တ့ၢ်ဝဲအလီၢ်န့ၣ် လီၤ.ကရ့ၣ်နံၣ်ဒီးကညီသးစၢ်ဃုသ့ၣ်ညါဆိတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ပိၢ်သးဝးလၢ ကခီဝဲဒၣ်ကီၢ်ဆၢလၢအမ့ၢ်မဲၢ်ဆီးဆူမၠၣ်ဝတံၣ်ဝံၤဆူဖၣ်အၣ်,လွဲၣ်ကီၢ်ဒီးဆူဝ့ၢ်တကူၣ်န့ၣ်လီၤ. ရွ့ၣ်ယိလ့လၢအသးအိၣ်ဝဲ(၁၆)နံၣ်အံၤမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးပှၤတဂၤလၢဃုသ့ၣ်ညါဆိတၢ်ဖိတၢ်ဟဲက့ၤအ ကျါအံၤဒီးအဝဲဒၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢမဲၢ်လးဒီးအဝဲအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ပိၢ်သးဝးလၢကက့ၤ ဟးအိၣ်သကိးဘၣ်ဝဲအဒူသဝီလီၢ်လံၤဒီးထံၣ်လိာ်ဘၣ်က့ၤအသးဒီးအပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအ အိၣ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဖဲလၢအဝဲသုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်အမဲရကၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲတဲဘၣ်ဝဲ အတၢ်ဟဲက့ၤအဂ့ၢ်အကျိၤအံၤဆူကညီတၢ်ကစီၣ်သန့န့ၣ်လီၤ.ယမံၤမ့ၢ်ဝဲဟ့ၣ်စိဒီးယပှၤဟံၣ်ဖိ ဃီဖိဒီးယသကိးသ့ၣ်တဖၣ်ကိးယၤလၢရွ့ၣ်ယိလ့န့ၣ်လီၤ.ယအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်တ့ၢ်လၢမဲၢ်လးဒဲက ဝီၤပူၤဒီးအိၣ်ဆိးတ့ၢ်ဖဲန့ၣ်(၈)နံၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲနံၣ်(၂၀၀၇)နံၣ်န့ၣ်ယပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိသုးလီၢ်သုးကျဲ ဆူကီၢ်အမဲရကၣ်ဒီးပသူၣ်လီၤပတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးဖဲန့ၣ်လီၤ.ခဲအံၤ(၈)နံၣ်ပူၤကွံာ်ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ် ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကဟဲက့ၤဟးဘၣ်ယဲဆူယသဝီလီၢ်လံၤလၢအမ့ၢ်မဲၢ်လးန့ၣ်လီၤ.ယအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ် လၢ်လၢကထံၣ်လိာ်က့ၤသးဒီးယဘူးယတံၢ်ဒီးထံၣ်ဘၣ်ကဒါက့ၤတၢ်လီၢ်လၢယအိၣ်ဖျဲၣ်တ့ၢ်အ လီၢ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဆီတလဲအိၣ်ဝဲအါမးလၢဒဲကဝီၤအပူၤဘၣ်ဆၣ်ယမၤနီၣ်မၤဃါဘၣ်ခဲလၢာ်လီၤ ဂာ်ဒ်သိးဒၣ်ဖဲမဟါတနံၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲယက့ၤဆူမဲၢ်လးအခါယအိၣ်ဒီးတၢ်တူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်လၢအ လီၤဆီန့ၣ်လီၤ.လီၤဂာ်ဒ်သိးဒီးလၢကစၢ်ဟံၣ်ဃီဒီးဆှၢကဒါက့ၤယၤဒီးထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ်ယ သးအါမံၤဒီးဒုးသ့ၣ်နီၣ်က့ၤယၤလၢယဖိသၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ယပလၢၢ်ဘၣ်လၢယတၢ်ဘူၣ်ဂ့ၤ ဒီးယဘၣ်ဆိၣ်ဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.ယထံၣ်လိာ်ဘၣ်ယသးဒီးယဖါတံၢ်ဒီးယမုၢ်ဂၢ်ဒီးယတူၢ်ဘၣ်လၢယ အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီအါန့ၢ်တက့ၢ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်တၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢအလီၢ်ဆီလၢယဂီၢ်တုၤဒၣ်လဲၣ် ယဆိကမိၣ်ဒီးတဲလၢအဂ့ၢ်တသ့ဘၣ်.ယသးစံၣ်ဝဲချ့ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ယကတိၤသကိးဘၣ်တၢ် ဒီးယမုၢ်ဂၢ်,ဖါတံၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤဆီလၢယဂီၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်ယာ်တၢ်ဟ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဟးဝ့ၤ ဝီၤတၢ်လဲၤကျဲအပူၤအဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်ဖိသၣ်ပိာ်ခွါလၢအသးအိၣ်(၁၄)နံၣ်တုၤလၢ(၁၈)နံၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လဲၤကျဲတဘျီညါအံၤဒုၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲပှၤကိးဂၤအသူၣ်အသးဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်မ့ၢ်လၢထံၣ် ဘၣ်ဝဲပထံကီၢ်ဒီးမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၤလးဒီးပမၤလိဘၣ်တၢ်အါမံၤဘၣ်ဃးဒီးန့ဆၢၣ်တၢ်အိၣ်သးတ ဖၣ်ဒီးဖိသၣ်အါန့ၢ်ဒံးလၢမဲၢ်လးဒီးဖၣ်အၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢထိးဘၣ်ပသးနီၢ်နီၢ်ဒီးယဆိမိၣ် စ့ၢ်ကီးလၢပဝဲခဲလၢာ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်လၢတၢ်ပှဲၤလၢတၢ်လဲၤကျဲတဘျီညါအံၤစ့ၢ် ကီးန့ၣ်လီၤ.ပိာ်ခွါဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအါဒၣ်တက့ၢ်ထီၣ်ဝဲတီၤကၠိဒီးတနီၤထီၣ်ဝဲခီလ့ၣ်ကၠီန့ၣ်လီၤ. ပဝဲကိးဂၤပမ့ၢ်ပှၤမၤလိတၢ်ဖိဒီးပဝဲကိးဂၤပအိၣ်ဒီးတၢ်ဃုထၢလၢအလီၤဆီလိာ်သးလၢပကၠိအ ပူၤန့ၣ်လီၤ.ယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲယသးဝံၣ်တၢ်ဒီးမၤလိလၣ်တ့ၣ်ကျိာ်(ပှၤရိမ့းဖိလၢပျၢၤအကျိာ်)လၢ ယတၢ်ဃုထၢအဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ်လီၤဆီလိာ်သးဒီးပိာ်ခွါဖိသၣ်အဂၤန့ၣ်လီၤ.တနီၤသးစဲဝဲဒၣ်လၢက ကဲဝဲဒၣ်သုးဒီးအဂၤတနီၤသးစဲဝဲဒၣ်လၢကကဲထီၣ်ဝဲပၢၤကီၢ်ဒီးပှၤသ့ပှၤဘၣ်လၢစဲးဖီကဟၣ်မ့ တမ့ၢ်တၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်တကပၤန့ၣ်လီၤ.ပတထီၣ်ကၠိလၢတၢ်လီၢ်တပူၤဃီဘၣ်တနီၤအိၣ်ဝဲ (တီၤထီကၠိလၢမုၢ်ထီၣ်,တီၤထီကၠိလၢမုၢ်နုာ်,ဟဲလဲကၠိ,ခီတဝူးကၠိ,အိၣ်လဲဖၢၣ်ကၠိ,ကြဲကၠၢၣ်ကၠိဒီး ဟၢထၢၣ်တီၤထီကၠိ)သ့ၣ်တဖၣ်လၢစီးလ့းတြီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.ယဖါတံၢ်ဒီးယမုၢ်ဂၢ်မၤတၢ်ဒီးအိၣ်ဝဲ ဒၣ်ဒီးအမူအဒါလၢမဲၢ်လးပှၤတဝၢအပူၤဃိအဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်လဲၤအိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ.ယကတိၤသ ကိးတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်ဒီးဒဲကဝီၤအခိၣ်အနၢ်ဒီးမၤလိန့ၢ်ဘၣ်ယဲဒၣ်တၢ်အါမံၤဘၣ်ဃးဒီးယဟံၣ် ယဃီန့ၣ်လီၤ.တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်စံးဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လုၢ်ဘၢကွံာ်ယသးဒီးမုၢ်ကအိၣ်ဝဲတနံၤယသး အိၣ်ဟဲက့ၤမၤစၢၤကဒါက့ၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဒ်လၢယမ့ၢ်တ့ၢ်လၢအပူၤကွံာ်အသိးန့ၣ်လီၤ.အိၣ် ဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢဟဲက့ၤဘၣ်ယဲဆူနီၢ်ကစၢ်အဟံၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မၤအသးလၢအဂ့ၢ်ကတၢၢ်တ ခါလၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်လီၢ်လၢတၢ်ကဃုထၢဝဲလၢတၢ်လဲၤကျဲတဘျီညါအံၤကီခဲဝဲဒိၣ်မးဘၣ် ဆၣ်ပဝဲကိးဂၤပအၢၣ်လီၤသကိးလၢအမ့ၢ်မဲၢ်လးဒီးဖၣ်အၣ်န့ၣ်လီၤ.ပအိၣ်ဒီးတၢ်လိာ်ကွဲဖျၢၣ် ထူလၢလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝးဒီးထံၣ်လိာ်သးဒီးတံၤသကိးလၢအဂ့ၤဒီးအသူၣ်ဂ့ၤသးဝါတဖၣ်ဖဲလၢ တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်လဲၤကျဲအံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ဂ့ၤဝဲနီၢ်နီၢ်လၢပတၢ်အိၣ်မူအပူၤ န့ၣ်လီၤ.
-
Sheffield ဖျၢၣ်ထူစၢဖှိၣ်ကရၢဟ့ၣ်လၤဟ့ၣ်က ပီၤဝဲပှၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အဆိကတၢၢ် လၢအမ့ၢ်တ့ၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိclose
Sheffield ဖျၢၣ်ထူစၢဖှိၣ်ကရၢဟ့ၣ်လၤဟ့ၣ်ကပီၤဝဲပှၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အဆိကတၢၢ် လၢအမ့ၢ်တ့ၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိစီၤကျၢၤဟဲ(၁၈)နံၣ်တဂၤအံၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အၢၣ်လီၤ အီလီၤလၢတၢ်မၤကွၢ်အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်သၢဘျီတဘျီဖဲဖျၢၣ်ထူကရၢအံၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲအိၣ်ဖျဲၣ် ထီၣ်ဝဲလၢအူးပၠၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤဒီးအပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်မ့ၢ်ဝဲကညီကလုာ်ဒူၣ်လၢ ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တ့ၢ်လံဒီးတၢ်ဆီၣ်တံၢ်မၤနၢၤလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.ကျဲးစၢးဝဲလၢကလဲၤဆီ လီၤက့ၤတၢ်အိၣ်မူလၢကီၢ်အီၣ်စတ့လယါဘၣ်ဆၣ်တကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်ဘၣ်အဃိလီၤ ဂာ်ဒ်သိး ဒီးအဝဲသ့ၣ်တထူၣ်ဖျဲးထီၣ်လၢၤလၢဒဲကဝီၤပူၤအတၢ်အိၣ်မူလၢတအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ဘၣ်အံၤန့ၣ် လီၤ.နဟးထီၣ်လၢတၢ်ချၢတန့ၢ်ဘၣ်.ပှၤလၢဒဲကဝီၤအပူၤတဖၣ်လံာ်ပိာ်ကျဲလၢကလဲၤထီၣ်က့ၤ လီၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အံၤအပူၤဒ်ပှၤပတီၢ်မုၢ်တဂၤအသိးတအိၣ်နီတဂၤဘၣ်အဂ့ၢ်ကျၢၤစံးဝဲန့ၣ် လီၤ.ဖဲ(၂၀၀၆)နံၣ်အကတီၢ်ကရူၢ်စှၤကိာ်ဖိလၢပၣ်ဃုာ်ဒီးကျၢၤအဟံၣ်ဖိဃိဖိယဲၢ်ဂၤအံၤဒိးန့ၢ် ဘၣ်က့ၤဝဲတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူဝ့ၢ်(Sheffield)လၢအမ့ၢ်ကီၢ်စၢဖှိၣ်ကျဲစၢၤခီဖျိတၢ်ဒီသဒၢတၢ်ရဲၣ် တၢ်ကျဲၤအဃိန့ၣ်လီၤ.ကျၢၤလၢကတိၤကျိာ်တသ့ဘၣ်တဂၤအံၤဟံဝဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢတၢ်လိာ် ကွဲဖျၢၣ်ထူလၢကၠိအဖျၢၣ်ထူကရၢဒီး(Sunday leagues)ဖျၢၣ်ထူကရၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.အ သကိးတဖၣ်တဲဘၣ်အီၤဘၣ်ဃး(Unites Racism Divides)ဖျၢၣ်ထူကရၢလၢအမၤစၢၤ Kyle Walkerလၢကကဲထီၣ်ဘၣ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပတီၢ်အဲးကလံးကီၢ်ပှၤ ထူဖျၢၣ်ထူန့ၣ်လီၤ.အဝဲ နုာ်လီၤထူစ့ၢ်ကီးဖျၢၣ်ထူဖဲန့ၣ်ဒီးဖျၢၣ်ထူအသရၣ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအီၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်မၤကွၢ်ခံဘျီ ဖဲ(Sheffield United)ဖျၢၣ်ထူကရၢအကတီၢ်,Walker စ့ၢ်ကီးနုာ်လီၤမၤကွၢ်အသးန့ၣ်လီၤ.လၢ ခံကတၢၢ်ကျၢၤဘၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်အီၤလၢဖျၢၣ်ထူကရၢဒီးWalkerဘၣ်ဟးထီၣ်ဝဲဒီးဖဲလၢတၢ် မၤကွၢ်အီၤသၢဘျီတဘျီဝံၤအလီၢ်ခံဖျၢၣ်ထူပှၤနဲၣ်တၢ်တဖၣ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးအီၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. မုၢ်တနံၤယအဲၣ်ဒိးလိာ်ကွဲလၢ(PremierLeague)ဖျၢၣ်ထူကရၢအပူၤဘၣ်ဆၣ်ဒီးခဲကနံၣ်အံၤ ယတၢ်ပညိၣ်အိၣ်လၢယကဂုာ်ကျဲးစၢးဒ်သိးပှၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်Nigel Adkins ဒီး Chris Morgan လၢအမ့ၢ်ဖျၢၣ်ထူပှၤနဲၣ်တၢ်လၢ ပှၤလိာ်ကွဲသးနံၣ်(၂၁)နံၣ်ဆူအဖီလာ်သ့ၣ်တဖၣ်က ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးယၤအဂီၢ်ဒီးဟ့ၣ်ဆၢက့ၤ(Sheffield United)ဖျၢၣ်ထူကရၢခီဖျိအတၢ်နာ်န့ၢ် ယၤလၢအိၣ်ဖျါထီၣ်အံၤအဂ့ၢ်,အဝဲစံးဘၣ် Reuters တၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ယမ့ၢ်ပှၤလိာ် ကွဲဖိတဂၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်သးဆူၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢအထီန့ၣ်လီၤ.မုၢ်တနံၤယဘၣ်သးကဲ ထီၣ်ဘၣ်ကီၢ်ပယီၤမ့တမ့ၢ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဖျၢၣ်ထူကရၢအခိၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပတီၢ်အသိး န့ၣ်လီၤ.ဒီးယနီၢ်မ့ၢ်ဒိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဒီးမ့ၢ်သ့ယကလိာ်ကွဲဖျၢၣ်ထူတၢ်ပြၢလၢအပတီၢ်ထီဒ်အမ့ၢ် (PremierLeague)ဒီး(Champions League)တၢ်ပြၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ကျၢၤမ့ၢ်ပှၤလိာ်ကွဲဖိ လၢအိၣ်ဒီးအကံၢ်အစီအလၢအပှဲၤဒီးတနံၣ်ညါအံၤလိာ်ကွဲဝဲလၢပှၤသးနံၣ်(၂၁)နံၣ်ဆူအဖီလာ် တဖၣ်အကျါဒီးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကနုာ်လီၤဘၣ်ဝဲဖဲ(Blades)ဖျၢၣ်ထူကရၢလၢအ လိာ်ကွဲတုၤထီၣ်လၢကတီၤဆိခိၣ်ဖးတၢတၢ်ပြၢလၢ(LeagueCup)အပတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ဒီး အတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်သုးထီထီၣ်အပတီၢ်အံၤတပျာ်ကွံာ်ဝဲထဲတစဲးဖိအဃိဒိး န့ၢ်ဘၣ်က့ၤဝဲခိၣ်ဖးခံန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးအိၣ်ဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ် သ့အတီၤပတီၢ်တကပၤအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအတၢ်တၤဒိၣ်မးန့ၣ်အဂ့ၢ်စၢဖှိၣ်ကူၣ်သ့ပှၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤ တၢ်(Nick-Cox)စံးဝဲန့ၣ်လီၤ.တကတီၢ်ဃီကျၢၤဘၣ်မၤလိစ့ၢ်ကီးဝဲကျိာ်အသီတမံၤဒီးမၤဘၣ် လိာ်က့ၤအသးဒီးတၢ်ဆဲးတၢ်လၤလၢတဒ်သိးလိာ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ် သ့တၢ်ဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤလၢဖျၢၣ်ထူကရၢအဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်မၤကဲထီၣ် လိၣ်ထီၣ်တၢ်အဂ့ၤလီၤဆီတမံၤန့ၣ်လီၤ.ခဲကနံၣ်အံၤကျၢၤဖီၣ်ဃာ်ဝဲအဲကလံးအလံာ်ခီကီၢ်ဒီး ဖဲ(၂၀၁၂)နံၣ်အဝဲက့ၤဟးဝဲဆူအဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးတံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ်လၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ အပူၤလၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအိၣ်ဝဲ(၁၃,၀၀၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်အိၣ်ဆိးဝဲအလီၢ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲစံးဝဲ လၢအသးခုလၢဟဲက့ၤစိာ်ဃုာ်ဝဲတၢ်ဆၢမုၢ်လၢ်အါမးလၢပှၤလၢအအိၣ်တ့ၢ်ဒံးလၢဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ် (လၢအဲၣ်ဒိးထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ်အပှၤလၢကနုာ်လီၤလိာ်ကွဲဘၣ်ဝဲဖဲဖျၢၣ်ထူတၢ်ပြၢလၢအဆိက တၢၢ်တဘျီအံၤန့ၣ်လီၤ.ယသ့ၣ်ညါလၢယမ့ၢ်ယဲဒၣ်ခၢၣ်စးတဂၤလၢယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲ,ယဟံၣ်ဖိ ဃီဖိ,တံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပှၤကိးဂၤဒဲးလၢကီၢ်ပယီၤဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အဂီၢ်န့ၣ်အဂ့ၢ်,ကျၢၤစံးဝဲ န့ၣ်လီၤ.စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢဘၣ်သးကဲထီၣ်တၢ်အဒိအတဲာ်အဂ့ၤဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်အတၢ်ပနီၣ်လၢအ ပာ်ဖျါဝဲဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအချၢတၢ်အိၣ်မူအံၤန့ၣ်လီၤ.
-
“ပလီၢ်ကဝီၤတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဝဲၤလီၢ်ခၢၣ်သး” ခီဖျိရှၣ်တံၣ်မုာ်သးမကလီတၢ်ကရၢ(SVA)close
နဃုကွၢ်နဲဒၣ်လံာ်လဲၢ်လၢနကကွၢ်သြတဲၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢနတၢ်မၤလိတဖၣ်အဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, နဘၣ်သးဒိးန့ၢ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤကစီၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,မ့တမ့ၢ်ဖးလိာ်ကွဲ လံာ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ပှၤတဝၢအလံာ်ရိဒၢးမ့ၢ်တၢ်လီၢ်အဂ့ၤကတၢၢ်တတီၤလၢတၢ်ကလဲၤဟးအိၣ် သကိးဝဲဒၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤဖဲဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ(၇)ဘ့ၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢအပူၤပှၤတ ဝၢအလံာ်ရိဒၢးအိၣ်ဝဲ(၂၁)ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. လံာ်ရိဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်အိးထီၣ်အီၤတနွံန့ၣ်ယဲၢ်သီဒီးလံာ်ရိဒၢးတဖျၢၣ်စုာ်စုာ်အပူၤလံာ် အိၣ်ဝဲ(၇၀၀၀)ဘ့ၣ်,ပၣ်ဃုာ်ဝဲဒၣ်ဒီးလံာ်ပူလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂီၤတဖၣ်,တၢ်အုၣ်ကီၤသးအလံာ် (Reference-books)သ့ၣ်တဖၣ်,လံာ်တၢ်ကစီၣ်တဖၣ်,လံာ်မဲးကစံ,တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အဂီၢ် လံာ်ကလုာ်ကလုာ်,တၢ်ဃဲၤပူဒီးတၢ်ကွဲးလီၤနံၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.ပှၤတဂၤလၢ်လၢ်လၢ အသးနံၣ်အိၣ်ဝဲ(၁၂)နံၣ်ဆူအဖီခိၣ်ဟံလိၢ်ဖးဝဲလံာ်တဖၣ်အံၤသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၣ်အသိးတနံၤဒီးတနံၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်တၢ်ရဲၣ်လီၤကျဲၤလီၤအီၤလၢပှၤကွၢ် ထွဲလံာ်ရိဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်တၢ်တဲယုၤပူ,တၢ်လိာ်ခိၣ်လိာ်ကွဲ(games),တၢ်သးဝံၣ်ဒီးတၢ် တ့ၢ်တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဖိသၣ်ဒီးပှၤသးပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အါဒံ အါဂၤဟဲသူဝဲလံာ်ရိဒၢးအံၤကိးနံၤဒဲးဒီးသူဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢတၢ်ဖးလံာ်အကလုာ်ကလုာ်, ဃုာ်ဒီးအတံၤသကိးဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ရှၣ်တံၣ်မုာ်သးမၤကလီတၢ်ကရၢ(SVA)ဆီၣ်ထွဲထီၣ်မၤစၢၤဝဲပှၤတဝၢအလံာ်ရိဒၢးစးထီၣ်လၢ (၂၀၀၀)နံၣ်လံၤလံၤန့ၣ်လီၤ.နီၢ်တညဲဖီလၢအသးအိၣ်(၁၁)နံၣ်လၢဘၣ်ဒိၣ်ယါပှၤဘၣ်ကီ ဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအံၤဟဲဝဲလၢလံာ်ရိဒၢးခဲအံၤခဲအံၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ရိဒၢးအံၤမ့ၢ်ဝဲတံၤသကိးအဂ့ၤကတၢၢ်လၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ယဟဲဆူလံာ်ရိဒၢးကိးနံၤဒဲးန့ၣ် လီၤ.ယကနၢ်ပှၤကွၢ်ထွဲလံာ်ရိဒၢးအတၢ်တဲယုၤပှၤတၢ်ဃဲၤပူသ့ၣ်တဖၣ်မုာ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢ ယဒိကနၣ်ယဲပူတဖၣ်အခါယသးမုာ်သးခုယဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ယဆၢမုၢ်လၢ်လၢခါဆူညါန့ၣ်ယကကဲထီၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤကွၢ်ထွဲလံာ်ရိဒၢးတဂၤဒီးယအဲၣ်ဒိးတဲ န့ၢ်ပှၤဖိိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ဃဲၤပူသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.နီၢ်ဘဲလ်ထံလူလၢအသးအိၣ်ဝဲ (၅၂)နံၣ်လၢအအိၣ်ဝဲဖဲမဲၢ်လးအူဒဲကဝီၤအပူၤအဲၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်လံာ်ရိဒၢးဒီးညီနုၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤ စၢၤဝဲပှၤ ကွၢ်ထွဲလံာ်ရိဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ.လံာ်ရိဒၢးအံၤအဘျုးအဖှိၣ်အိၣ် ဝဲဒၣ်လၢပဂီၢ်ဒိၣ်မးမ့ၢ်လၢပဒိးန့ၢ်အါထီၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ခီဖျိလၢလံာ်လဲၢ် သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ယမ့ၢ်အိၣ်ဖဲယသဝီလၢကီၢ်ပပယီၤအပူၤန့ၣ်ကကီခဲဒိၣ်မးလၢယကမၤန့ၢ်ဘၣ်လံာ်လဲၢ်အ ကလုာ်ကလုာ်ဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အိၣ်ဆိးဖဲဒဲကဝီၤအပူၤလၢတအိၣ်ဒီးလံာ်ရိဒၢး အံၤတမ့ၢ်တၢ်လၢအမုာ်ဘၣ်. လံာ်ရိဒၢးဟ့ၣ်ပှၤတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီဒီးတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ်တၢ်န့ၣ်လီၤ.စီၤယိၤသးလၢအ သးအိၣ်(၂၂)နံၣ်လၢအဟဲလၢမဲးလးဒဲကဝီၤအံၤဟံးန့ၢ်မူဒါဒ်အမ့ၢ်လံာ်ရိဒၢးပၢဆှၢတၢ်မူဒါခိၣ် လၢ(OCEE- Office of Camp Education Entity)န့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ကဖၢလၢအသးဒီးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအမ့ၢ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ကမျၢၢ်လၢပှၤတဝၢအပူၤ န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဝၢအလံာ်ရိဒၢးအံၤလီၤဂာ်ဝဲဒ်သိးဒီးကသံၣ်သရၣ်မ့ၢ်လၢအမၤဘျါဝဲပှၤကညီအသူၣ်အ သးသ့ဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.အပူၤကွံာ်စှၤကိာ်နံၣ်,ဖဲလၢတၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးတၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဘှါရှဲ အဂၢၢ်အကျၢၤလၢပှၤဒဲကဝီၤဖိတၢ်လၢအအိၣ်တ့ၢ်ဝဲယံာ်တ့ၢ်လံလၢအမ့ၢ်တၢ်ဘှါဆှဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီ လၢပှၤဒဲကဝီၤဖိအဂီၢ်တဘျုးမံၤလၢပှၤဖီၣ်နီၣ်ဝံၣ်ခံပာ်ဖျါထီၣ်တ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအကါဒိၣ်လၢတၢ် သူသကိးဝဲတၢ်ကစီၣ်ဃုာ်ဒီးပှၤကညီလၢဒဲကဝီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါတ့ၢ်ဝဲလၢ(UNESCO)ကမျၢၢ်ပဒိၣ်အတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးဖဲလၢ နံၣ်(၁၉၉၄)န့ၣ်ကမျၢၢ်လံာ်ရိဒၢးန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဟီၣ်ကဝီၤလီၢ်ခၢၣ်သးလၢတၢ်ကစီၣ်အဂီၢ်,ဒုးကဲ ထီၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ခဲလၢာ်ဒီးတၢ် ကစီၣ်လၢအချ့ဒီးသ့ဝဲညီကဒၣ်လၢပှၤသူတၢ်ဖိတ ဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. တၢ်အကါဒိၣ်တခါလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအကျိၤအကျဲလၢပှၤတဝၢလံာ်ရိဒၢးလၢဒဲကဝီၤပူၤန့ၣ်မ့ၢ် ဒ်သိးတၢ်သ့နီၤလီၤလိာ်သးတၢ်ကစီၣ်လၢပှၤလၢအသူဝဲလံာ်ရိဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တုၤလၢခဲအံၤတၢ်ကစီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်လၢအဟဲဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢလံာ်ရိဒၢးလၢတၢ်မၤန့ၢ်အီၤ သ့ခီဖျိလံာ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်စဲၣ်ကျံးအပီးအလီအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲအံၤပာ် ဃုာ်ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်ကစီၣ်,မဲးကစံဒီး တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အလံာ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢဘၣ်တၢ်နီၤလီၤ အီၤကိးလါဒဲးန့ၣ်လီၤ. ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ,စံးဘျုးဘၣ်ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢလၢဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤပှၤ,အဲး(စ်)ဘံၤအ့ၤဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲခီၣ် ဖၠူထၢၣ်လၢလံာ်ရိဒၢးအပူၤဖဲနံၣ်(၂၀၁၄)နံၣ်တဝာ်ဃာ်ဃာ်န့ၣ်လီၤ.ကျဲစၢၤသန့လၢတဘျးစဲ ဒီးအ့တနဲးဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ.ဖဲခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အပူၤအံၤမ့ၢ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်နုာ်လီၤဃု သ့ၣ်ညါတၢ်ကစီၣ်လၢအ့တနဲးကျဲစၢၤလၢနဖးနဲသ့လၢကညီ,ပယီၤဒီးကိၤလၤကျိာ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲခီၣ်ဖၠူထၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်,အဲး(စ်)ဘံၤအ့ၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ခီဆၢ အဂ့ၤအါမးလၢပှၤလၢဟဲသူဝဲလံာ်ရိဒၢးအံၤ,ပှၤလၢစံးဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဆိမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢခီၣ်ဖၠူထၢၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကဲဘျုးလၢတၢ်နုာ်လီၤဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်လီၤ.(OCEE)စ့ၢ်ကီးနီၤလီၤစ့ၢ်ကီး တၢ်နုာ်လီၤဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢတၢ်ထၢနုာ်လီၤဃာ်လၢခီၣ်ဖၠူၣ်ထၢၣ်ဝဲအံၤအ ပူၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ပှၤဟဲသူလံာ်ရိဒၢးအါဒ်အါဂၤအါတက့ၢ်မ့ၢ်ပှၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်သူဝဲခီၣ်ဖၠူၣ်ထၢၣ်ခဲအံၤအံၤ လၢတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ကစီၣ်လၢအကဲထီၣ်သးလီၢ်ခံကတၢၢ်ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အတၢ် ပီးတၢ်လီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢတၢ်မၤလိအဆၢကတီၢ်,ပှၤထီၣ်တၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ်နီၤလီၤဝဲအတၢ်ထံၣ်ဒ်သိးတၢ်ကမၤ ဂ့ၤထီၣ်လံာ်ရိဒၢးအကျိၤအကျဲလၢတၢ်နီၤလီၤတၢ်ကစီၣ်ခီဖျိလံာ်သ့ၣ်တဖၣ်,ခီၣ်ဖၠူၣ်ထၢၣ်, တၢ်ကစီၣ်လၢလၢၢ်သ့ၣ်ဘၣ်ဖးဒိၣ်အလိၤဒီးတၢ်ပီးတၢ်လီအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်တၢ်သူဝဲခီၣ်ဖၠူထၢၣ်တၢတဘျီလၢပှၤသူတၢ်ဖိအဂီၢ်တနီၤသနာ်က့အဝဲသ့ၣ်အါတက့ၢ် အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤလၢကမၤလိသ့ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ကဘၣ်သူခီၣ်ဖၠူထၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဒ်လဲၣ်ဒီးအၢၣ်လီၤစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢကမၤဝဲကိးနံၤဒဲးလၢတၢ်န့ၣ်အဃိအဝဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤတၢ် ကစီၣ်ဃုာ်ဒီးပှၤအဂုၤအဂၤသ့ဝဲဒးန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢထီၣ်ဝဲတၢ်သိၣ်လိတနီၤပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကကတိၤသကိးတၢ်ဒီးဒဲကဝီၤ ကမံးတံာ်ဒ်သိးကမၤတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလၢအဘၣ်ဃးဒီးခီၣ်ဖၠူထၢၣ်ခဲအံၤတၢ်သူဝဲသ့ လၢပှၤဒဲကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်သ့လံအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢတၢ်မၤလိဝံၤအလီၢ်ခံအဲး(စ်)ဘံၤအ့ၤ ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးဒီးထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်သ့ဆၢထၢၣ်လၢနီၢ်ကစၢ်လၢပှၤ တဝၢလံာ်ရိဒၢးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤတဝၢလံာ်ရိဒၢးအံၤလီၤဂာ်ဝဲဒ်သိးဒီးလီၢ်ခၢၣ်သးတခါလၢတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒီးတၢ်ကစီၣ် န့ၣ်လီၤ.အဲး(စ်)ဘံၤအ့ၤကဆဲးမၤသကိးတၢ်ဒီးပှၤဖီၣ်နီၣ်ဝံၣ်ခံသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးဒီးကမၤဂ့ၤထီၣ် ဝဲပှၤတဝၢအလံာ်ရိဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်န့ၣ်အဃိပှၤအါဒ်အါဂၤကန့ၢ်သူဘၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ် လီၤ.နတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်မ့အိၣ်န့ၣ်ဝံသးစူၤဟဲဒီးသူဘၣ်နပှၤတဝၢဒၣ်နဲအလံာ်ရိဒၢးတက့ၢ်.
-
ဖီဆၢစိပြံလၢနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤလဲၤသုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်အမဲရကၣ်မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤပှၤ လၢကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢသ့ၣ်တဖၣ်အသးclose
ဖီဆၢစိ,ဝံသးစူၤတဲဘၣ်ပှၤနဂ့ၢ်နကျိၤဒီးတၢ်လၢအစိာ်ဆှၢနၤဆူမဲးဟီၣ်စီၣ်တက့ၢ်. ယသးအိၣ်ဝဲ(၂၄)နံၣ်ဒီးအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်လၢကီၢ်ပယီၤအပူၤဝံၤယဟဲအိၣ် ဝဲဒၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖဲသးအိၣ်ဝဲ(၇)နံၣ်န့ၣ်လီၤ.ယသုးလီၢ်သုးကျဲ ဆူယူတံးကၤ,နယူးယီၣ်ကီၢ်ယူၤအဲး(စ်)အ့ၣ်(Utica,NY,USA)ဖဲ(၂၀၀၈)ဒီးအဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်ဟဲ က့ၤဆူကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီစး ထီၣ်လၢယဟးထီၣ်ယဲဒၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်န့ၣ် လီၤ. ယမၤသကိးတၢ်တၢ်ဒီး(SVA)တၢ်ကရၢကရိလၢအအိၣ်သူၣ်လီၤသးဖဲကၠီၣ်တဲဒီးကီၢ်ပယီၤကီၢ် ဆၢန့ၣ်လီၤ.ယမိၢ်ဒီးယဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခံဂၤအိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်လၢနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.ယသးခုဒိၣ်မး လၢယထံၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဟဲဝံတဂ့ၤဘၣ်အဃိယပၢ်စူာ်ကွံာ်အသးဖဲ၂၀၀၁နံၣ်ဒီးယတခူၣ်လီၤဘၣ်အီၤဘၣ်.အဝဲ မ့ၢ်ဝဲကသံၣ်သရၣ်ဒီးပှၤတဝၢခိၣ်နၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲအသးတဆူၣ်လၢကလဲၤဆူကီၢ်အမဲရ ကၣ်ဘၣ်.အဝဲအတၢ်သးဆူၣ်လၢကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ဃူတၢ်ဖိးလၢကညီဖိအပှၤတဝၢအပူၤ န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်နသ့ၣ်နီၣ်ဘၣ်ဃးဒီးနတၢ်အိၣ်မူဖဲနအိၣ်လၢနကစၢ်ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတမံၤမံၤဒံးဧါ. ဖဲပအိၣ်လၢကီၢ်ပယီၤပူၤအဆၢကတီၢ်အခါယနီၢ်ဆံးဒံးပဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲတတီၤဘၣ်တ တီၤန့ၣ်လီၤ.အါစုၢ်အါဘျီယဟံၣ်ဖိဃီဖိဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်တၢ်ခဲလၢာ်ဒီးဘၣ်ဃ့ၢ်ဆူပှၢ်ပူၤဒီးအိၣ် ခူသူၣ်သးလၢသုးဖိသံၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢပလဲၤအိၣ်တၢ်အလီၢ်တပူၤလၢ်လၢ်ယပၢ် တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်န့ၢ်ဝဲပဟံၣ်ဝၣ်ကိးတီၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.ဝံၤဒီးသုးသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲတုၤကဒီးဝဲဒၣ်န့ၣ် လီၤ. ဖဲယမ့ၢ်ဖိသၣ်နီၢ်ဆံးအတၢ်အိၣ်မူဒီတကတီၢ်ညါပဘၣ်ဃ့ၢ်ဝ့ၤဝီၤဒၣ်ထီဘိန့ၣ်လီၤ.ဖဲ,ကအိၣ် ဃုနံၣ်ဘျဲၣ်အကတီၢ်တနံၤန့ၣ်ယလိၣ်ကွဲလၢယသကိးအဟံၣ်ဒီးတၢ်လီၤဆီမၤအသးသတူၢ် ကလာ်ပနၢ်ဟူတၢ်သီၣ်ဖးဒိၣ်ဒီးယသ့ၣ်ညါတဘျီဃီသုးဖိထီၣ်ဒုးကဒီးတၢ်လံန့ၣ်လီၤ.ယပၢ် တအိၣ်လၢဟံးဘၣ်.ယမိၢ်ဒီးယဒီပုၢ်ဝဲၢ်နွံဂၤပဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးသးလၢပသးသမူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သးကဒံကဒါအပူၤယလီၤဖးဒီးယဟံၣ်ဖိလၢတၢ်ဃ့ၢ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ယကဘၣ် မၤမနုၤလဲၣ်န့ၣ်ယတသ့ၣ်ညါယဲဒၣ်ဘၣ်လၢတၢ်န့ၣ်အဃိယဆဲးဃ့ၢ်ယဲဒၣ်ဆူညါဒီးပှၤအဂုၤ အဂၤတဖၣ်လၢအဟးကမၣ်ကျဲဒ်သိးယၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ပဃ့ၢ်တုၤလၢကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဖဲတၢ် လီၢ်တတီၤပှၤဖဲန့ၣ်တနီၤနီၤသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်ယမိၢ်ယပၢ်အဃိသတးမၢဝဲယက့ၤက့ၤဆူယမိၢ်အ အိၣ်န့ၣ်လီၤ.စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်လံၤလံၤယတက့ၤက့ၤဆူကီၢ်ပယီၤအပူၤနီတဘျီလၢၤဘၣ်. ဝံသးစူၤတဲဘၣ်ပှၤနဂ့ၢ်နကျိၤဖဲနအိၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤဒီးနတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ်တ ချုးလၢနဟဲတုၤနဲဖဲယူၤအဲာ်(စ်)အ့ၣ်(USA)အပူၤန့ၣ်တက့ၢ်. လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤန့ၣ်ပဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဟီၣ်ခိၣ်တက့ဖိလၢကအိၣ်အဂီၢ်ဒီးတၢ်လီၢ်ဝဲန့ၣ်ကဲ ထီၣ်ဝဲဒၣ်ပဒဲကဝီၤန့ၣ်လီၤ.ပတရဲၣ်ကျဲၤလၢပကအိၣ်ဖဲန့ၣ်ယံာ်ယံာ်ဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်တနံၣ်ပူၤ ကွံာ်ဝဲဒၣ်ဝံၤသၢနံၣ်ပူၤကွံၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.လီၤဂာ်ဒ်သိးဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်ကအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢပက က့ၤဃီၤဘၣ်က့ၤလၢကီၢ်ဆၢဆူပဒူသဝီလၢၤဘၣ်.လၢတၢ်န့ၣ်အဖီခိၣ်ပှၤဟဲသုးဃီၤသးဆူပဒဲ ကဝီၤပူၤအါထီၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အိၣ်မူလၢဒဲကဝီၤပူၤအံၤတမ့ၢ်တၢ်လၢအညီဘၣ်. ပတဟးထီၣ်ဘၣ်လၢဒဲကဝီၤအပူၤဘၣ်. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိပအိၣ်ဖဲန့ၣ်လၢဝၣ်ဟံၣ်ဆံးဆံးဖိအပူၤလၢတအိၣ်ဒီးလီမ့ၣ်အူဒီထံသ့ၣ်တ ဖၣ်ဒီးတသ့ၣ်ညါဘၣ်တၢ်ကစီၣ်နီတမံၤလၢဟဲခီဖျိဒ်သိးဒီးကွဲၤဟူဖျါ,လံာ်လဲၢ်တၢ်ကစီၣ်မ့တ မ့ၢ်ကမျၢၢ်တၢ်ကစီၣ်နီတမံၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်ဒ်သိးဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့မ့ၢ်တၢ်လၢဒိးန့ၢ်ဒၣ်စှၤကိာ်ဖိဒီးတအိၣ် ဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကလဲၤထီၣ်ဆူညါဖဲလၢဖျိထီၣ်တီၤထီကၠိဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ. တၢ်အကီကတၢၢ်လၢဖဲလၢနအိၣ်နဲဒၣ်လၢဒဲကဝီၤပူၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်. တယံာ်တမီၢ်ဖဲပဟဲတုၤဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်တၢ်ဟဲဘၣ်ဝဲယဟံၣ်ဖိဃီဖိဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ် န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲယဝဲၢ်မုၣ်တဂၤဆိးက့ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်အဒိးန့ၢ်ဝဲတၢ်ဆါမနုၤလဲၣ်န့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါ ဘၣ်.ယပၢ်မ့ၢ်ဝဲကညီမိၢ်လုပၢ်လၢ်ကသံၣ်သရၣ်တဂၤဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးဝဲဒ်သိးဒီးကအိၣ်မူဝဲဒၣ်ဘၣ် ဆၣ်အဂံၢ်အဘါသ့ၣ်တဖၣ်လီၤစှၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ကကူစါအီၤလၢခ့ခါကသံၣ်ကသီလၢကတီၢ်ခဲ အံၤအဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်လၢအလၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့ၤအါမးလၢပဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိပဃ့ဘါထုက ဖၣ်လၢကစၢ်ယွၤဒ်သိးကမၤစၢၤပှၤန့ၣ်လီၤ.ဃုာ်ဒီးပဝဲဒၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢဒဲကဝီၤပူၤဃ့ဘါထုက ဖၣ်လၢအဂီၢ်ဒီးတနံၤန့ၣ်တံၤသကိးတဂၤလၢအမၤတၢ်ဒီး(UNHCR)နၢ်ဟူဝဲယဝဲၢ်မုၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ ဒီးမၤစၢၤဝဲဒၣ်အီၤဒ်သိးကလဲၤကူစါအသးလၢကီၢ်(USA)အဃိအဝဲမ့ၢ်ပှၤအဆိကတၢၢ်တဂၤလၢ အသုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်(USA)အဆိကတၢၢ်တဂၤလၢပဟံၣ်ဖိဃီဖိအကျါန့ၣ်လီၤ. ယဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါဒီးယဒီပုၢ်ဝဲၢ်မုၣ်တဂၤလဲၤဃုာ်ဒီးအီၤဒ်သိးကမၤစၢၤဝဲဘၣ်ဃးတၢ်ဃံနူာ်ကံၢ်လၢတၢ် မၤပှဲၤက့ၤအီၤလၢအနီၢ်ခိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.တယံၤဘၣ်အလီၢ်ခံဒီးယပှဲၤထီၣ်ယဲ(၁၈)နံၣ်အဃိသတး တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကလဲၤ ပိၤထွဲထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အခံလၢကီၢ်(USA)န့ၣ်လီၤ. ဖဲနဟဲတုၤလၢကီၢ်(USA)အဆိကတၢၢ်အခါတၢ်လၢအဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးနၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်. န့ဆၢၣ်ခိၣ်ဃၢၤတၢ်လီဆီလိာ်သးအဖီခိၣ်မ့ၢ်နမၤဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါနဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်. ယဟဲတုၤဝဲဖဲယူတံၤကၤ(Utica)ဝ့ၢ်နယူယီး(NY)ဖဲလါယူၤ(၁၉)သီ(၂၀၀၈)နံၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်မုၢ်နံၤ သးဖှံကတၢၢ်တနံၤလၢယတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ်လီၤ.လၢယတၢ်အိၣ်မူအဆိကတၢၢ်တဘျီလၢယ ထံၣ်ဘၣ်ယဲသိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်,ဟံၣ်လၢအဃံအလၤသ့ၣ်တဖၣ်,သ့ၣ်ထူၣ်,ဖီသ့ၣ်တဖၣ်,ကျဲ သ့ၣ်တဖၣ်,ဒီးထံၣ်ဘၣ်ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်လၢက့ၢ်ဂီၤလီၤဆီလိာ်သးလၢယတထံၣ်ဘၣ်ယၤ ဒၣ်လၢယတၢ်အိၣ်မူပူၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယသူၣ်ပျံၤသးဖုးယဲဒၣ်တၢ်တစဲးန့ၣ်လီၤ.ယတသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီၣ်ပှၤအမဲရကၤဖိအတၢ်ဆဲးတၢ် လၤထဲလဲၣ်ကဲးဆိးဘၣ်လၢတၢ်ဘူၣ်ဂ့ၤတီၢ်ဘၣ်အပူၤယထံၣ်န့ၢ်ယဲတၢ်ဘါယွၤသရိာ်လၢအ လီၢ်လိၢ်လီၤလး,ကၠိလၢအဂ့ၤ,ဟံၣ်သ့ၣ်ဘၣ်လၢအမုာ်ဒီးဒုးရ့လိာ်မုာ်လိာ်အါထီၣ်ဘၣ်ဒီးတံၤ သကိးအါဒ်အါဂၤန့ၣ်လီၤ.ယံာ်ဝဲတနံၣ်ဘျဲၣ်ဃာ်ဃာ်လၢကနၢ်ပၢၢ်ဝဲကျိာ်အဂီၢ်,တၢ်အီၣ်တၢ် အီ,တၢ်ကူတၢ်ကၤက့ၢ်ဂီၤ,တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢဒီးတၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ခဲအံၤယ ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးယဲယတၢ်အိၣ်မူဖဲအံၤဒိးမးလီၤ.ဘၣ်ဆၣ်အခီၣ်ထံးသီသီခါမ့ၢ်တၢ်ကီၢ် တၢ်ခဲလၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ယတူၢ်ဘၣ်ယဲဒၣ်လၢမ့ၢ်ဝဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်ကီၢ်အမဲရကၤတၢ်မၤလိအကျိၤအကျဲအသိးမ့ၢ်နမၤဘၣ်ဘျိးဘၣ်ဒါနဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်. ဖဲစးထီၣ်အခီၣ်ထံးသီသီမ့ၢ်တၢ်လၢအကီခဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ယဂုာ်ကျဲးစၢးယဲနးနးကလဲာ်ဒီး ဖျိထီၣ်ယဲတီၤထီကၠိန့ၣ်လီၤ.ဒီးဖဲ(၂၀၁၃)နံၣ်တၢ်ကိၢ်ခါသ့ၣ်လၣ်လီၤဆှုအကတီၢ်ယဖျိထီၣ် ယဲမိးဟီးဝဲလံၣ်(MohawkValley).ခီလ့ၣ်ကၠိဒီးလၢတီၤအပူၤယမၤန့ၢ်ယဲအပတီၢ်တကယၤ အဖီခိၣ်ယပတီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢမျးကယၤ(၅)န့ၣ်လီၤ.ယဒိးန့ၢ်ယဲတၢ်လၤကပီၤတၢ်မၤစၢၤလီၤ ဆီခံခါလၢကဆဲးမၤလိတၢ်လၢဟးဝံး(Hartwick).အခီလ့ၣ်ကၠိလၢဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်တၢ်မၤလိ အကျိၤအကျဲန့ၣ်လီၤ.ယဖျိထီၣ်ဒီးဒိန့ၢ်တီၤဒိၣ်တုာ်လံာ်အုာ်သးဒံၢ်ကရံၣ်ဖဲတၢ်ကိၢ်ခါအက တီၢ်ဖဲ(၂၀၁၄)နံၣ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်ယဲတၢ်လၤတၢ်ကပီၤလၢဒူၤဖံၤဟံၣ်ဖိဃီဖိမီၢ်သီ(Duffy Familly Ambssador)အတၢ်မၤစၢၤကဆဲးမၤယဲတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်မၤလိဖဲလၢတၢ်ကိၢ်ခါအ ကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ယဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်ယၤလၢကတိၤဘၣ်ဃးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအဂ့ၢ်အကျိၤဖဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ သးစၢ်မုၢ်နံၤဖဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဝဲၢ်လီၤခိၣ်သ့ၣ်ဖဲဝ့ၢ်နယူယီး(စ်)(NYC)န့ၣ်လီၤ. ဒီးခါဆူမဲာ်ညါမ့ၢ်နတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်နဲဒၣ်ဒ်လဲၣ်. မ့ၢ်နတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကမၤတၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအဂီၢ်ဧါ. မ့ၢ်,အိၣ်ဝဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ.ယစးထီၣ်တ့ၢ်ယဲဒၣ်လံန့ၣ်လီၤ.ဖဲ(၂၀၁၂)နံၣ်န့ၣ်ယဒုး အိၣ်ထိၣ်ကရူၢ်တဖုဘၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢအမဲရကၤဒီးပှၤဒဲကဝီၤဖိကၠီဘူးတံၢ်လၢတၢ်ဆဲးကျိး အဂီၢ်လၢအမ့ၢ်(ARSCC)ဒ်သိးသးစၢ်လၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒီးသးစၢလၢကီၢ်အမဲရကၤသ့ၣ်တ ဖၣ်ကမၤန့ၢ်ဝဲတၢ်နၢ်ပၢၢ်လိာ်သးအါထီၣ်ခါဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.မုၢ်မဆါတနံၤအံၤပကရၢဖိအ နီၢ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲ(၁၃၃၅)ဂၤလၢကီၢ်ဝးဝးအပူၤလၢတၢ်သူဝဲဖ့း(စ်)ဘိး(Facebook)သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ယအိၣ်ယဲဒၣ်ဒီးယတၢ်မံမီၢ်လၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲသးစၢ်လၢအိၣ်လၢကီၢ်(USA)သ့ၣ်တဖၣ်က န့ၢ်ဘၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်တီၤထီကၠီသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဖၠၣ်စိမိၤကၠိဒိၣ်ကၠိထီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ယတၢ်ရဲၣ် တၢ်ကျဲၤအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကဆဲးမၤလိယဲဒၣ်တၢ်တုၤအဖျိထီၣ်တစုတုၤလၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ယဲသရၣ်ဒိၣ ်စိအတၢ်လၤတၢ်ကပီၤလၢအမ့ၢ်(PhD)လၢအဘၣ်ဃးဒီးဟီၣ်ခိၣ်ဘီမုၢ်ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ခိခွဲးယာ်တၢ် သိၣ်တၢ်သီမိၢ်ပှၢ်ဒီးကစၢၢ်ဆၢယဲဒၣ်လၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအသနၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ယတသးပ့ၣ်နီၣ်ယဲဒၣ်မ့ၢ်ယအိၣ်ဟဲယဲဒၣ်ဖဲလဲၣ်မ့တမ့ၢ်ယတုၤယဲဒၣ်ဆူလဲၣ်တုၤလၢယတုၤ ဃီၤဖဲအံၤဒီးယဆၢမုၢ်လၢ်ယဲဒၣ်မုၢ်ကအိၣ်ဝဲဒၣ်တနံၤယကမၤဘၣ်ယဲဒၣ်တၢ်လၢဘီမုၢ်စၢဖှိၣ် ကရၢ(UNHCR)ကဟ့ၣ်လီၤယတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲလၢအိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ချၢဒီဘ့ၣ်ဒ်ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ယဲတၢ်မၤစၢၤအသိးန့ၣ်လီၤ.ယကဘၣ်လဲၤယဲတၢ်လဲၤကျဲ လၢအအိၣ်ဒံးဝဲဖယံၤဘၣ်ဆၣ်ယကတုၤဃီၤယဲသပှၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်တ့ၢ်ယဲ တၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤဆိၣ်ဝါအဃိသတးမ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢယအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ဆၢက့ၤယဲတဆံးတက့ၢ်လၢက စၢ်ယွၤဟ့ၣ်တ့ၢ်ယၤန့ၣ်လီၤ.
-
ထါမဟ့ၣ်ဒဲကဝီၤတၢ်မၤလၤကပီၤပှၤဖျိထိၣ်ပှၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဖၠၣ်စိမိၤကၠိအမူးclose
ဖဲကီၢ်ပယီၤ-ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒဲကဝီၤအပူၤတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢအပတီၢ်ထီဒၣ်တက့ၢ် အံၤအဃိခိၣ်နူာ်သ့ၣ်တဖၣ်ကလူၤပိာ်က့ၤအခံတချုးလၢၤဘၣ်.ခီဖျိတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်ဒီးတၢ်ဆီၣ် ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်ပနီၣ်ဝဲမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကျိၣ်စ့ဂ့ၢ်ဝီဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိအတၢ်ဆီၣ်သနံာ် သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအထုးစီၤစုၤယံၤထီၣ်ဝဲဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်မၤလိကၠိအဃိဆူညါခီ အဂီၢ်တၢ်အိၣ်မူတၢ်လီၤတံၢ်တအိၣ်ဘၣ်,လၢတၢ်န့ၣ်အဃိပှၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဒူသးဒူ,တၢ်ပာ်လီၤသးကျၢၤမုဆှုဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်အလၢအပှဲၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါအ့ၣ်ြဖ့ၣ်(၂၃)သီအနံၤထါမဟ့ၣ်(Tham Hin)ဒဲကဝီၤအပူၤ,တနီသရံၣ်ပှၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤ ဖၠၣ်စိမိၤမၤလၤကပီၤဝဲပှၤဖျိထီၣ်(Tanawthari Junior College)ကၠိသၢဒူၣ်တဒူၣ်အတၢ်ဖျိကၠိ အမူးန့ၣ်လီၤ.မူးလီၤဆီအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤဘၣ်တၢ်မၤလၤကပီၤဝဲဒ်သိးဒီးတၢ်ပျၢ်တီၤထီ ကၠိအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအသိးလၢအမ့ၢ်ဆ့ကၤသူဖးထီ,လံာ်အုၣ်သးလၢဘၣ်တၢ်ကွဲးဃံကွဲ လၤလံာ်မဲာ်ဖျၢၣ်သ့ၣ်တဖၣ်,ဟံၣ်ဖိဃီဖိအမဲာ်အနါလၢအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်ပာ်ကဖၢလၢသး,တၢ် သူၣ်ဖှံသးညီ,တၢ်နံၤတၢ်အ့သ့ၣ်တဖၣ်,တၢ်လၤကပီၤခိၣ်သလုာ်လၢအိၣ်ဒီးအနွံ,ခီၣ်ဖံးထီ ခံလၢပိာ်မုၣ်ဖျိထီၣ်ကၠိသ့ၣ် တဖၣ်လၢတၢ်တစူးကါညီနုၢ်အီၤဘၣ်တဖၣ်,ပှၤဖျိကၠိတဂၤအ တၢ်ပီးတၢ်လီန့ၣ်လီၤ. တၢ်နီၢ်နီၢ်လၢနအဲၣ်ဒိးအီၤလၢဒဲကဝီၤအပူၤန့ၢ်မ့ၢ်-တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကမၤလိဘၣ်ဘၢ်တၢ်ဒီး ဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်လၢလၢပှဲၤပှဲၤန့ၣ်လီၤ.ဆူညါခီတၢ်အိၣ်မူလၢအလီၤဆီလိာ် အသးအံၤမ့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢစှၤကိာ်ဖိဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကမၤလၢပှဲၤတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီ (မုၢ်တနံၤကဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဃုာ်ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့)န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ပှၤသးစၢ်အဂီၢ်တၢ်မၤလိမၤဒီးတမ့ၢ်လၢတၢ်မၤလိကၠိသိၣ်လိဝဲဒၣ်ဘၣ်တခီ(UNHCR)ဒုး အိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဝဲလၢထါမဟ့ၣ်ဒဲကဝီၤအပူၤအံၤစးထီၣ်လၢအပူၤကွံာ်တနံၣ်လံန့ၣ်လီၤ.ပှၤသး စၢ်ဖိလၢသးနံၣ်ဘၣ်အိၣ်ဒံးကၠိအဖၢမုၢ်အိၣ်ဝဲ(၂၀)မျာ်ကယၤလၢတအထီၣ်ကၠိဘၣ်န့ၣ်လီၤ. (UNHCR)ကတိၤတၢ်ဒီးပှၤသးစၢ်ဖိလၢအဟးထီၣ်ကွံာ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်သးတအိၣ်မၤလိတၢ်လၢၤဘၣ်,အါန့ၢ်အန့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲဒ်သိးဒီးတၢ် အိၣ်မူဆူညါခီမ့ၢ်တၢ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်ပနီၣ်တ့ၢ်လံအီၤဒ်ဒဲကဝီၤတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အပ တီၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ.ပှၤသးစၢ်ဖိတနီၤနီၤဘၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်ကၠိခီဖျိဘၣ်မၤစၢၤက့ၤအဟံၣ်ဖိဃီ ဖိလၢကျိၣ်စ့တကပၤ(မ့)ဒ်အတၢ်သးအိၣ်ဒၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢာ်မ့ၢ်ဒၣ်အဝဲသ့ၣ်အတၢ်နာ်ဒၣ်ဝဲ,အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢဆူညါခီအတၢ် အိၣ်မူအဂီၢ်,ဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိအတၢ်မၤစၢၤလၢတနံၣ်အံၤတၢ်မၤလိလၢကမၤဝံၤမၤကတၢၢ်ဝဲဖၠၣ်စိ မိၤလၢခံနံၣ်တၢ်မၤလိကအတီၢ်န့ၣ်လီၤ.နီၢ်သံၣ်တၣ်(ကတိၤကညီကျိာ်တဘၣ်)လၢဖျိထီၣ်ဝဲ ဖၠၣ်စိမိၤတဘျီအံၤဟဲအိၣ်ဝဲဖဲထါမဟ့ၣ်ဃုာ်ဒီးအမိၢ်အပၢ်စးထီၣ်လၢ၂၀၁၀နံၣ်လံန့ၣ်လီၤ. တလၢၤကၠိဖိလၢအသးအိၣ်(၁၉)နံၣ်တဂၤပာ်လီၤအသးကျၢၤမုဆှုလၢကမၤလိတၢ်ဖဲအိၣ် လၢဒဲကဝီၤပူၤအခါဒီး“မၤလိတၢ်,ကျဲးစၢးဆူၣ်ဆူၣ်ကလဲာ်”အဃိဖဲတီၤထီကၠိတၢ်မၤလိအက တီၢ်အဝဲကတိၤကညီကျိာ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်လံဒီးအဝဲအတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢကကဲ ထီၣ်ဘၣ်ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဒီၣ်ထၢၣ်န့ၣ်လီၤ. စီၤဖံအဲၣ်လၢာ်(၂၀)နံၣ်လၢအဖျိထီၣ်ဝဲပှၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဖၠၣ်စိမိၤကၠိအံၤအဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲဘၣ်ဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံာ်ဝဲလၢ(Myeita)ဖဲ၂၀၀၅နံၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ်ပှၤလၢအိၣ်ကၠိနီၢ်နီၢ်တဂၤလီၤ.အတံၤဖိသကိးဖိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဟးထိၣ်ကွံာ်ကၠိဒၣ်လဲာ် လၢအဝဲဒၣ်အဂီၢ်“ပှၤတဂၤကသ့ဒိးန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်မးတမံၤအ ဃိန့ၣ်လီၤ.”အဝဲမုၢ်လၢ်ဝဲလၢမုၢ်ကအိၣ်ဝဲတနံၤကက့ၤကဒါက့ၤဝဲဆူ(Myeita)ဒ်သိးကစး ထီၣ်ဘၣ်ဝဲအတၢ်အိၣ်မူမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်လၢအမ့ၢ်တၢ်ဘှီသိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်သံၣ်တၣ်ဒီးစီၤဖံအဲၣ်လၢာ်စံးဝဲတၢ်ဖျိထီၣ်(Tanawthari)အံၤမ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ခီၣ်ခါအသီတပ တီၢ်လၢ=ကဆှၢပှၤဆူညါခီဒ်သိးပကတုၤဃီၤဆူပတၢ်မိၣ်န့ၢ်သးလီန့ၣ်လီၤ. ပှၤသးစၢ်ဖိခံဂၤလၢာ်အံၤအိၣ်ဒီးတၢ်ပညိၣ်ဒၣ်ဝဲလၢကဆဲးထီၣ်ဝဲပှၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဖၠၢ်စိမိၣ် ခံပတီၢ်တပတီၢ်လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအါမံၤအါမၠိလၢကီၢ်ပယီၤကီၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢကနုာ်လီၤထီၣ်ဘၣ်ကၠိအံၤအဂီၢ်တၢ်သမံသမိးတၢ်ကမၤအီလၢထါမဟ့ၣ်ဒဲကဝီၤအ ပူၤဖဲလါဖ့ၣ်ဘြူၣ်အါရံၣ်ဒီးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်အဆၢဝဲဖဲအဆိအချ့အံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲလၢပှၤလၢအဖျိထီၣ်(Tanawthari)သ့ၣ်တဖၣ်အသိးအဝဲသ့ၣ်ခံဂၤလၢာ် မၤတၢ်လၢဒဲကဝီၤပှၤတဝၢအပူၤဒီးအိၣ်ခိးဝဲဒၣ်လၢကထီၣ်ဘၣ်ဒံးဝဲတၢ်မၤလိကၠိဆူညါခီ တပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဖၠၢ်စိမိၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤအံၤတၢ်တပာ်ပနီၣ် တူၢ်လိာ်ပာ်ကဲအီၤလၢကီၢ်ပယီၤဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဘၣ်.ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ် သ့လၢအပတီၢ်ထီသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်ဖၠၢ်စိမိၤအကလုာ်ကလုာ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လၢကီခဲဝဲဒၣ် ဒိၣ်မးလၢတၢ်ကပိာ်မၤထွဲအီၤအဂီၢ်ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကျိၣ်စ့တၢ်လၢာ်ဘူၣ် လၢာ်စ့ာ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢတၢ်ဖိးဒီးသဲစးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖၠၢ်စိမိၤလၢကီၢ်ပယီၤ အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်တပာ်ပနီၣ်ဝဲကညီတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အတီၤပတီၢ်သ့ၣ် တဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်တီၤထီကၠိမ့ၢ်ဂ့ၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဖၠၢ်စိမိၤမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးလံာ်ညိၣ်သိၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ် လၢဒဲကဝီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ပှၤသးစၢ်ဖိခံဂၤအံၤဂုာ်လဲၤဆူညါ,ကျဲးစၢးမၤလိတၢ် လၢတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲဒီးမ့ၢ်တၢ်လၢအိၣ်ဒီးအလုၢ်အပှ့ၤဒီးမုၢ်လၢ် ဝဲလၢဆူညါခီအဂီၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အသီကဟဲတုၤအိၣ်အဝဲသ့ၣ်ဒီးနာ်ဝဲဒၣ်လၢအဝဲ သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိကလၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ
-
တၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်နီၢ်ဖိလၢအမ့ၢ်နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤခိၣ်ခံ ဒီးဒဲကဝီၤကူၣ်သ့မူဒါခိၣ်close
နီၢ်ဖိမ့ၢ်ကညီပိာ်မုၣ်တဂၤလၢအသးအိၣ်(၆၀)နံၣ်ဒီးဟ့ၣ်လီၤအသးလၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အပူၤ စးထီၣ်လၢအသးစၢ်ဒံးအဆၢကတီၢ်လံၤလံၤလံန့ၣ်လီၤ.အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲပာ်လီၤတ့ၢ်လံအသးကျၢၤမု ဆှုလၢကမၤဆဲးမၤဒံးတၢ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲဟဲတုၤလၢနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤအပူၤဖဲ၁၉၉၇နံၣ်ဒီးဘၣ် တၢ်ဃုထၢထီၣ်အီၤဒ်အမ့ၢ်ဒဲကဝီၤခိၣ်ပှၤမၤစၢၤတၢ်တဂၤဒီးကူၣ်သ့မူဒါခိၣ်န့ၣ်လီၤ.နီၢ်ဖိအတၢ်မုၢ်လၢ် ကွၢ်စိလၢကထံၣ်ဘၣ်ဝဲကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢအဂ့ၤဒီး,တၢ်အိၣ်မူ လၢအဂ့ၤဖဲအိၣ်လၢဒဲကဝီၤအပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ(မ့)က့ၤကဒါက့ၤဆူထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲဃုထၢဝဲ လၢကအိၣ်တ့ၢ်ဒီးဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲဖိသၣ်လၢခံတစိၤဒ်သိးဒီးကဒိၣ်ထီၣ်လၢဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်မၤနၢၤကသ့ ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ------------------------------------------------------------------------------------------ ➣ နီၢ်ဖိတဲပၠးပှၤဘၣ်ဃးဒီးနနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ဖုၣ်ကိာ်ကသ့ဧါ ယမံၤမ့ၢ်နီၢ်ဖိလီၤ.ယအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဖဲလါယူၤလံ(၂၀)သီ၁၉၅၄နံၣ်ဖဲဖလူသဝီရၤမတံကီၢ်ဆၣ်ကညီ ကီၢ်စဲၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲယသးစၢ်ဒံးအကတီၢ်ယလဲၤထီၣ်ကၠိလၢညံၣ်နီၣ်တူၤ(၈)တီၤယအဲၣ်တၢ်သိၣ် လိဒိၣ်မးဒီးဖဲ၁၉၇၁နံၣ်န့ၣ်ယဆၢတဲာ်လီၤယသးလၢယက့ၤကဒါက့ၤဆူယသဝီဒီးယစးထီၣ်သိၣ် လိဝဲကညီဒီးတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဒွးန့ၣ်လီၤ.လၢခံက့ၤယထီၣ်ပှၢ်ဒီးယဝၤလၢအမ့ၢ်သဝီအဂၤတဖျၢၣ်ဒီးပထီၣ် ဖိ(၃)ဂၤဒီးယခုၢ်ဖိစ့ၢ်ကီးပှၤဖိအဂၤ(၃)ဂၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ၁၉၈၅နံၣ်ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်လၢကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒီးပယီၤသုးမုၢ်ဒိၣ်အဃိပဟံၣ်ဖိ ဃီဖိဘၣ်သုးလီၢ်သုးကျဲဆူဒူသဝီအဂၤတထျၢၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢ်ခံက့ၤဖဲ၁၉၉၇နံၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်က ဒီးလၢပသဝီလီၤ.ယသးပျံၤတၢ်ဒီးယအဲၣ်ဒိးလၢကဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကဘၣ်စီၤစုၤယံၤဒီးတၢ်ဒုးပျီအဃိ ယဆၢတဲာ်လီၤယသးဒီးဃ့ၢ်ထီၣ်ဆူနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤအပူၤယမၤတ့ၢ်ကၠိခိၣ်ဒီကၠိသရၣ်မုၣ်ဖဲ၁၉၉၇ဒီး၂၀၀၈နံၣ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ.ကၠိ သရၣ်အတၢ်မၤလၢဒဲကဝီၤအပူၤမ့ၢ်တၢ်လၢကီခဲဝဲဒိၣ်မးခီဖျိတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဘူးတၢ်လဲစှၤမးအဃိန့ၣ် လီၤ.ဒ်ကၠိခိၣ်တဂၤအသိးကီခဲဝဲလၢကဟ့ၣ်မၤစၢၤယကၠိသရၣ်ဒ်သိးတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူကလၢ လီၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤအိၣ်လၢဒဲကဝီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိဒီးပှၤကၠိဖိတနီၤနီၤဖှီၣ် ဒိၣ်မးတၢ်မနုၤတအိၣ်ဘၣ်.ပကဘၣ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးဒီးမၤစၢၤလိာ်သကိးပသးန့ၣ်လီၤ.------------ ➣ ဘၣ်မနုၤအဃိနအဲၣ်ဒိးကဲကၠိသရၣ်လဲၣ် တၢ်ကဲကၠိသရၣ်မ့ၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကမၤစၢၤဘၣ်ပှၤဂုၤပှၤဂၤဒ်သိးဆူညါခီအတၢ်အိၣ်မူကဂ့ၤဒိၣ် ထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ကၠိသရၣ်တမ့ၢ်တၢ်မၤတခါထဲလၢကျိၣ်စ့အဂီၢ်ဘၣ်မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်မၤစၢၤပပှၤက လုာ်န့ၣ်လီၤ.ယပာ်ကဖၢလၢယသးလၢယထံၣ်ဘၣ်ယပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကဲထီၣ်ဘၣ်ကသံၣ်သ ရၣ်အဒိၣ်အထီမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကသံးကသီပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်မၤနၢၤ ဖဲအဝဲသ့ၢ်တၢ်မၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ---------------------------------------------------------------------- ➣ နတဲပၠးပှၤဘၣ်ဃးဒီးတၢ်မၤလၢနမၤတ့ၢ်လံဖဲအပူၤကွံာ်တခါကသ့ဧါ ယမ့ၢ်တ့ၢ်ဒဲကဝီၤကမံးနံာ်တဂၤစးထီၣ်လၢ၂၀၀၈နံၣ်လံၤလံၤဒီးတၢ်ဃုထၢထီၣ်ယၤဒ်ဒဲကဝီၤကူၣ် သ့မူဒါခိၣ်လၢ(KRCEE)န့ၣ်(၃)နံၣ်လံန့ၣ်လီၤ.ဖဲ၂၀၁၂နံၣ်ဒဲကဝီၤတၢ်ဃုထၢယဘၣ်တၢ်ဃုထၢ ထီၣ်ယၤလၢပှၤ(၄၀)ဂၤအကျါနီၢ်ဂံၢ်ခံဒီးယမ့ၢ်ပိာ်မုၣ်ခံဂၤတဂၤလၢဒဲကဝီၤကမံးတံာ်န့ၣ်လီၤ.ခဲအံၤ ယဟံမူဒါဒ်အမ့ၢ်ဒဲကဝီၤခိၣ်ခံဂၤတဂၤန့ၣ်လီၤ.ယမၤစၢၤဒဲကဝီၤခိၣ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်အါမံၤအါမၠိ,လီၤဆီ ဒၣ်တၢ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်သ့ဒီးကၠိကီၣ်တကပၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးယမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးမူဒါခိၣ်ဖဲဒဲကဝီၤခိၣ်တအိၣ်ဘၣ် အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ ------------------------------------------------------------------------------------ ➣ ဒ်ပမ့ၢ်ဒဲကဝီၤခိၣ်ခံပိာ်မုၣ်တဂၤအသိးမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်တမံၤမံၤဧါ တၢ်ဂ့ၢ်ကီတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်.လၢတၢ်မၤအပူၤအဝဲသ့ၣ်ပာ်ကဲဝဲပိာ်မုၣ်ဒီးတၢ်ကွၢ်တလီၤထီဒါပိာ်မုၣ် ပှၤမၤတၢ်ဖိတအိၣ်ဘၣ်.ယတူၢ်ဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ထဲသိးတုၤသိးလီၤ.ဖဲဒဲကဝီၤအံၤအပူၤပှၤခဲလၢာ်မ့ၢ် တၢ်ဒ်သိးသိးလီၤ. ------------------------------------------------------------------------------------ ➣ ဘၣ်ဃးဒီးကညီဖိတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့မ့ၢ်နတၢ်ထံၣ်အိၣ်ဒ်လဲၣ် ကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်တအိၣ်ဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကမၤလိဘၣ်တၢ်ထီထီဒီးအိၣ်ဒံးဝဲအါမးလၢတၢ် ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တအိၣ်ဘၣ်.ယနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ယဲယထီၣ်ဘၣ်ဒၣ်ထဲ(၈)တီၤလီၤ,မုၢ်လၢ်လၢကညီဖိ သ့ၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်ကၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢအဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.ပအိၣ်လၢကီၢ်ပယီၤအပူၤတၢ်ကီတၢ်ခဲ အိၣ်အါမးဒီးယနာ်လၢမ့ၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢအဂ့ၤန့ၣ်ကမ့ၢ်တၢ်မၤစၢၤပတၢ်အိၣ်မူ လၢဆူညါခီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. -------------------------------------------------------------------------- ➣ မုၢ်မဆါတနံၤအံၤဒဲကဝီၤပူၤအတၢ်အိၣ်သးနဆိကမိၣ်အီၤဒ်လဲၣ် နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်တဖျါလၢအဝဲသ့ၣ်ဒိကနၣ်ခိၣ်နၢ်ဘၣ်,လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲတၢ်ထုးလီၤစှၤ တၢ်အီၣ်အကတီၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.ဒဲကဝီၤပူၤတၢ်အိၣ်သးကီခဲဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးဒ်အမ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်ဆီၣ်သနံာ်ဒီးတၢ်လီၤသူၣ်အုးသးအုးအဃိန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်သံကွၢ်အီၤလၢမ့ၢ်နကလဲၤသုးလီၢ်သုးကျဲဆူနဖိအိၣ်လၢကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်ဧါအခါစံးဆၢ ဝဲလၢ“ယသးပှၢ်လံ,တၢ်မၤလၢယကမၤအီၤဖဲန့ၣ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်ယကအိၣ်ဒၣ်ဖဲ(ဒဲကဝီၤအပူၤ) အံၤဒီးမၤစၢၤယပှၤကလုာ်ဖဲအံၤလီၤ.” “ယအဲးဒိးစံးဘျုးဘၣ်တၢ်ကရၢကရိကိးဖုဒဲးလၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်စ့ၣ်ဂံၢ်စ့ၣ်ဘါဒီးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ လၢတၢ်ကိးမံၤဒဲးဒ်အမ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့,တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့,တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးတၢ်အိၣ် တၢ်ဆိးအဃိန့ၣ်လီၤ.တၢ်ကရၢကရိလၢအမၤစၢၤတၢ်လၢဘၣ်ထွဲဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအတၢ်သုး လီၢ်သုးကျဲစ့ၢ်ကီးဒီးယနာ်လၢပှၤလၢအိၣ်ဒီး(PREs)မ့ၢ်ဂ့ၤပှၤအသီသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်တပာ်ပနီၣ် ဒံးအီၤဘၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤလၢခံက့ၤကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အံၤန့ၣ်လီၤ.ယအဲၣ်ဒိးစံးဘျုးဘၣ်တၢ်ထံၣ် လိာ်သံကွၢ်တဘျီအံၤစ့ၢ်ကီးခီဖျိလၢယပာ်ကဖၢလၢဘၣ်ယသးလၢတၢ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ.ဆၢက တီၢ်လၢအပူၤကွံာ်ယတအိၣ်ဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကစံးကတိၤဘၣ်တၢ်ဒီးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢ ဖှိၣ်ကရၢဒ်သိးအံၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.” --------------------------------------------------------- Interviewed by Praparat Khachornboon Field Office Mae Sot – May 2014
-
တၢ်သံကွၢ်သံဒိးလီၤဆီလၢဒီၣ်ထံၣ်(Doughty)ကရၢ ကရ့ၣ်နံၣ်(ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၤလၣ်)အိၣ်ဒီးတၤလၣ် ကရ့ၣ်နံၣ်ထူသနူတၢ်ဂဲၤကလံၣ်ကရၢ ဖဲဘၣ်န်မဲၣ်နဲၤစွဲၤclose
တနံၣ်အံၤထူသနူတၢ်ဂဲၤကလံၣ်ကရၢ(Doughty)ကရၢဒိးန့ၢ်ခိၣ်ဖးတၢအဃိအၢၣ်လီၤဝဲလၢက ထံၣ်လိာ်သးဒီးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢလီၤလီၤဆီဆီဒ်သိးကဟ့ၣ်ထီၣ်ဝဲခါလၢကဟဲတ ဘျီပတၢ်ခီဂာ်ကီၢ်ဆၢတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်ကစီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ယနာ်လီၤတံၢ်လၢပခိၣ်ပနၢ် သ့ၣ်တဖၣ်ကဖးဘၣ်ဝဲ,သးခုဝဲဒီးမၤလိအါထီၣ်ကရၢအံၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်သုသ့ၣ်ညါလိာ်သုသးဖးယံာ်လံဧါ,သုထံးလိာ်သုသးဒ်လဲၣ် ပထံၣ်လိာ်ပသးဖဲဒဲကဝီၤအံၤအပူၤလီၤ.ပဝဲအါဒၣ်တက့ၢ်ပဟဲလၢကဝီၤဒ့တၢဒီးပထီၣ်ကၠိဒ်သိးသိး စးထီၣ်လၢပနီၢ်ဖိသၣ်လံၤလံၤလံန့ၣ်လီၤ.ပဝဲဒၣ်ခဲလၢာ်ပသးနံၣ်အိၣ်ဒၣ်(၁၅)နံၣ်ဒီး(၁၉)နံၣ်အ ဘၢၣ်စၢၤအဃိပပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ပသးညီဒီးပဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ကရၢအံၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်မတၤတဂၤဆိကမိၣ်ထီၣ်ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်ကရၢအဝဲအံၤလဲၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲအခါဖဲလဲၣ် - အခီၣ်ထံးပစးထီၣ်အီၤဖဲကၠိပျၢ်ဒီးတၢ်မၤ/အိၣ်နီတမံၤဘၣ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပတအိၣ်ဒီးတၢ် တိာ်ပာ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢပကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်ဘၣ်.သိဖိဒူၣ်မ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢသူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤလၢ ပကျါအိၣ်ဒီးတၢ်ဆိကမိၣ်လၢကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ဂဲၤကလံၣ်ကရၢအံၤန့ၣ်လီၤ. ကရၢအံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ၂၀၀၈နံၣ်ဒီးကရူၢ်အံၤအခိၣ်ဒီးမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢကဲဘျုးဒိၣ်မး ခီဖျိတၢ်သုးကျဲၤဝဲတၢ်သိၣ်လိသ့သးဒီးဂဲၤလိသ့သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. နကရၢအံၤအမံၤလၢအခီၣ်ထံး(ထူလံၤ)တဖျၢၣ်န့ၣ်ဒ်လဲၣ် ဖိဒူၣ်ကိးန့ၢ်ဝဲအမံၤလၢ(Doughty)လီၤအခီပညီမ့ၢ်ဝဲဒူ(ပာ်လီၤသးကျၢၤမုဆှု)န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်တၢ်တမံၤ လၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤပလိၣ်ဘၣ်အီၤကိးနံၤဒဲးလၢတၢ်မုၢ်လၢ်သုတလီၤမၢ်ကွံာ်တဂ့ၤဒီးမၤသကိးဆူ ညါဆူၣ်ဆူၣ်ကလဲာ်ဒ်သိးဒီးပကသူၣ်ထီၣ်ဘၣ်တၢ်အိၣ်မူဆူညါခီကဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်လၢ်ပဂီၢ်ဒၣ်ဝဲမ့ၢ် ဂ့ၤ,ပဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးပပှၤတဝၢအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.ခီဖျိလၢမံၤအံၤအဃိဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ပှၤဒ်သိးပက ဘၣ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးလၢဆူညါခီတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢပပှၤကလုာ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီးမ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢကီခဲဝဲဒိၣ်မးလၢကဘၣ်ဒုးအိၣ်ဖျါထီၣ်လၢကမျၢၢ် အါအါဂီၢ်ဂီၢ်အကျါန့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်ဒၣ်လဲာ်ပပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိဒၣ်ပဝဲ(မ့)ပတံၤဖိသကိးဖိဒၣ်လဲာ်ပက ဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သးဒူလၢပကသဂၢၢ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ပှၤအါဒံအါဂၤဖဲဆၢကတီၢ်လၢပတၢ်ဒုးနဲၣ်အဂီၢ် န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုၤအဃီနဃုထၢလၢထူသနူတၢ်ဂဲၤကလံၣ်အံၤလဲၣ် ပဘၣ်ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်ဝဲပထံပကီၢ်လၢအနံၣ်ယံာ်အလါအါမးလံဒီးပမ့ၢ်တမဂုာ်ကျဲးစၢးပၢၤဃာ်က့ၤ လုၢ်လၢ်ထူသနူဘၣ်ဒီးကလီၤမၢ်ဒီးကကတၢၢ်ကွံာ်န့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိပဃုထၢဝဲထူ သနူတၢ်ဆဲးတၢ်လၤတၢ်ဂဲၤကလံၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးပကဒုးမူဒုးဂဲၤဒံးဝဲပထူသနူအံၤအဂီၢ်မ့ၢ်ကျဲအဂ့ၤကတၢၢ်တဘိဒီးဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်ပတံၤဖိ သကြိးဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢပလုၢ်လၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤတၢ်န့ၢ်သါအံၤန့ၣ်လီၤ. ဒ်ကရၢတဖုအသိးတၢ်တၤတၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ် တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ကရၢအံၤဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲစးထီၣ်လၢအခီၣ်ထံးလံၤလံၤလံန့ၣ် လီၤ.ကရၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်အါဒံအါဂၤလဲၤတ့ၢ်လံဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ဖိဒူၣ်ကျဲၤဝဲပှာ်မသီလၢကမၤပှဲၤက့ၤကရၢဖိဒီးသိၣ်လိထီၣ်ကဒီးပာ်ဖှိးဃုာ်က့ၤဒ်သိးက ဃူကဖိးဒီးမၤသကိးတတၢ်တပူၤဃီအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဘၣ်ဆၣ်ပကျဲၤဒ်သိးဒီးကရၢ အံၤကမူးဒံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဘၣ်သဂၢၢ်စ့ၢ်ကီးဒီးဆၢကတီၢ်ကီခဲခီဖျိတၢ်ဃုန့ၣ်ထူသနူတၢ်ကူတၢ်ကၤလၢတၢဂဲၤဒိအဂီၢ်န့ၣ် လီၤ.ပဘၣ်ဒိးလဲန့ၢ်ဒီးဘၣ်ဃ့ဆိန့ၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ထီဘိပဂုာ်ကျဲးစၢးဒ်သိးကချုးဆၢ ချုးကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤလၢကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်ဂ့ၢ်ဝီဒီးတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ဝဲၤလီၢ်ဟ့ၣ်တၢ် မၤစၢၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ကရၢတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ် မုၢ်ကအိၣ်ဝဲတနံၤယအဲၣ်ဒိးလဲၤဒုးနဲၣ်လၢဝ့ၢ်ဘီကီးန့ၣ်လီၤ.ပဟဲအိၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤအံၤ, ယံာ်လံဒီးယအဲၣ်ဒိးထံၣ်ဘီကီးနလီၤ……. ယအဲၣ်ဒိးလဲၤဒုးနဲၣ်ကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤအံၤဆူဝ့ၢ်တကူၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်နဆိကမိၣ်ထီၣ်လၢနကဒုးနဲၣ်တၢ်အံၤဖဲကယါကီၢ်စဲၣ်အပူၤစ့ၢ်ကီးဧါ ဒုးနဲၣ်ဖျါကယါလၢအမ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤဒိၣ်မးလီၤ.ယနၢ်ဟူလၢတၢ်အံၤကကဲထီၣ်အသးဖဲအဆိအ ချ့အံၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ပှၤအိၣ်ဝဲအါဒံအါဂၤစံးဝဲလၢဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ပက့ၤကသ့ဖဲအဆိအချ့အံၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်မ့ၢ်ဒုးနဲၣ် ဝဲဖဲလွဲၢ်ကီၢ်အပူၤကဂ့ၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအဲၣ်ဒိးဒုးအိၣ်ထီၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအကရၢမ့ၢ်နအိၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဒ်လဲၣ် ထဲဒၣ်ကဘၣ်ဒူ(ဘူၣ်တၢ်)န့ၣ်လီၤ.
-
ငါရဲၣ်-ပၢ်တဂၤအတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီတဖၣ်close
အူမဲၣ်သးနံၣ်အိၣ်(၁၂)တဂၤအံၤဆ့ၣ်နီၤဝဲဒၣ်ဒီးအဖိဒိၣ်မုၢ်လၢအဲၣ်ဝဲဒိၣ်ကတၢၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.အဖိ ဒိၣ်မုၢ်အံၤအသးနံၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်ထဲ(၁၄)လါဘၣ်ဆၣ်ဖျါလီၤဂာ်လၢအသ့ၣ်ညါဝဲအမုၢ်ဂၢ်အံၤအိၣ်ဒီးနီၢ် ခိက့ၢ်ဂီၤလၢအက့အကွဲၣ်အဃိလၢတၢ်အဲၣ်တၢ်သးကညီၤအပူၤဟ့ၣ်နီၤလီၤအီၣ်ဝဲအဒံသၣ်ဒီးအူမဲၣ် န့ၣ်လီၤအူမဲၣ်အပၢ်ငါရဲၣ်အံၤကွၢ်ဃီၤဝဲဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ခံဂၤအံၤလၢတၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးအပူၤန့ၣ်လီၤ. “မ့ၢ်တၢ်လဲၤကမၣ်အသးဒီးအူမဲၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲဒ် အံၤန့ၣ်လီၤ အဝဲဟးတသ့ဘၣ်,တထံၣ်တၢ်မူးမူးနီၢ်နီၢ်ဘၣ်ဒီးကတိၤတၢ်တသ့ဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်အဝဲမၤတၢ်ဆဲးကျိး လၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအကျိၤအကျဲအသိးန့ၣ်လီၤ.ခီဖျိလၢအဝဲယူၢ်လီၤတၢ်အီၣ်တန့ၢ်ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်အဃိ ပဘၣ်ဒုးအီၣ်အီၤတၢ်အီၣ်လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီအပူၤန့ၣ်လီၤ.ယသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတၢ်လၢအဂီၢ်ကိးဆၢက တီၢ်ဒဲးန့ၣ်လီၤ.”ဖဲလၢငါရဲၣ်,အမါဒီးအဖိလွံၢ်ဂၤဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢကီၢ်ပယီၤအခါအဝဲသ့ၣ်တဆိ ကမိၣ်တ့ၢ်ဝဲနီတဘျီလၢအဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်ဟးအိၣ်ယံၤဒီးအထံအကီၢ်ယံာ်လၢအနံၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အူမဲၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲဖဲဘၣ်မဲၢ်နဲစွဲၤဒဲကဝီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤငါရဲၣ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤန့ၢ်တၢ်လၢအ ဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီးအပှၤတဝၢဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤတဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲစံးဝဲ, “ပတၢ်ဃုထၢတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်မ့မ့ၢ်တခီပဘၣ်အိၣ်ဆိးဝဲဒၣ်ဖဲအံၤန့ၣ်လီၤ.ပက့ၤကဒါက့ၤဆူပထံ လီၢ်ကီၢ်ပူၤတသ့ဒံးဘၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးတအိၣ်ဝဲဘၣ်အဃိဒီးအဂၤတမံၤတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မ နုၤကအိၣ်ပာ်လၢပဂီၢ်န့ၣ်လဲၣ်.အစှၤကတၢၢ်ဖဲအံၤပဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢအူမဲၣ်အဂီၢ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ပအဲၣ်ဒိးလၢအဝဲကအိၣ်ဒီးခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူလၢအဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.”ကသံၣ်ကရၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ကလံၤစိးဒဲကဝီၤတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးတဖျၢၣ်ဖဲအူမဲၣ်အိၣ်တၢ်လီၢ်ဆိကမိၣ်တယာ်ဝဲဒၣ်လၢအူမဲၣ် အိၣ်ဒီးခိၣ်နူာ်ထူၣ်ပျၢ်(နၢာ်)တၢ်ဆါန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ဒီးတၢ်ကဃုထံၣ်နဲၣ်ဖျါတၢ်ဆါအကလုာ်ဖဲတၢ် လီၢ်အံၤတညီဝဲဒၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢန့ၣ်အလီၢ်,ဒ်သိးအူမဲၣ်ခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူကပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဘၣ် ယိၣ်အဂီၢ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢမၤလီၤတံၢ်ဝဲဒ်သိးအူမဲၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးကသံၣ် ကသီတၢ်ကူစါယါဘျါဒီးတၢ်ဒီသဒၢအတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤခီဖျိလၢပပှၤမၤသကိးတၢ်ဖဲလီၢ်ကဝီၤအ ပူၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. “ယမါဒီးယၤသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤန့ၢ်တၢ်လၢအူမဲၣ်အဂီၢ်အနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ.လီၤဆီဒၣ်တၢ်ပမ့ၢ်သံကွံာ်အ လီၢ်ခံတၢ်ကမၤအသးဒီးအီၤဒ်လဲၣ်.အဝဲမ့ၢ်ပဖိသဒါဒီးပအဲၣ်အီၤ,ဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်အကၠီအနီသ့ၣ်တဖၣ် ကကွၢ်ထွဲအီၤမူးမူးနီၢ်နီၢ်ဧါ.အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးအကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်လီၤ. ပသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤန့ၢ်တၢ်လၢအတၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်ကိးနံၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.”ဘၣ်ဆၣ်ငါရဲၣ်သ့ၣ်ညါဝဲ ဒၣ်လၢအစှၤကတၢၢ်အူမဲၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲကသံၣ်ကသီတၢ်ကူစါယါဘျါလၢအဝဲလိၣ်ဘၣ်ဝဲတဖၣ် န့ၣ်လီၤ.ဒဲကဝီၤအပူၤအံၤအိၣ်ထဲဒၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးဘၣ်ဆၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ်ကူစါယါ ဘျါမူးမူးနီၢ်နီၢ်အဃိ,ငါရဲၣ်စံးဝဲတုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤအဖိမုၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကူစါယါဘျါအတၢ်အံး ထွဲကွၢ်ထွဲဂ့ၤဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ဖဲဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဒီးပှၤဖှီၣ်ဖိယာ်ဖိအိၣ်ဆိးအလီၢ်ဖဲခူပူၤဝ့ၢ်ပူၤတ ဖၣ်အပူၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဒီးပှၤဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးတဖၣ်လၢအက့အကွဲၣ်အိၣ်ဝဲ(၃.၅)ကကွဲၢ်ဃၣ်ဃၣ် န့ၣ်လီၤ. ပှၤက့ပှၤကွဲၣ်သၢပူတပူအံၤမ့ၢ်ဝဲဖိဒံဖိသၣ်န့ၣ်လီၤ.
-
ညါရဲၣ် -မုၢ်လၢ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူလၢ အဂၢၢ်အကျၢၤclose
ဖဲခုၣ်ဆၢမံဒီးသါဝဲကဘှၢကဘှၢအံၤအကတီၢ်အပၢ်လၢအိၣ်ခိးကွၢ်အီၤဖဲအကပၤအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ် ကိၢ်သးဂီၤဒီးအိးထီၣ်န့ၢ်ဝဲအဖိခွါအဆ့ကၤဖဲလၢကသံၣ်သရၣ်မုၣ်တဖၣ်မၤကွၢ်တၢ်ဆူးတၢ်ဆါအ တၢ်အိၣ်သးလၢအလီၢ်အိၣ်ဝဲတဖၣ်အကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ခုၣ်ဆၢအံၤအဆိက့နးဒိၣ်မးဒီးကသံၣ်သရၣ် သမုၣ်ဖဲအဝဲအိၣ်ဒဲကဝီၤတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးအပူၤတဖၣ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဝဲဒၣ်လၢကသံၣ်မၤသံတၢ် ဆါဃၢ်တဖၣ်အံၤတမၤကိညၢ်လီၤအတၢ်ဆါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ခုၣ်ဆၢအပၢ်လၢအသးအိၣ်(၄၂)နံၣ်စံးဝဲ “ဖဲလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤပဟံၣ်အိၣ်ယံၤဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖိသၣ်မ့ၢ်ဘၣ်ဆူး ဘၣ်ဆါန့ၣ်ဒီးပကလဲၤဆှၢအီၤဆူတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးအဂီၢ်ကျဲတအိၣ်နီတဘိဘၣ်န့ၣ်လီၤ.အါန့ၢ် အန့ၣ်ပလဲၤဆှၢမ့ၢ်သ့ဒၣ်လဲာ်ဒ်ပမ့ၢ်ကရ့ၣ်နံၣ်အဃိလၢတၢ်ကူစါယါဘျါအဂီၢ်ပဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ် လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၤဒိၣ်မးလၢပအိၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးဒီးကသံၣ်သ ရၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤအဂ့ၤကတၢၢ်လၢခုၣ်ဆၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ကူစါယါဘျါကလီလီအဃိမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၤဒိၣ်မးလၢပဝဲဒၣ်ကမျၢၢ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.” ခုၣ်ဆၢအတၢ်ကိၢ်ထီၣ်ဖးဒိၣ်,တၢ်ဆူးတၢ်ဆါအဃၢ်အိၣ်လၢအဆံၣ်ကျိၤအပူၤဒီးအနီၢ်ခိအထံအနိလီၤ သံးကွံာ်ဝဲအါကဲၣ်ဆိးန့ၣ်လီၤ.ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဖဲတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးအံၤအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤ မ့ၢ်လၢတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအဃၢ်အံၤလဲၤဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ဝဲအကလ့ၣ်တဖၣ်လံအဃိန့ၣ်လီၤ.တၢ်လၢအဝဲ သ့ၣ်မၤသ့မ့ၢ်ဒၣ်ထဲအိၣ်ခိးကွၢ်က့ၤဝဲတၢ်မၤကွၢ်တၢ်ဆါအစၢအိၣ်ဖျါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ညါရဲၣ်စံးဝဲ, “ဖဲ(၁၉၉၆)နံၣ်ယဟဲကိးထီၣ်ယမါဒီးယဖိအဒိၣ်လွံၢ်ဂၤဖဲကၠီၣ်တဲၣ်လၢတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးအပူၤန့ၣ်လီၤ. ယဟဲအိၣ်က့ၤဝဲဒၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဖဲလၢအပူၤကွံာ်ဃိးနံၣ်န့ၣ်လီၤ.ယအဲၣ်ဒိးလၢပကအိၣ်ဘၣ်တ ပူၤဃီန့ၣ်လီၤ.တမ့ၢ်ဘၣ်အိၣ်လီၤဖးလိာ်ပသးဘၣ်.ခီဖျိလၢယကဲသုးဖိတဂၤအဃိတၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ် လၢယကအိၣ်ဆိးယဲဖဲကီၢ်ပယီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ဒီးယထံၣ်ဘၣ်ဒံးတၢ်ကီတၢ်ခဲလၢယကအိၣ် ဆိးယဲဖဲအံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”ညါရဲၣ်စံးဝဲဒၣ်လၢဖဲလၢအဟံၣ်ဖိဃီဖိတဖၣ်ဟဲတုၤသီအကတီၢ်အဝဲသ့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဖိးသဲစးတၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤလၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)န့ၣ်လီၤ.ကဝီၤဒ့ခိၣ် နၢ်တဖၣ်တူၢ်လိာ်ခီၣ်ဆၢအဝဲသ့ၣ်ဒီးဟ့ၣ်နီၤလီၤန့ၢ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်,လီၢ်အိၣ်ကဒုအဂီၢ် တၢ်ပီးတၢ်လီတဖၣ်,ယၣ်လုးဒီးချီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢပှၤဟဲတုၤသီသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်တူၢ် ဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဘၣ်ဆၣ်ညါရဲၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢကီၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်အံၤကဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤအလီၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တသ့ဝဲနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်တပူၤဃီအံၤမ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးန့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢပှၤသံကွၢ်ညါရဲၣ်ဘၣ်ဃးအတၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်အခါအဝဲအိၣ်ဒီးတၢ်ဆိကမိၣ်တတီၤဖိဒီး စိာ်ထီၣ်ဝဲအဖိခွါဖိဂဲၤဆၢထၢၣ်လၢတၢ်မံအပူၤလၢတၢ်တသူၣ်ဖှံသးညီဘၣ်အပူၤတဂၤအံၤန့ၣ်လီၤ.“ယ တၢ်မုၢ်လၢ်ဒီးတၢ်မံမီၢ်လၢခါဆူညါအဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်မနုတဖၣ်လဲၣ်န့ၣ်ယတသ့ၣ်ညါဘၣ်ယအိၣ်ဒီးတၢ် မုၢ်လၢ်လၢယဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ယအဲၣ်ဒိးလၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ် ကူၣ်သ့လၢကမၤဂ့ၤထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်မူ,ဖဲအံၤ(မ့)ဖဲလၢတၢ်လီၢ်အဂၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်မၤစၢၤလၢပ လိၣ်ဘၣ်တဖၣ်ပဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤဖဲဒဲကဝီၤအံၤအပူၤသ့ဝဲဘၣ်ဆၣ်တၢ်လီၢ်အဝဲအံၤတမ့ၢ်ပတၢ်အိၣ်မူခါ ဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်ဘၣ်.မ့မ့ၢ်ခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူဖဲကီၢ်ပယီၤအပူၤဒုယတသ့ၣ်ညါဘၣ်.ကဒိးသန့ၤထီၣ် အသးလၢတၢ်အိၣ်သးန့ၣ်လီၤ.ခဲကနံၣ်အံၤတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးတအိၣ်လၢပဂီၢ်ဘၣ်အဃိပက့ၤကဒါက့ၤတ သ့ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ပမ့ၢ်က့ၤကဒါက့ၤတပူၤဃီဒ်ပှၤတဖုဃီအသိးန့ၣ်ဒီးတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးက အိၣ်ဝဲလၢပဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မုၢ်လၢ်လၢခါဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ်ပက့ၤက ဒါ က့ၤဝဲလၢတၢ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သးတပူၤဃီအပူၤသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”
-
မံမဲၣ်-ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲဖဲလၢတၢ်လိၣ် ဘၣ်အိၣ်ထီၣ်အကတီၢ်close
ဖိသၣ်ဖိစိမါအိၣ်တဆူၣ်ဘၣ်နးဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်အံၤအကပၢၤစဲဘူးစဲဘးဒီးလီၤဝါဝဲဒီးအ ညၣ်စ့ၢ်ကီးအလွဲၢ်ဘီဆှုၣ်ကလာ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲဟးကွၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးလၢလဲၤအိၣ်ဝဲအံၤလၢ အမဲာ်ချံကျိၣ်ကျိၣ်ဘၣ်ဆၣ်အဝဲတမၤအ့န့အသး(မ့)ဟီၣ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်အဝဲဖီၣ်တံၢ်ဃာ်အမိၢ် မဲမဲၣ်အစုနၢဖိဃံးဃံးန့ၣ်လီၤ.မဲမဲၣ်ဖျါလီၤဘှံးလီၤတီၤဒီးသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤန့ၣ်လီၤ. အတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤတဖၣ်အံၤဒိးသန့ၤထီၣ်အသးဒီးတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါလၢအဝဲဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲ အံၤန့ၣ်လီၤ.မဲမဲၣ်လၢဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢကီၢ်ပယီၤဖဲလၢအပူၤကွံာ်(၁၁)နံၣ်အံၤအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ် သးဂီၤထဲဒၣ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးလၢကဟဲဘၣ်အီၤတကီၢ်ခါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဃုာ်ဒီးအဝၤအဝဲဟဲ ဟးခီဖျိဝဲဒၣ်ပစိၤအိၣ်အါပှၢ်လၢ်ကျါဖဲမုၢ်နၤခီအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲအတၢ်သးစဲမ့ၢ်ဝဲထဲဒၣ်က ဘၣ်ဟဲတုၤဃီၤဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤလၢတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးအပူၤန့ၣ်လီၤ. မဲမဲၣ်စံးဝဲ,“ဖဲလၢယဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါအကတီၢ်ယတူၢ်ဘၣ်ယဲနးတချုးန့ၣ်လီၤ.ပသ့ၣ်ညါ ဘၣ်ဃးတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်ပလီၢ်ပဒီဖဲဟံၣ်ပူၤဘၣ်ဆၣ်ပတၢ်ဃုထၢတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်. အိၣ်ဒၣ်လၢပကဘၣ်ဟးလၢမုၢ်နၤခီ,ဖဲလၢပစိၤဟးထီၣ်အါအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ယဆိက့နးဒိၣ်မးဒီး ယတူၢ်ဘၣ်ယဲနးတချုးန့ၣ်လီၤ.ယအီၣ်တၢ်တန့ၢ်ဘၣ်ဒီးယကဟးအဂီၢ်ကီခဲဝဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ယက ဘျါက့ၤအဂီၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ယံာ်ဝဲဒိၣ်မးဒီးတုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤယတူၢ်ဘၣ်လၢယအိၣ်တဆူၣ်ဘၣ် အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်ဂ့ၢ်ဒ်အံၤအဃိယသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤန့ၢ်တၢ်လၢစိမါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်တၢ်မၤအသး ဒီးအီၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်ယတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဘၣ်.တၢ်ကူးအီၣ်အီၤဒီးအတၢ်ကူးအံၤတဟါမၢ်ဘၣ်.ဖဲလၢအ ပူၤကွံာ်ခံသီအတၢ်ကိၢ်ထီၣ်ဖးဒိၣ်န့ၣ်လီၤ.ယကဘၣ်မၤက့ၤမနုလဲၣ်ယတသ့ၣ်ညါလၢၤဘၣ်အဃိ ယဟဲစိာ်အီၤဖဲအံၤန့ၣ်လီၤ.ယသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်လၢကမ့ၢ်ဘၣ်ဖုးတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးဒ်အ မ့ၢ်တၢ်ညၣ်ဂိၢ်န့ၣ်လီၤ.”ကသံၣ်သရးမုၢ်ဖဲဆူၣ်ချ့တၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးဖဲဘၣ်မဲၢ်နဲစွဲၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲက ဝီၤဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကလံၤစိးတဖၣ်အံၤစံးဂၢၢ်စံးကျၢၤဘၣ်မဲမဲၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်တဆိမိၣ်လၢကမ့ၢ်တၢ် ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢန့ၣ်အလီၢ်ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဆိကမိၣ်ဝဲလၢစိမါအိၣ်ဒီးသွံၣ်ဂံၢ်စၢ် တၢ်ဆါအဃိအနီၢ်ခိမိၢ်ပှၢ်ဆံးလီၤဝဲဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတဆူးတၢ်ဆါအဂၤတဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ခုၣ်ဘၣ်အံၤညီ ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဂံၢ်ခီၣ်ထံးကသံၣ်ကသီတၢ်ကူစါယါဘျါတနၤဝံၤအလီၢ်ခံအတၢ်ကိၢ်ဟဲစှၤလီၤက့ၤဝဲဒီး အတၢ်ကူးစ့ၢ်ကီးဟဲကိညၣ်လီၤက့ၤဝဲန့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီဆိအဂီၢ်တၢ်ထုးထီၣ်န့ၢ်ဝဲအသွံၣ်ဒီးဆှၢ ဃီၤဝဲဆူတၢ်မၤကွၢ်တၢ်ဆူးတၢ်ဆါဃၢ်အလီၢ်လၢတၢ်ကကွၢ်ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.စိမါ ကဘၣ်အိၣ်ဖဲတၢ်ဆါဟံၣ်တနၤကဒီးဒီးတၢ်ဟ့ၣ်အီၣ်အီၤထးအထုးအစီ(Iron-medicine) ဒ်သိးကမၤဂ့ၤထီၣ်အသွံၣ်ဖျၢၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.မဲမဲၣ်စံးဝဲ,“တၢ်လၢအဂ့ၤကတၢၢ်တမံၤဖဲကီၢ်ကၠဲၣ်တဲၣ်မ့ၢ် ဝဲဆူၣ်ချ့အတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲဒီးကသံၣ်ကသီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢကီၢ်ပယီၤအပူၤပဟ့ၣ်ကသံၣ်ကသီအတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ် လီၤ.တမံၤဂ့ၤတမၠိဂ့ၤလၢတၢ်ကူစါယါဘျါအဂီၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးတအိၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ယသူၣ် မုာ်သးမုာ်လၢစိမါကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မၤကွၢ်အတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအဂီၢ်ယဟဲစိာ်ဃီၤအီၤဖဲအံၤသ့ဝဲအဃိန့ၣ် လီၤ.တၢ်အဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤဝဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ယသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဒံးတၢ်ဘၣ်ဆၣ်အစှၤကတၢၢ်ယ ထံၣ်ဘၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလၢကမၤဘျါက့ၤအီၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်ဖဲအံၤတမ့ၢ်ပဟံၣ်ဘၣ်.ဒဲကဝီၤအံၤတမ့ၢ်ဝဲပဟံၣ်လီၤစိၤလီၤထီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ပက့ၤကဒါက့ၤမ့ၢ် သ့န့ၣ်ဒီးပကက့ၤကဒါက့ၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးမ့ၢ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်ဒီးယမုၢ်လၢ်လၢမုၢ်တနံၤပကက့ၤကဒါ က့ၤန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ဒီးအစှၤကတၢၢ်မ့မ့ၢ်ဖဲအံၤပဖိလွံၢ်ဂၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီးမၤလိဝဲ ပကျိာ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဒီးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အံၤကမ့ၢ်ဝဲတၢ် ခဲလၢာ်လၢပတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဆီတလဲလိာ်က့ၤပတၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”လၢတနံၣ်အတီၢ်ပူူၤ ပှၤသံလၢတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ်ဆါခဲလၢာ်အိၣ်ဝဲတကကွဲၢ်ဂၤဒီးတၢ်တယာ်ဝဲဒၣ်လၢပှၤသံလၢတၢ်ညၣ်ဂိၢ်တၢ် ဆါ(၃၀)မျးကယၤအံၤအိၣ်ဝဲလၢကီၢ်အၣ်ြဖံၣ်ကၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယာ်အလီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
-
အံၣ်မဲၣ်ဒီးကၠ့ရဲၣ်-လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးဒီးဖၣ်ဆါအကျါသူၣ်ထီၣ်ဝဲ ခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူclose
တၢ်ဆါတၢ်အလီၢ်(ကျး)ဆံးဆံးဖိအပူၤပှၤဟဲပှ့ၤတၢ်အိၣ်ဝဲထီဘိန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဆၢကိၣ်လိၣ်အဘိၣ် ဖိတဖၣ်လၢအလွဲၢ်ဖျါဆဲး,ခီနီဘိအစှိးလၢတၢ်တ့အီၤလၢဟံၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ဘျးလီၤကစဲၤ အီၤဖဲဟံၣ်ခိၣ်ဒုးအကနူၤထံးန့ၣ်လီၤ.စိၣ်ဒၣ်(soda)အကိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်တၢ်ဆီလီၤပာ်အီၤလၢ အလီၢ်အကျဲဒီးတၢ်ဒိးတၢ်လၢ်တၢ်သူတၢ်သၣ်လၢအဟဲလၢလီၢ်ကဝီၤတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်အလီၢ် သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ပာ်လီၤအီၤဖဲကုအပူၤလၢတၢ်ကဆါအီၣ်အီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ကၠ့ရဲၣ်ဒီးအံၣ် မဲၣ်ခံဂၤအံၤအိၣ်ဟဲလၢပှၤမၤစံာ်ဖိအဟံၣ်အဃီအိၣ်ဖဲကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်,ကီၢ်ပယီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. ခဲကနံၣ်အံၤအဝဲသ့ၣ်ပၢဘၣ်ဝဲတၢ်ဆါတၢ်အလီၢ်(ကျး)ဆံးဆံးဖိဖဲဘၣ်မဲၢ်နဲစွဲၤဒဲကဝီၤ,ကီၢ်ကၠီၣ် တဲၣ် ကလံၤစိးအပူၤန့ၣ်လီၤ.ပာ်ဖှိၣ်ပာ်ဝဲစ့လၢအန့ၢ်ဝဲခီဖျိတၢ်ဘုၣ်အီၣ်ထိးဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဟ့ၣ် လိၣ်အီၤစ့စှၤကိာ်ဖိလၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)အအိၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ,လၢလွံၢ်နံၣ် အတီၢ်ပူၤအဝဲသ့ၣ်အိးထီၣ်ဝဲတၢ်ဆၢ်အလီၢ်(ကျး)ဆံးဆံးဖိဒီးစးထီၣ်သူၣ်ထီၣ်ခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူ အဂ့ၤလၢအဝဲသ့ၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဂီၢ်ဒီးအဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ကၠ့ရဲၣ်တသ့ၣ်ညါဝဲမ့ၢ်အ သးနံၣ်အိၣ်ပှဲၤနံၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်ညါထဲဒၣ်လၢဖဲလၢအဟဲဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢကီၢ်ပယီၤ အခါအဝဲမ့ၢ်ဒံးဒၣ်ထဲပှၤလိၣ်ဘိတဂၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ(၁၉၉၆)နံၣ်ပယီၤသုးဒီးကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်သဘျ့သုးမုၢ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးတၢ်,ယၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲဆူၣ် ဆူၣ်ကလဲာ်ဒီးမ့ၢ်ဝဲနံၣ်တနံၣ်လၢပှၤကမျၢၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢအထံအကီၢ်ခီဖျိ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးလၢအသးသမူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.လွံၢ်နံၣ်ပူၤကွံာ်အလီၢ်ခံပှၤဘၣ်ကီဘၣ် ခဲဖိလၢကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢကီၢ်ပယီၤအဖၢမုၢ်ဒံးန့ၣ်လီၤ. လၢပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကျါပၣ်ဃုာ်ဝဲဒၣ်ဒီးအံၣ်မဲၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ်အဝဲအသးနံၣ်အိၣ် ဝဲ(၁၇)နံၣ်န့ၣ်လီၤ.အတီၢ်ပူၤအဝဲဒီးသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်အဂၤတဖၣ်ဃ့ၢ်ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢအဝဲသ့ၣ်အသ ဝီဖဲ(၂၀၀၀)နံၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်ကဟဲတုၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢအဂီၢ်ဘၣ်ဟးဝဲယံာ်တၢ်ဆၢက တီၢ်အါန့ၢ်ဒံးတလါန့ၣ်လီၤ.နံၣ်တဖၣ်လဲၤပူၤကွံာ်ဝဲဒီးမုၢ်မဆါတနံၤအံၤအံၣ်မဲၣ်ဒီးကၠ့ရဲၣ်အိၣ်ဒီးအ ဖိသၢဂၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်မုၢ်လၢ်ဝဲဒၣ်လၢမုၢ်တနံၤအဝဲသ့ၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်မူလၢအဂၢၢ်အကျၢၤ ဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်သဘျ့ဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်(မ့)ကီၢ်ပယီၤဖဲလၢမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးအဆၢကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အံၣ်မဲၣ်စံးဝဲ,“ပဖံးတၢ်မၤတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်လၢကလုၢ်အီၣ်လုၢ်အီပဖိလွံၢ်ဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပသ့ၣ်ညါလၢဖဲ အံၤပဖိတဖၣ်လဲၤထီၣ်ဘၣ်ကၠိသ့ဝဲအဃိမ့ၢ်တၢ်လၢအမၤမုာ်ပသးန့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်ယၤ,ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဂံၢ် ခီၣ်ထံးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဘၣ်ဆၣ်ယဝၤတဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပအဲၣ်ဒိးလၢအဝဲသ့ၣ်ကမ့ၢ်ပှၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီးပပာ်ကဖၢလၢသးလၢအဝဲသ့ၣ်တ ဖၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
-
အၣ်နံၣ်မဲၣ်-ဘၣ်တၢ်မၢဆူၣ်အီၤလၢကကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲ ဟီၣ်ခိၣ်အသီတဖျၢၣ်close
အၣ်နံၣ်မဲၣ်တထံၣ်ဘၣ်အမိၢ်အပၢ်န့ၢ်အနံၣ်(၁၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢအသးနံၣ်အိၣ်(၁၇)နံၣ်အခါ အမိၢ်အပၢ်မၢဆူၣ်အီၤလၢကဟးထီၣ်ကွံာ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဟံၣ်ဖဲကရ့ၣ်နံၣ်ကီၢ်စဲၣ်,ကီၢ်ပယီၤအပူၤ ဒီးလဲၤဆူဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကလံၤစိး,ဖဲလၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်နာ်သပှၢ်ကတၢၢ် လၢအဖိမုၢ်ကထံၣ်န့ၢ်ခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူလၢအဂ့ၤဒီးပူၤဖျဲးဝဲန့ၣ်လီၤ.အၤနံမဲၣ်ဟဲတုၤဝဲဖဲဘၣ်မဲၢ်နဲ စွဲၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤဖဲ(၂၀၀၃)နံၣ်နံၣ်လီၤ. ဖဲလၢအဟဲတုၤအခါထံၣ်ဘၣ်ဝဲအဘူးအတံၢ်တံၢ်နီၢ်တမ့ၢ်ဘၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိလၢအဝဲဟဲဝဲထဲ တဂၤအဃိသးသယုၢ်ဘၣ်ဝဲအမိၢ်အပၢ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲသးသယုၢ်ဘၣ်အဟံၣ်အဃီဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်သး ဒ့ဒီလၢအတၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.“ဖဲယဟဲတုၤအခါတၢ်သယုၢ်သညိလီၤဘၣ်ယၤဒီးယ သ့ၣ်နီၢ်ဘၣ်ယမိၢ်ယပၢ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲအံၤတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးမ့ၢ်အိၣ်ဒၣ်လဲာ်ယသူၣ်ကိၢ်သးဂီၤန့ၢ်တၢ်လၢအ ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒီးတၢ်လၢယထံၣ်ဘၣ်တ့ၢ်ဖဲကီၢ်ပယီၤအပူၤတဖၣ်အံၤဟ့ၣ်ယၤတၢ်ဆိကမိၣ်အါ မးန့ၣ်လီၤ.ဖဲန့ၣ်အခါယသးနံၣ်အိၣ်ဒံးဒၣ်ထဲ(၁၇)နံၣ်န့ၣ်လီၤ.ခီဖျိယနၢ်ဟူဘၣ်လၢယလဲၤအိၣ်ကၠိ ဖဲန့ၣ်သ့ဝဲအဃိယလဲၤမၤလိတၢ်ဒီးဂုာ်ကျဲးစၢးထီၣ်ဝံၤက့ၤကၠိန့ၣ်လီၤ.”တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ကူၣ်ဘၣ် ကူၣ်သ့ဆူဖိသၣ်တဖၣ်အအိၣ်အံၤအကါဒိၣ်လၢတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်တကးဒံးဘၣ်မ့ၢ်ဝဲကျိၤ ကျဲတဘိလၢကပာ်ဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ပူၤပူၤဖျဲးဖျဲးန့ၣ်လီၤ.ကၠိအံၤမ့ၢ်တၢ်မၤစၢၤအၣ်မံၣ်မဲၣ်လၢ ကအိၣ်ဒီးတၢ်ထံၣ်လၢဟီၣ်ခိၣ်အံၤလဲၢ်လဲၢ်ကလဲာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲမၤတံၤမၤသကိးဒီးပှၤလၢအ တီၤပူၤတဖၣ်ဒီးအဝဲဂုာ်ကျဲးစၢးတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိက့ၤလူၤက့ၤဝဲကၠိတၢ်မၤလိ အတီၤလၢတန့ၢ်မၤလိဘၣ်ဝဲတဖၣ်အံၤချုးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲထံၣ်န့ၢ်ဘၣ်ဝဲတံၤသကိးသးသမူအ ဂီၢ်အဝၤအံၤဖဲလၢဟဲတုၤဝဲသၢနံၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ.အၣ်နံမဲၣ်စံးဝဲ,“ယထီၣ်ကၠိမုာ်ဝဲဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. ကၠိအံၤမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လီၢ်လၢယဃုထံၣ်န့ၢ်ယဝၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲစ့ၢ်ကီးထီၣ်ကၠိဖဲန့ၣ်ဒီးဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ယၤလၢကထီၣ်ဝံၤဝဲတီၤထီကၠိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.သၢနံၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံပဖျီပသးန့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢကီၢ်ပယီၤအ ပူၤအဝဲဒီးယၤအိၣ်တၢ်လီၢ်တဂၤတပူၤအဃိယမ့ၢ်တဟဲဖဲအံၤဘၣ်န့ၣ်ဒီးတမ့ၢ်လၢယကထံၣ်ဘၣ် လိာ်သးဒီးအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.” “ပှၤတအိၣ်ဒီးတၢ်ဒီသဒၢလၢအဟ့ၣ်က့ၤတၢ်ဒီသဒၢ”မုၢ်မဆါတနံၤအံၤအၣ်နံၣ်မဲၣ်လၢအမ့ၢ်မိၢ်တဂၤ လၢအိၣ်ဒီးဖိခွါဖိ(၂)ဂၤလၢသးနံၣ်အိၣ်(၆)နံၣ်ဒီး(၃)နံၣ်အံၤကဲထီၣ်ဝဲပှၤအံၤထွဲကွၢ်ထွဲတၢ်ဒီသဒၢဖိ သၣ်ဖဲဒဲကဝီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲသူဝဲတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢအိၣ်ဒီးအီၤဒ်သိးကမၤစၢၤဒီသဒၢက ရ့ၣ်နံၣ်ဖိသၣ်အဂၤလၢအအိၣ်လၢတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအပူၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.အၣ်နံၣ်မဲၣ်စံးဝဲ,“ယအံး ထွဲကွၢ်ထွဲတၢ်ဒီသဒၢဖိသၣ်အံၤန့ၢ်ဝဲယဲၢ်နံၣ်လံန့ၣ်လီၤ.ယအဲၣ်ယတၢ်မၤဖဲအံၤန့ၣ်လီၤ.ယအဲၣ်ဒိးမၤ စၢၤဖိသၣ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဖှံသးညီစှၤဒိၣ်န့ၢ်ဒံးယဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အိၣ်မူဖဲအံၤကီခဲဝဲဒၣ်ဒိၣ်မး န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတၢ်မၤအဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်မၤလၢအဂ့ၤဝဲဒီးအရ့ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.အါစုအါဘျီယ ထံၣ်ဘၣ်လၢဖိသၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒီးအဖံအဖုသးပှၢ်ဒီးအဖံအဖုသးပှၢ်တဖၣ်အံၤဖံးတၢ်မၤတၢ်တကဲ လၢၤဘၣ်အဃိအဝဲသ့ၣ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီတအိၣ်လၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ပအံးထွဲကွၢ်ထွဲအဝဲသ့ၣ် အတၢ်အိၣ်သးဒီးမၤလီၤတံၢ်ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ကအိၣ်ဘၣ်ဝဲဂ့ၤဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.တဘျီတခီၣ်ဖိ သၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အမိၢ်အပၢ်ဘၣ်န့ၣ် လီၤ.ပကတိၤတၢ်ဒီးမိၢ်ပၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒီးဟ့ၣ်တၢ်မၤလိတဖၣ်လၢကမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်လၢကအိၣ် ဒီးတၢ်နၢ်ပၢၢ်ဒီးဃုထံၣ်န့ၢ်ကျိၤကျဲလၢကအံးထွဲကွၢ်ထွဲဂ့ၤထီၣ်အဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
-
ခိၣ်အံရဲၣ်လၢအမ့ၢ်ဘၣ်မဲနဲၤစွဲၤဒဲကဝီၤပှၤပၢၤလီၢ် ဆ့ၣ်နီၤဒီးကမံးတံာ်စးထီၣ်လၢ၁၉၉၁နံၣ်လံၤလံၤclose
စးထီၣ်ဖဲ၁၉၈၆နံၣ်ခီၣ်ထံးအကတီၢ်ပယီၤပဒိၣ်စးထီၣ်မၤဝဲတဲာ်လွံၢ်တဲာ်အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤဖဲကယါကီၢ် စဲၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.ပယီၤသုးလၢဟီၣ်ကဝီၤဟးဝ့ၤဝီၤဒီးသုးကျိၤတဖၣ်ဟဲထီၣ်ဝဲဆူပအိၣ်တၢ်အလီၢ်ဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဒီးလီၢ်အိၣ်ကမှံန့ၣ်လီၤ.ဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ်ယမ့ၢ်သဝီခိၣ်နၢ်တဂၤဒီး ယဆၢတဲာ်လီၤယသးလၢယကဘၣ်သုးယံၤကွံာ်ယကမျၢၢ်ဒီးတၢ်အၢတၢ်သီန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါအ့ြဖ့ၣ်ထီၣ်၅သီ၁၉၈၆နံၣ်,ပဝဲဒၣ်သဝီဖိဒီတသဝီဘၣ်ဃ့ၢ်ခီဂာ်ကွံာ်ဝဲကစၢၢ်ဘၣ်ဟးလၢ ခီၣ်ခံသီဒီးဟဲဃီၤတုၤဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၣ်ဆၢသဝီနဲစွဲၤအံၤန့ၣ်လီၤ.ပလဲၤထံၣ်လိာ်သးဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ပၢၤ ကီၢ်အခိၣ်လၢအဟ့ၣ်ပှၤတၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ်လၢအဘူးဒီးသဝီန့ၣ်လီၤ.တၢ်န့ၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံဖဲ၁၉၉၃နံၣ် ဒီး၁၉၉၆နံၣ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢအသီတဖၣ်ဟဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်အဃိပဘၣ်သုးပလီၢ်ဒ်သိးကဒုး အိၣ်က့ၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်မဲၣ်နဲစွဲၤအံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ၂၀၀၂နံၣ်ဒီးမ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢပ အိၣ်အီၤတုၤလၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.ယတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်မ့ၢ်ဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် လီၤ.မ့ၢ်ပကဒုးကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အဝဲသ့ၣ်ဒ်လဲၣ်?အခီၣ်ထံးတၢ်တအိၣ်ဒီးပှၤနီတမံၤဘၣ်.ပဆီ လီၤလီၢ်ကျဲဖဲတၢ်အိၣ်ကဒုလီၢ်အခီၣ်ထံးတတီၤဝံၤအလီၢ်ခံပဒုးအိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ကၠိတဖျၢၣ်ဘၣ်ဆၣ်ပ သိၣ်လိတၢ်အါန့ၢ်လွံၢ်တီၤ(တီၤခၢၣ်သးကၠိအခီၣ်ထံးတတီၤ)တသ့ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ပစံးဘျုးဘၣ် ပှၤကိးဂၤဒဲးလၢအမၤစၢၤပှၤဖဲအံၤန့ၣ်လီၤ.မုၢ်မဆါတနံၤအံၤပသိၣ်လိပဖိပလံၤသ့ၣ်တဖၣ်ဆူကျဲ လၢအတီၤတဆံဝံၤအလီၢ်ခံကၠိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢ အကြၢးဝဲဘၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢပဟဲတုၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အခါတၢ်လၢပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်အီၤအဒိၣ်ကတၢၢ်မ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ပှၤတ ဝၢလၢ်တၢ်လီၢ်တပူၤဃီလၢတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပဘၣ်အိၣ်ဃါဃုာ်သးဒီးပှၤလၢကတိၤကျိာ်လီၤ ဆီသ့ၣ်တဖၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလီၤဆီန့ၣ်လီၤ.အဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢမိၢ်ပၢ်ဒီးခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အဂီၢ်ခီဖျိလုၢ်လၢ်အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢပှၤတဝၢပူၤန့ၣ်လီၤ.ယသးပှၢ်ထီၣ်လံဒီးမ့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢက ဘၣ်ဟ့ၣ်ခီက့ၤဆူပှၤလၢခံတစိၤလံ.သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအါမးဃုာ်ဒီးတၢ်ဆိကမိၣ်လၢ အသီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အိၣ်ဒံးအါမးလၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ကဘၣ်မၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢပဟဲတုၤ လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အခါတၢ်လၢပဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်အီၤအဒိၣ်ကတၢၢ်မ့ၢ်တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ပှၤတဝၢလၢ်တၢ်လီၢ်တ ပူၤဃီလၢတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပဘၣ်အိၣ်ဃါဃုာ်သးဒီးပှၤလၢကတိၤကျိာ်လီၤဆီသ့ၣ်တဖၣ်ဃုာ် ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါလီၤဆီန့ၣ်လီၤ.အဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢမိၢ်ပၢ်ဒီးခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ခီဖျိလုၢ်လၢ်အ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢပှၤတဝၢပူၤန့ၣ်လီၤ.ယသးပှၢ်ထီၣ်လံဒီးမ့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢကဘၣ်ဟ့ၣ်ခီက့ၤဆူပှၤ လၢခံတစိၤလံ.သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအါမးဃုာ်ဒီးတၢ်ဆိကမိၣ်လၢအသီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် လီၤ.တၢ်အိၣ်ဒံးအါမးလၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ကဘၣ်မၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢပစိၤအံၤပပာ်ဃာ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လၢ ပပှၤကလုာ်အဂီၢ်ဒီးပလဲၤခီဖျိအီၤဒ်အမ့ၢ်လုလၢ်အသိးန့ၣ်လီၤ.အခဲအံၤအဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်မၤတၢ် နီၢ်နီၢ်လၢခါဆူညါလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ယကအိၣ်ဘူးဒီးအဝဲသ့ၣ်ဒ်သိးကမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်တ ဖၣ်ဖဲတၢ်မ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်ယၤန့ၣ်လီၤ.ယမၤတၢ်အံၤစးထီၣ်လၢ၁၉၉၁နံၣ်လံၤလံၤလံဒီးယအဲၣ်ဒိးအိၣ်ဘှံး က့ၤလီၤ.တၢ်လၢယမုၢ်လၢ်မ့ၢ်ခိၣ်နၢ်အသီလၢခံတစိၤကပၢၤဃာ်ဝဲကမၢၢ်ဃူဃူဖိးဖိးန့ၣ်လီၤ.ဒီးယမုၢ် လၢ်စ့ၢ်ကီးလၢအဝဲသ့ၣ်ကဆှၢက့ၤပှၤဆူပထံပကီၢ်ကသ့ဝဲဒီးအိၣ်ဒီးတၢ်သးတဖျၢၣ်ဃီဒီးအိၣ်ဒီး လုၢ်ပှ့ၤထဲသိးလိာ်အသးဖဲတၢ်ဆှၢက့ၤပှၤဆူအဝဲသ့ၣ်အိၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကူၣ်ဘးကူၣ်သ့မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်ဆဲးမၤလိတၢ်ဒီးမၤတၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်ကလဲာ်ဃုာ် ဒီးပှၤကိးဂၤဒဲးအတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤန့ၣ်လီၤ.လၢခံကတၢၢ်တၢ်လၢယမုၢ်လၢ်မ့ၢ်ဝဲခါဆူညါအတၢ်အိၣ် မူကဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်အန့ၣ်တက့ၢ်လီၤ.
-
(၁၆)သီတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢထီဒါမုၢ်ခွါသွံၣ်ထံ ဖံးညၣ်တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးclose
ယမ့မ့ၢ်ဘၣ်ဖုးဒဲကဝီၤဘံၣ်ဘၢဒီး,ယကမၤသကိးတၢ်ဒီးဒဲကဝီၤဒီးပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကထုးဖျါထီၣ်တၢ် ဂ့ၢ်ဘၣ်ဃးမုၢ်ခွါသွံၣ်ထံဖံးညၣ်တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အဝဲအံၤတမ့ၢ်ပှၤတဂၤအတၢ်ဂ့ၢ်ကီဘၣ်. မ့ၢ်ဝဲပှၤကိးဂၤဒဲးအမူအဒါန့ၣ်လီၤ.
-
သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်အကလုၢ်တဖၣ်close
ခါဆူညါကမ့ၢ်ဝဲ ”တၢ်သူၣ်ဖှံသးညီ,တၢ်အိၣ်မူလၢအမုာ်အခုၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲတအိၣ်လၢၤဘၣ်”န့ၣ်လီၤ.
-
သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်အကလုၢ်တဖၣ်close
“ယဆိကမိၣ်လၢခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူလၢယဂီၢ်ကမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၤလီၤ.ခါဆူညါယမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ် လၢယကမၤလိအါထီၣ်ဘၣ်ဒံးတၢ်ဒီးယအဲၣ်ဒိးမၤတၢ်လၢတၢ်မၤဃူလိာ်ဖိးလိာ်တၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ”
-
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤ ၂၀၁၃ နံၣ် တၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤclose
ယအဲၣ်ဒိးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တမ့ၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယာ်ဘၣ်ပှၤကိးဂၤကဖီၣ်လိာ်စုလၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ် အဂီၢ်န့ၣ်လီၤပမဲာ်ချံကြၢးကွၢ်တၢ်ဆူတၢ်အဂ့ၤတခီမ်အသုတမ့ၢ်လၢအအၢတခီတဂ့ၤ ပကဘၣ်ပတုာ်ကွံာ်တၢ်ဒုးတၢ်ယာ်ခီဖျိတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မဲာ်ထံမဲာ်နိသ့ၣ်တ ဖၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. လၢ- စီၤအဲၣ်ဟၣ်သၣ်
-
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤ ၂၀၁၃ နံၣ် တၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤclose
ယလိၣ်ဘၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လၢဆူညါခီတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်လၢယကသူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်မုာ်ဃီပၢၤဃံဝဲ လၤဝဲဒၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ လၢ - နီၢ်စ့လွဲ
-
တၢ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်တမံၤ-သီတ့ၤ(မိၤထီနၢ်)close
မုၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်တနံၤလၢတၢ်ဒုးဖးဒိၣ်ကဲထီၣ်သးလၢဘူးဒီးယသဝီဒီးသုးမုၢ်သံၣ်ဘိတဖၣ်ခးလိာ်အသး လီၤပျံၤလီၤဖုးအကတီၢ်ယဝၤတဲဘၣ်ယၤလၢဃ့ၢ်တခီတချုးလၢပာ်တ့ၢ်ကွံာ်ဟံၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးယဖီၣ်န့ၢ် ယဖိအကူအကၤဒီးမိၤထီနၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်လီၤမိၤထီနၢ်အဝဲအံၤယမိဟ့ၣ်လီၤယၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်တခါ အသိးဖဲလၢယအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ယဖိမုၢ်အခိၣ်တိကတၢၢ်တဂၤအခါန့ၣ်လီၤယမိတဲဝဲလၢမိၤထီနၢ်အံၤက ဟဲစိာ်န့ၢ်တၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်လၢအဂ့ၤဒီးကဒီသဒၢယၤဒီးယဖိလၢတၢ်ဝံတၢ်ကလၤအၢသီတဖၣ်န့ၣ်လီၤ ယဘျးလီၤစဲၤမိၤထီနၢ်အံၤဖဲယတၢ်ဘါလီၢ်လၢအိၣ်ဘူးဒီးယလီၢ်မံခိၣ်ဒီန့ၣ်လီၤဒီးယဒိထီၣ်မိၤအံၤတနံၤ ခံဘျီဖဲလၢယဃ့ဘါထုကဖၣ်ဝံၤအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ
-
တၢ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်တမံၤ-ထးတံာ်သဲးသၣ်close
တနံၤလၢမုၢ်ဆါခါအကတီၢ်ပယီၤသုးဟဲနုာ်လီၤလၢသဝီပူၤဒီးဒွဲၣ်အူဝဲဒၣ်ပသဝီန့ၣ်လီၤ ဖဲယနၢ်ဟူလၢပယီၤဟဲဘူးထီၣ်အခါယပျံၤတၢ်ဒိၣ်မးဒီးယကိးထီၣ်ယဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ဖဲပဆၢတဲာ်လီၤသးလၢပကဃ့ၢ်အခါယဖီၣ်ထီၣ်ထးတံာ်တဘ့ၣ်အံၤခီဖျိယဝဲၢ်ကၠီဟ့ၣ် တ့ၢ်ယၤတချုးလၢအဝဲဒၣ်ထီၣ်ပှၢ်လီၤဖးဒီးယၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤစးထီၣ်လၢပဃ့ၢ်ထီၣ်လၢ ယသဝီဒီးတုၤခံအံၤယဝဲၢ်ကၠီအကစီၣ်ယတသ့ၣ်ညါဒိးန့ၢ်ဘၣ်နီတမံၤနီလၢၤဘၣ်မ့ၢ်အ သံမ့ၢ်အိၣ်မူဒံးလဲၣ်န့ၣ်ယတသ့ၣ်ညါဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ယသးခုဒိၣ်မးလၢနံၤအဝဲန့ၣ်ယစိာ် ဃုာ်ထးတံာ်အံၤအဃိဒီးထးတံာ်အံၤဒုးသ့ၣ်နီၣ်ယၤလၢယဝဲၢ်ကၠီဒီးဖဲယအိၣ်ဒံးဒီးအီၤတ ပူၤဃီအခါန့ၣ်လီၤ
-
တၢ်လဲၤဟးအိၣ်သကိးဆူနါကၠၤလ့သ၀ီ ကယါကီၢ်စဲၣ်လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
သးစၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်ကရၢဒီးသးစၢ်ခိၣ်နၢ်တ ဂၤအတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိဖဲဘၣ်မဲၢ်နဲၤစွဲၤဒဲကဝီၤလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဆူပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢက့ၤအိၣ်ကဒါက့ၤ “ဒီၣ်မိၣ်မဲၣ်”လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဆူပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢက့ၤအိၣ်ကဒါက့ၤ “အူစူၣ်ရဲၣ်”လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
For these scouts,လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
မဲၢ်လးဒဲကဝီၤဖိလၢအသုးလီၢ်သုးကျဲဆူစီးလ့ၣ်ဝ့ၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံလဲၤဆူယပၣ်ကီၢ် အဃိအတၢ်ဟဲက့ၤဟးလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
Sheffield ဖျၢၣ်ထူစၢဖှိၣ်ကရၢဟ့ၣ်လၤဟ့ၣ်က ပီၤဝဲပှၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အဆိကတၢၢ် လၢအမ့ၢ်တ့ၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
“ပလီၢ်ကဝီၤတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဝဲၤလီၢ်ခၢၣ်သး” ခီဖျိရှၣ်တံၣ်မုာ်သးမကလီတၢ်ကရၢ(SVA)လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
ဖီဆၢစိပြံလၢနိၣ်ဖိဒဲကဝီၤလဲၤသုးလီၢ်သုးကျဲဆူကီၢ်အမဲရကၣ်မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤပှၤ လၢကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢသ့ၣ်တဖၣ်အသးလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
ထါမဟ့ၣ်ဒဲကဝီၤတၢ်မၤလၤကပီၤပှၤဖျိထိၣ်ပှၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဖၠၣ်စိမိၤကၠိအမူးလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
တၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်နီၢ်ဖိလၢအမ့ၢ်နိၣ်ဖိဒဲကဝီၤခိၣ်ခံ ဒီးဒဲကဝီၤကူၣ်သ့မူဒါခိၣ်လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
တၢ်သံကွၢ်သံဒိးလီၤဆီလၢဒီၣ်ထံၣ်(Doughty)ကရၢ ကရ့ၣ်နံၣ်(ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၤလၣ်)အိၣ်ဒီးတၤလၣ် ကရ့ၣ်နံၣ်ထူသနူတၢ်ဂဲၤကလံၣ်ကရၢ ဖဲဘၣ်န်မဲၣ်နဲၤစွဲၤလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
ငါရဲၣ်-ပၢ်တဂၤအတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီတဖၣ်လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
ညါရဲၣ် -မုၢ်လၢ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူလၢ အဂၢၢ်အကျၢၤလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
မံမဲၣ်-ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲဖဲလၢတၢ်လိၣ် ဘၣ်အိၣ်ထီၣ်အကတီၢ်လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
အံၣ်မဲၣ်ဒီးကၠ့ရဲၣ်-လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးဒီးဖၣ်ဆါအကျါသူၣ်ထီၣ်ဝဲ ခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
အၣ်နံၣ်မဲၣ်-ဘၣ်တၢ်မၢဆူၣ်အီၤလၢကကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲ ဟီၣ်ခိၣ်အသီတဖျၢၣ်လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
ခိၣ်အံရဲၣ်လၢအမ့ၢ်ဘၣ်မဲနဲၤစွဲၤဒဲကဝီၤပှၤပၢၤလီၢ် ဆ့ၣ်နီၤဒီးကမံးတံာ်စးထီၣ်လၢ၁၉၉၁နံၣ်လံၤလံၤလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
(၁၆)သီတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢထီဒါမုၢ်ခွါသွံၣ်ထံ ဖံးညၣ်တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်အကလုၢ်တဖၣ်လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်အကလုၢ်တဖၣ်လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤ ၂၀၁၃ နံၣ် တၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤ ၂၀၁၃ နံၣ် တၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤလၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
တၢ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်တမံၤ-သီတ့ၤ(မိၤထီနၢ်)လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
-
တၢ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်တမံၤ-ထးတံာ်သဲးသၣ်လၢကဖးအါထီၣ်အဂီၢ်(ဘံး)လီၤအီၤလၢတၢ်ဂီၤအံၤအလိၤ
![](images/syria/line.png)
![]() |
တၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်
|
-
ထၣ်မ်ဟ့ၣ်ပှၤဆါ ice-cream ဖိဟဲက့ၤတုၤလၢ ကီၢ်ပယီၤတနီသရံၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်တူၢ်လိာ်မုာ်အီၤလၢအအါ 04 Dec 2016 အ၀ဲဒၣ်ဟဲက့ၤကဒါ လၢနီၢ်ကစၢ်အတၢ်သးအိၣ် လၢထၣ်မ်ဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤ, လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၂၅ သီ, ၂၀၁၆ ၀ံၤအလီၢ်ခံ, စီၤထိထိ၀့ဒီးအဟံၣ်ဖိဃီဖိခဲအံၤ ဆီလီၤက့ၤအလီၢ်အကျဲ လၢ၀့ၢ်မ့းတါ, တနီသရံၣ်ကီၢ်ခီ, ကီၢ်ပယီၤန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲဒၣ် အဖိတဖၣ် ထီၣ်ကဒါက့ၤကၠိ ဒီးအကစၢ်ဒၣ်၀ဲစးထီၣ်ဆါ ပနံာ်တၢ်မၤလၢ အသ့ၣ်ညါမၤ၀ဲအဂ့ၤကတၢၢ်, တၢ်ဆါ ice-cream ဒီး roti န့ၣ်လီၤ.
၀့ၢ်မ့းတါ, လၢကီၢ်ပယီၤ, လါနိၣ်၀့ဘၢၣ် ၉ သီ - ဖဲထိထိ၀့, ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲလၢကီၢ်ပယီၤ, စံးဘၣ်အသကိးတဖၣ်လၢ အ၀ဲဒၣ်အဲၣ်ဒိးက့ၤဆူကီၢ်ပယီၤအခါ, ပှၤအါဂၤဆိကမိၣ်လၢ အ၀ဲဒၣ်ပျုၢ်လီၤ. အနီၢ်နီၢ်တၢ်အိၣ်မူလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ထၣ်မ်ဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤ လၢအဂီၢ်တမ့ၢ်အအၢထဲန့ၣ်ညါဘၣ်. အကစၢ်ဒၣ်၀ဲဆါ ice-cream ဒီးအမါနီၢ်စါနၤတခီ မၤတၢ်ဒီး ပှၤတ၀ၢတၢ်ကရၢကရိ, ဒီးအဖိ ၄ ဂၤလၢာ် ထီၣ်ဘၣ်ကၠိကစိဒီလီၤ.
"ပတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဒုအိၣ်တနီၤ, ဘၣ်ဆၣ်ပပာ်လီၤပသးလၢ ပကက့ၤလၢကီၢ်ပယီၤ မ့ၢ်လၢအမ့ၢ်ပဟံၣ်ပဃီအဃိလီၤ. ပ အဲၣ်ဒိးက့ၤသူၣ်ထီၣ်ကဒါက့ၤ ပတၢ်အိၣ်မူလၢဟံၣ်လီၤ." အ၀ဲဒၣ်စံး၀ဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်ဟဲထံၣ်လိာ်အသးဒီး ဘီ မုၢ်စၢဖှိၣ် ကွၢ်ထွဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကရၢ တနံၣ်အံၤခီၣ်ထံး ဒ်သိးကတၢၣ်ပီၣ် အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျံၤအဂီၢ်လီၤ.
အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်တခါမ့ၢ်၀ဲ ဘၣ်ဃး၀့ၢ်မ့းတါ လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကက့ၤအိၣ်၀ဲဒီး နီၢ်စါနၤအဟံၣ်ဖိဃီဖိ, အ၀ဲသ့ၣ်တ သ့ၣ်ညါဒံးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤနီၤတမံၤဘၣ်. မ့ၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်၀ဲအံၤအဃိ, UNHCR ဟ့ၣ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ ဘၣ်ထွဲဒီး၀့ၢ်မ့းတါ ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်အိၣ်သး, ပှၤဂ့ၢ်၀ီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ဒီးတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအခွဲးအ ယာ် လၢအအိၣ်ဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤ.
အ၀ဲသ့ၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲ လဲၤကွၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်အိၣ်သး ဒီးတၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်၀ဲ မၤလီၤကဆှၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ဘၣ် ယိၣ်ဖးဒိၣ်ညါလီၤ. ဖဲတနံၣ်အံၤလါမးၡးအတီၢ်ပူၤ, ထိထိ၀့လဲၤဟးဆူ၀့ၢ်မ့းတါ ဒ်သိးကထံၣ်လိာ်အသးဒီး အမါအ ဘူးအတံၢ် ကတယၢၢ်တယာ်ကွၢ်တၢ်အိၣ်သးလၢ အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲအဂီၢ်လီၤ. အ၀ဲဒၣ်ထံၣ်ဘၣ်၀ဲလၢ တၢ်အိၣ်သးအခဲ အံၤ, "ဂ့ၤထီၣ်ဖးဒိၣ်လီၤ." "ပဘူးပတံၢ်စ့ၢ်ကီး တဲ၀ဲတမံၤဃီလီၤ. လၢညါအ၀ဲသ့ၣ် ဘၣ်ပျံၤတၢ်ကိးမံၤဒဲး, ဘၣ်ဆၣ်အ ခဲအံၤ အ၀ဲသ့ၣ်ဟးသဘျ့လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံာ်စှၤလါတီၢ်ပူၤ, စါနၤစ့ၢ်ကီးက့ၤထံၣ်ဘၣ်အသ၀ီ ဖဲအ၀ဲဒၣ်လဲၤတၢ်လၢ တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂ့ၢ်အကျိၤအခါ လီၤ. အ၀ဲဒၣ်ဘၣ်ယိၣ်၀ဲလၢ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအခွဲးအယာ်အိၣ်စှၤအဂ့ၢ်, ဘၣ်ဆၣ်ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ အ၀ဲဒၣ်ပာ်လီၤအသး လၢကက့ၤလီၤ. "ပမ့ၢ်က့ၤဒုတၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ပအိၣ်လၢဒဲက၀ီၤပူၤသနာ်က့ တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်စ့ၢ်ကီး လီၤ."
ဖဲတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် ဘၣ်ဃးတၢ်ဒီသဒၢအဂ့ၢ် အဆိကတၢၢ်တဘျီ ဖဲလါမးၡးအတီၢ်ပူၤအခါ, UNHCR ဒုး သ့ၣ်ညါအ၀ဲသ့ၣ်လၢ တၢ်အိၣ်သးအတၢ်ပနီၣ် လၢကဘၣ်လၢပှဲၤ တချုးလၢတၢ်ကရၢကရိ ဆီၣ်ထွဲအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်က့ၤ ကဒါသ့ဒံးဘၣ်လီၤ.အ၀ဲသ့ၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိ အၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်၀ဲလၢ UNHCR ကဟ့ၣ်နီၤလီၤအ၀ဲသ့ၣ် အဂ့ၢ်အ ကျိၤဒီး ကီၢ်ပယီၤပဒိၣ် လၢအဆှၢလီၤအခၢၣ်စးတဖု လၢအဟဲအိၣ်သကိးဒဲက၀ီၤ ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်အခီၣ်ထံးန့ၣ် လီၤ. ခၢၣ်စးတဖုအံၤ သမံသမိးကွၢ်အ၀ဲသ့ၣ် MOI-UNHCR တၢ်ဆဲးလီၤမံၤအလံာ်၀ံၤ, ထုးထီၣ်ဟ့ၣ်လီၤအ၀ဲ သ့ၣ်လၢ ကီၢ်ပယီၤနီၢ်ကစၢ်လံၤအုၣ်သး Certificate of Identity (Col) လၢအမ့ၢ်လံာ်အုၣ်သးတကလုာ်လၢ တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤအဂီၢ် လၢတၢ်သူအီၤန့ၢ်တုၤခံလါလီၤ. ဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ် အ၀ဲသ့ၣ်န့ၢ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး တၢ်ခွဲးအယာ်လၢ ကသံကွၢ်ပဒိၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလိၤလိၤ တၢ်သံကွၢ်ဒ်အမ့ၢ် တုၤမ့ၢ်က့ၤတုၤဖဲန့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်အဖိတဖၣ် ကနုာ်လီၤဘၣ် ကၠိဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်လီၤ.
"ဖဲပဟးထီၣ်လၢကီၢ်ပယီၤအခါ ပဖိတဖၣ်အနီၢ်ဆံးဒိၣ်မး အဃိဒီးဘၣ်ဃးလၢဟံၣ်အဂ့ၢ် အ၀ဲသ့ၣ်တသ့ၣ်နီၣ်တၢ်နီတ မံၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်ပတဲတၢ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ် ဒီးအခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ် သးအိၣ်က့ၤပိာ်ပခံဆူကီၢ်ပယီၤ ဒီးအိၣ်ဒ်ဟံၣ်ဖိဃီဖိတဒူၣ် အသိးလီၤ." နီၢ်စါနၤတဲတၢ်ဘၣ်ဃး အဖိမုၣ်သၢဂၤဒီးအဖိခွါတဂၤအဂ့ၢ်, လၢအသးနံၣ်အိၣ် ၆-၁၃ နံၣ်ဘၢၣ်စၢၤတဖၣ် လီၤ.
UNHCR ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါအ၀ဲသ့ၣ်လၢ ကမၤန့ၢ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အလံာ်အုၣ်သး ဒီးလံၤတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအဂၤ လၢအလိၣ်တဖၣ် လၢအ၀ဲသ့ၣ်အဖိအဂီၢ်လီၤ. ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်စ့ၢ်ကီးအ၀ဲသ့ၣ်လၢ ကလဲၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ် လၢဘၣ်တၢ် ပၢဆှၢအီၤလၢ International Rescue Committee (IRC) ဒ်သိးကမၤန့ၢ် တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တၢ်မၤနီၣ် မၤဃါအလံာ် ဒီးကသံၣ်တမံၤမံၤလၢ အ၀ဲသ့ၣ်ကလိၣ်ဘၣ်၀ဲတဖၣ်လီၤ.
ဖဲလါအီးထိဘၢၣ် ၂၁ သီ UNHCR ဟ့ၣ်တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်ဃး တၢ်ဒီသဒၢအဂ့ၢ်တဘျီဒံးလၢ ဟံၣ်ဖိဃီ ဖိအဂီၢ် ဒ်သိးကမၤလီၤတံၢ် အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်ပာ်လီၤသးလၢ ကက့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ် တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါအ၀ဲ သ့ၣ်, ကျိၣ်စ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲဒီး တၢ်ဖိတၢ်လံၤတၢ်မၤစၢၤ လၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ် ဖဲမုၢ်တနံၤလၢကဟးထီၣ်, တၢ်ဆၢက တီၢ်ဒီးတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ဃုာ်ဒီး UNHCR အတၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢ ကီၢ်ပယီၤတခီပၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ တဖၣ်လီၤ.
ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်နုာ်လီၤဟးထီၣ်ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် ဟဲစ့ၢ်ကီးလၢဒဲက၀ီၤ ဒီးရဲၣ်ကျဲၤမၤန့ၢ်လံာ်လဲၢ်တၢ် လိၣ် လၢတၢ်ကခီကီၢ်ဆၢအဂီၢ်လီၤ. Handicap International (HI) ဟ့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် ဘၣ် ဃးမ့ၣ်ပိၢ်အတၢ်လီၤပျံၤအဂ့ၢ်ဒီး IRC တခီသိၣ်လိနဲၣ်ယုၤအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်ဃး တၢ်ကဘၣ်သူစွဲထံနိ ဒီးတၢ်ကဆှဲကဆှီ အပီးအလီ ဃုာ်ဒီးပ့ၢ်ပီၤလၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤအ၀ဲသ့ၣ်, ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်တဖၣ်လီၤ.
တၢ်ဆၢကတီၢ် လၢတၢ်ခိးကွၢ်လၢ်တ့ၢ်ယံာ်မး၀ံၤအလီၢ်ခံ, ဖဲလါအီးထိဘၢၣ် ၂၅ သီ, ဟံၣ်ဖိဃီဖိဃုဂၤ ကတီၤအသး လၢ ကဟးထီၣ်လၢဒဲက၀ီၤန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်အလံာ်အလဲၢ်, စ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲ ဒီးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအဂၤလၢတမ့ၢ်စ့ ၀ံၤအလီၢ်ခံ UNHCR ဒီး IOM ဆှၢအ၀ဲသ့ၣ်ဒီးကါ ဖူနါမ်ရီ မ့တမ့ၢ် ထံခံတၢ်ခီကီၢ်ဆၢအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်ပဒိၣ် ခံခီယၢ်ပၤ မၤတၢ်ဟးထီၣ်အမူးဒီး တၢ်တူၤလိာ်အမူး၀ံၤအလီၢ်ခံ, တၢ်က့ၤဆှၢအ၀ဲသ့ၣ်တနံၤဃီ ဆူ၀့ၢ်မ့းတါလီၤ. တၢ် ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤအမဲာ်ညါ, အ၀ဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်စ့ၢ်ကီး တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢ ကီၢ်ပယီၤ တခီပၤန့ၣ်လီၤ.
ထိထိ၀့, စါနၤ ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်အဖိတဖၣ် အခဲအံၤအိၣ်၀ဲဒီးအဘူးအတံၢ် တစိၢ်တလီၢ်ဖဲ၀့ၢ်မ့းတါ, ဒီးမုၢ်လၢ်၀ဲလၢကတ့ ထီၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲအဟံၣ် ဖဲအမါအဘူးအတံၢ်အဟီၣ်ခိၣ်က၀ီၤပူၤလီၤ.
ဖိသၣ်တဖၣ် ဒုးနဲၣ်အ၀ဲသ့ၣ် တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အလံာ်အုၣ်သး လၢကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကမံးတံာ် ဘၣ်ထွဲတၢ်ကူၣ် ဘၣ်ကူၣ်သ့ ၀ံၤအလီၢ်ခံ, အ၀ဲသ့ၣ်နုာ်လီၤမၤလိတၢ်လၢ ကၠိန့ၢ်ဂ့ၤဂ့ၤလီၤ.
မုၢ်မဆါတနံၤအံၤ, ဖိသၣ်လွံၢ်ဂၤလၢာ် မၤလိတၢ်လၢ၀့ၢ်မ့းတါကၠိ လၢဘၣ်တၢ်ပၢဆှၢအီၤလၢ ပဒိၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢခံတပတီၢ်မ့ၢ်၀ဲ, အ၀ဲသ့ၣ်ကဘၣ်မၤလီၤတံၢ် တၢ်မ့ၢ်ပဒိၣ်အထံဖိကီၢ်ဖိ လၢကီၢ်ပယီၤအပူၤလီၤ. ထိထိ၀့ဒီးစါနၤခံ ဂၤစံး၀ဲ, အ၀ဲသ့ၣ်အထံဖိကီၢ်ဖိလံာ်အုၣ်သးဟါမၢ်, ဘၣ်ဆၣ်အဘူးအတံၢ်တဖၣ် ပာ်ဃာ်န့ၢ်အ၀ဲသ့ၣ် လံာ်လဲၢ်လီၢ်လံၤ တဖၣ်ဂ့ၤဂ့ၤလီၤ. အ၀ဲသ့ၣ်ဒီမိ၀ၤခံဂၤ အခဲအံၤစးထီၣ်မၤ၀ဲတၢ်ပတံထီၣ် ဒ်သိးကန့ၢ်ဘၣ် ဟံၣ်ဃီတၢ်ဆဲးလီၤမံၤအ လံာ် ဒီးထံဖိကီၢ်ဖိအလံာ်အုၣ်သးလၢ ပဒိၣ်အိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
"တၢ်အိၣ်မူလၢကီၢ်ပယီၤ တမ့ၢ်တၢ်ညီဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ် ဃုာ်ဒီးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢပန့ၢ်ဘၣ်, ပတိာ်ပာ်လၢပကအိး ထီၣ်ကျးဖိတဖျၢၣ် ဖဲ၀့ၢ်မ့းတါအံၤလီၤ." စါနၤစံး၀ဲ, ဒီးစံး၀ဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကဆါ ice-cream ဒီး roti လီၤ.
အ၀ၤတခီတဲအါထီၣ်၀ဲ လၢတၢ်နံၤကမှံအပူၤ, "ယတၢ်မံမီၢ်မ့ၢ်၀ဲ လၢယကကဲဒိၣ် ခီဖျိပနံာ်တၢ်မၤ ဒ်သိးယကဆီၣ်ထွဲ ယဖိတၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်လီၤ."
ပှၤဒီမိ၀ၤခံဂၤဃ့၀ဲလၢ UNHCR ကကွၢ်ထွဲအ၀ဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်သး လၢကီၢ်ပယီၤအပူၤ ဒ်သိးကမ့ၢ်တၢ်အဒိအတဲာ် လၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ လၢထၣ်မ်ဟ့ၣ်ဒဲက၀ီၤပူၤတဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. စါနၤစံး၀ဲ, ပှၤအိၣ်၀ဲအါဂၤလၢဒဲက၀ီၤအပူၤ အဲၣ်ဒိး ဟဲက့ၤဘၣ်ဆၣ် အ၀ဲသ့ၣ်သးတနၢၤဘၣ်.
"နတဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အဂ့ၢ်လၢဒဲက၀ီအပူၤ အခီပညီတအိၣ်ဘၣ်. က့ၤဒီးမၤကွၢ်လၢနကစၢ်ဒၣ်နဲလၢကီၢ်ပူၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ အရ့ဒိၣ်တက့ၢ်လီၤ." အ၀ဲဒၣ်စံး၀ဲလီၤ. "ပှၤဒဲက၀ီၤဖိတနီၤနီၤ ဆိမိၣ်၀ဲလၢကလဲၤဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ်, ဘၣ်ဆၣ် တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်တခီမ့ၢ်၀ဲ ဖဲပအိၣ်တၢ်လီၢ်တပူၤလၢ်လၢ် ပကဘၣ်မၤလၢအဂ့ၤကတၢၢ်လီၤ. ဖဲပအိၣ်အလီၢ် မ့မ့ၢ်ပဟံၣ်ပ ဃီဒီးပထံပကီၢ် ကမ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤဒိၣ်တက့ၢ်လီၤ."
UNHCR ကဆဲးမၤသကိးတၢ် ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဒီး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤပဒိၣ်, IOM, NGOs, CBOs, KRC ဒီး KnRC, ပှၤဟ့ၣ်မၤစၢၤကျိၣ်စ့, ဒီးပှၤအဂၤလၢအမၤတၢ်လၢ ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအဂီၢ်, ဒ်သိးကမၤလီၤ တံၢ် ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲတဖၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ လၢခ့ခါဆၢကတီၢ်ဒၣ်၀ဲ လၢဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်က့ၤကဒါ လၢနီၢ်ကစၢ် တၢ်သးအိၣ်ဒၣ်၀ဲ အဖီခိၣ်တဖၣ်လီၤ. UNHCR ပှၤမၤတၢ်ဖိကရူၢ်လၢ ဟ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် ဘၣ်ဃးတၢ်ဒီသဒၢအ ဂ့ၢ်, အိၣ်ကတီၤအသးထီဘိလၢ ကဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ လၢသးအိၣ်က့ၤတဂၤလၢ်လၢ်, ဒီးဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ အ၀ဲသ့ၣ်လၢ ကဟဲထံၣ်လိာ်အသးဒီး UNHCR ဖဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲတၢ်က့ၤကဒါ လၢနီၢ်ကစၢ်တၢ်သးအိၣ်ဖီခိၣ်တၢ်မၤ၀ဲၤ လီၢ် Voluntary Repatriation Centers (VRCs) လၢဒဲက၀ီၤတဖျၢၣ်စုာ်စုာ် ဒ်သိးအ၀ဲသ့ၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအါထီၣ်အဂီၢ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ကီၢ်ပယီၤ - ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ က့ၤကဒါဆူဟံၣ် လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် 16 Nov 2016 ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ အါန့ၢ်ဒံး ၇၀ ဂၤ,
ဟဲက့ၤတုၤလၢကီၢ်ပယီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်
ဘၣ်, မ့ၢ်တၢ်က့ၤကဒါလၢနီၢ်ကစၢ်
အတၢ်သးအိၣ်အဆိကတၢၢ်တ
ဘျီလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒီး ကီၢ်ပယီၤ
ပဒိၣ်သုးကျဲၤမၤ၀ဲ လၢအနံၣ်သၢ
ဆံဘျဲၣ်အတီၢ်ပူၤလီၤ. ဖဲတနွံအံၤ
အခီၣ်ထံး, ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ၇၁
ဂၤ လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ထၣ်မ်ဟ့ၣ်
ဒဲက၀ီၤ ဒီးနိၣ်ဖိဒဲက၀ီၤတဖၣ် ဟဲ
က့ၤကဒါ ဆူဟံၣ် လၢ၀့ၢ်တကူၣ်,
တနီသရံၣ်, ကညီ, ပကိ, မိၣ်ဒီး
ရၢၢ်ခၢၣ် ကီၢ်စဲၣ်ကီၢ်ခီတဖၣ်လီၤ.တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
unhcrဖးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ(မ့)ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်
https://www.youtube.com/watch?v=hgNoy3k0C6A -
တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢတၢ်လဲၤလီၤဆူကၠိဖိ သ့ၣ်တဖၣ်အကျါ 15 Mar 2016 (IMU)အပှၤမၤတၢ်ဖိလဲၤလီၤဆူကၠိဖိသ့ၣ်တ
ဖၣ်အအိၣ်လၢတၣ်(ခ်)ဒဲကဝီၤအပူၤစ့ၣ်လီၤ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဃုာ်ဒီး
တၢ်နီၤဖးလီၤကရူၢ်ဖိလၢတၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိး
အဂီၢ်ဒ်သိးဒီးကဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဝဲပှၤကမျၢၢ်
လၢအိၣ်လၢဒဲကဝီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်လီၤဆီ
ဒၣ်တၢ်ပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးပှၤကၠိ
ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအဝဲသ့ၣ်
အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီ,တၢ်သံကွၢ်လၢတၢ်
ကမၤလီၤတံၢ်က့ၤအီၤဒီးလီၤဆီဒၣ်တၢ်နီၢ်က
စၢ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်က့ၤကဒါက့ၤအတၢ်ဂ့ၢ်
တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်စ့ၢ်
ကီးလၢပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကစိာ်ခီဝဲတၢ်
ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဆူအဟံၣ်ဖိဃီဖိဒၣ်ဝဲဒီး
ကမျၢၢ်အပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲတဝၢဒၣ်ဝဲအ
ကျါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR, IMU -
တၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးဒီးတၢ်သးစၢၢ်ဆၢ ကရူၢ်-တၢ်မုၢ်လၢ်ဒီးတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုး 15 Mar 2016 တၢ်ထံၣ်လိာ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးဒီးပှၤလၢတၢ်
သးစၢၢ်ဆၢကရူၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လဲၤလီၤဆူတီၤ
ထီကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အကျါလၢဒဲကဝီၤအပူၤ
ဒီးတၢၣ်ပီၣ်သကိးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တ
ဖၣ်ဒ်အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်ဖိသ့ၣ်တ
ဖၣ်အသိးအဝဲသ့ၣ်အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိဒီး
တၢ်ပာ်သးလၢခါဆူညါအဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်
န့ၣ်လီၤ.ဒီးလၢအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အကျါဘၣ်
တၢ်နီၤဖးလီၤကရူၢ်ဒီးတၢၣ်ပီၣ်သကိးဘၣ်
ဃးဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤမ့ၢ်ဂ့ၤ
တၢ်မုၢ်လၢကွၢ်စိခါဆူညါဒီးတၢ်သူၣ်ပျံၤသး
ဖုးသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်မၢအဝဲသ့ၣ်တ့ထီၣ်ဝဲလၢ
တၢ်ဂီၤန့ၣ်လီၤ.“ပအဲၣ်ဒိးမၤသကိးဃုာ်တၢ်
ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးကရၢသ
ဘျ့သ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ဒုးဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်
ပှၤတဝၢအံၤ--ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ကတိၤစၢၤန့ၢ်တၢ်
လၢပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်
ဟ့ၣ်မ့ၣ်ပိၢ်ပီညါမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးစိာ်ကဖီထီၣ်သးစၢ်
ဒီးပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်-GBS ကၠိဖိလၢ
နိၣ်ဖိပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCRဖးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ(မ့)ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်
http://data.unhcr.org/thailand/storyline.php -
တၢ်ဘှီထီၣ်တိၤမ့ၢ်တၢ်မၤညီထီၣ်တၢ် လဲၤထီၣ်က့ၤလီၤဒီးတၢ်လုၢ်အီၣ်သး သမူတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ် 01 Mar 2016 ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)
မၤသကိးတၢ်ဒီးကီၢ်အမဲရကၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်
ခဲကမံးတံး(ARC)ဒီးတိာ်ကျဲၤဘှီထီၣ်ဝဲဒၣ်
တိၤတဘိဖဲ(၂၀၁၅)နံၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံပှၤအိၣ်
ဆိးဝဲဒၣ်လၢနၣ်ကတိၣ်သဝီဖဲသထိၣ်ကီၢ်
ဆၣ်တလၢၤကီၢ်စဲၣ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒိးန့ၢ်
အါထီၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤဒီးတၢ်လုၢ်အီၣ်သး
သမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်သ့ၣ်တ
ဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်လၢခိၣ်ဃၢၤပှၤတဝၢလၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်
ကလံၤထံးသ့ၣ်တဖၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲကီၢ်ပယီၤ
သုးမုၢ်ဒီးခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးတၢ်
ယၤအသိးပှၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢနၣ်ခၣ်
တိၣ်သဝီအပူၤတူၢ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်တမံၤဃီ
န့ၣ်လီၤ.ဆံဖှိၣ်နံၣ်တဖၣ်အတီၢ်ပူၤတၢ်ဒုး
တၢ်ယၤအဃိအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ပာ်တ့ၢ်
ကွံာ်အဟံၣ်အဃီတဖၣ်ဒီးပှၤတနီၤနီၤဘၣ်
ဟဲဃ့ၢ်ဃီၤဝဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဒီးတ
နီၤနီၤဘၣ်ဃ့ၢ်ဖျိးဝဲဒၣ်ဆူသဝီအဂၤတဖၣ်
န့ၣ်လီၤ.
နၣ်ခၣ်တိၣ်သဝီအံၤဘၣ်တၢ်က့ၤသူၣ်ထီၣ်
က့ၤအီၤခီဖျိပှၤနီၣ်ဂံၢ်စှာ်ကိာ်ဖိလၢအက့ၤ
အိၣ်ဆိးက့ၤဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဖဲ(၂၀၁၁)နံၣ်
အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.ခဲကနံၣ်အံၤ ဟံၣ်ဒူၣ်အိၣ်
ဝဲ(၅၉)ဒူၣ်ဒီးပှၤနီၣ်ဂံၢ်ခဲလၢာ်ပာ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲ
(၃၀၀)ဂၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတၢ်ဒုး
တၢ်ယာ်ပတုာ်ကွံာ်ယံာ်တ့ၢ်လံတကတီၢ်ဖိ
လံဘၣ်ဆၣ်ပှၤအိၣ်ဆိးဖဲန့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်
အိၣ်ဒံးဒၣ်လၢတၢ်ကီတၢ်ခဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အ
ပူၤန့ၣ်လီၤ.အဂ့ၢ်ဒ်လဲၣ်တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်
ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီးဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲ
ကွၢ်ထွဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်လၢ
အတၤတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးဒီးတၢ်ကမၤဂ့ၤထီၣ်ဝဲပှၤတဝၢတၢ်ဂဲၤ
ဆၢထၢၣ်လၢအနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအခီၣ်အဂီၢ်
ဒီးမၤဂ့ၤထီၣ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢကမျၢၢ်ခဲ
လၢာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်
စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)မၤသကိးတၢ်ဒီး
(ARC)တၢ်ကရၢကရိဒီးဆၢတဲာ်ဝဲဒၣ်လၢ
ကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်
ဖံးတၢ်မၤအတၢ်တိာ်ကျဲၤတခါဖဲနၣ်ခၣ်တိၣ်
သဝီအပူၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢတၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိး
တၢ်ဒီးပှၤတဝၢဖိသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤတၢ်ထံၣ်
သ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်နုာ်လီၤဟးထီၣ်
လၢသဝီအပူၤဖဲတၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်အံၤ
မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီလီၤလီၤဆီဆီတခါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လဲၤဆူဖၠါပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်ဟးကသုၣ်ကသီ
အလီၢ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဆူၣ်
ချ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဖဲခိၣ်ဃၢၤသဝီဒ်အမ့ၢ်
အ့ယွၣ်ဒီးကၠီၣ်တီၣ်သဝီပူၤအဂီၢ်တၢ်က
ဘၣ်ခီဂာ်ဝဲထံကျိလၢအဘူးတဘိအံၤန့ၣ်
လီၤ.ဒီးတၢ်ကခီဂာ်ထံကျိအံၤအဂီၢ်ကျဲအိၣ်
ထဲဒၣ်တဘိဒ်အမ့ၢ်တၢ်ပှီၢ်ခီဂာ်ထံကျိအံၤ
န့ၣ်လီၤ.တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအတၤတၢ်ဒီးအ
ဝဲသ့ၣ်တကးဒံးဘၣ်လီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢဖိဒံ
ဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးတ
အိၣ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢတၢ်စူၤအါဒီးပှၤခီ
ဂာ်ထံကျိမ့ၢ်တသ့လၢၤဘၣ်အခါကၠိဖိလၢ
သဝီပူၤတဖၣ်ဘၣ်မံတ့ၢ်ဖဲခိၣ်ဃၢၤသဝီတ
ဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးတၢ်ကဘှါရှဲဝဲတၢ်လိၣ်ဘၣ်အံၤအဂီၢ်
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)
ဒီး(ARC)တၢ်ကရၢကရိဟံးန့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်
ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်
ဒီးဆၢတဲာ်ဝဲဒၣ်လၢကဘှီထီၣ်ဝဲတိၤခံဘိ
လၢတၢ်ကခီဂာ်အီၤလၢခီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘၣ်
ဃးတၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်တကပၤဒီးအၢၣ်
လီၤဟ့ၣ်အခွဲးတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲကျဲၤသကိး
တၢ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်
န့ၣ်လီၤ.တၢ်စးထီၣ်ဘှီထီၣ်ဝဲတိၤအံၤဖဲလါ
အ့ၣ်ြဖ့ၣ်ဒီးဝံၤဝဲဖဲလါယူၤ(၂၀၁၅)နံၣ်ဖဲတၢ်
စူၤခါအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢတၢ်ဘှီထီၣ်ဝဲ
တိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအကတီၢ်ပှၤသဝီဖိသ့ၣ်
'တဖၣ်လီၤဆီဒၣ်တၢ်ပှၤပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်
ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤလၢတလိၣ်ဘၣ်စူးကါ
တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်ဒိး
န့ၢ်ဘၣ်ဝဲစ့ဟဲနုာ်အါန့ၢ်ဒံးဝဲတၢ်မၤအဘူး
အလဲအစှၤကတၢၢ်လၢတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤ
အခါဖဲန့ၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဘှီထီၣ်တိၤအဂီၢ်
တၢ်ပီးတၢ်လီလၢတၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤသ့ၣ်
တဖၣ်တၢ်ပှ့ၤန့ၢ်အီၤဖဲလၢလီၢ်ကဝီၤအ
ပူၤန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢတၢ်ဘှီထီၣ်တိၤခံဘိအံၤဝံၤအ
'လီၢ်ခံနၣ်ခၣ်တိၣ်သဝီဖိတဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်
ဝဲဒၣ်လၢတၢ်လဲလိာ်လၢအဂ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်
အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ခဲကနံၣ်အံၤသဝီ
အံၤတမ့ၢ်လၢၤသဝီလၢအိၣ်စီၤစုၤယံၤလီၤ
လီၤဆီဆီဒီးသဝီအဂၤဘၣ်ဒီးလၢတၢ်လဲၤ
တၢ်က့ၤဖဲလၢတၢ်စူၤခါအကတီၢ်အဂီၢ်စ့ၢ်
ကီးတၢ်တံာ်တာ်တအိၣ်လၢၤဝဲဘၣ်န့ၣ်
လီၤ.ဖဲလၢတၢ်စူၤခါအဆၢကတီၢ်သဝီဖိဖဲ
န့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လဲၤထီၣ်က့ၤလီၤဝဲဆူသဝီ
အဂၤတဖၣ်သ့ဝဲဒၣ်အဃိတၢ်လဲၤဆူဖၠါပူၤ,
တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအခွဲးအယာ်ဒီး
ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒ်အမ့ၢ်ဆူၣ်
ချ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့တဖၣ်အဂီၢ်ကျဲ
ညီဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢအဂ့ၤကတၢၢ်မ့ၢ်ဝဲဖဲလၢတၢ်စူၤခါထံ
ဒိၣ်အဆၢကတီၢ်ဖိသၣ်လၢအလဲၤထီၣ်ကၠိ
သ့ၣ်တဖၣ်တလိၣ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤလၢက
ဘၣ်က့ၤကဒါက့ၤဆူဟံၣ်ဒ်လဲၣ်လၢၤဘၣ်
အဃိမၤလီၤစှၤကွံာ်ဝဲတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢအ
ဝဲသ့ၣ်ကဟးထီၣ်ကွံာ်လၢကၠိအံၤန့ၣ်လီၤ.
နၣ်ခၣ်တိၣ်သဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်လီၤအး
လီၤအသးလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့ဒ်သိးကမၤလီၤ
တံၢ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤကအိၣ်ကၢ
အိၣ်ခိးဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ခီဖျိလၢအဝဲသ့ၣ်အ
တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခါဆူ
ညါတၢ်အိၣ်မူလၢအဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်တက့ၢ်အဂီၢ်
အဝဲသ့ၣ်ဟံးန့ၢ်မူဒါလၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်ဃး
တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်လီၤ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
တၢ်သးဝံၣ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အိၣ် ဖျဲၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါဖဲမဲၢ်လးဘၣ် ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ 01 Mar 2016 တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အလံာ်အုၣ်သးမ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်
တမံၤလၢဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်အတၢ်အုၣ်ကီၤ
သးအဂီၢ်ဒီးမ့ၢ်တၢ်အဆိကတၢၢ်တမံၤလၢ
တၢ်ပာ်ပနီၣ်ဝဲဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်
လီၤ.စးထီၣ်ဖဲလါစဲးပတ့ဘၢၣ်၂၀၁၀နံၣ်ဒ်
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါထံဖိကီၢ်ဖိ
တၢ်သိၣ်တၢ်သီအသိးဖိသၣ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်
ထီၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အ
မိၢ်အပၢ်မ့တမ့ၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိဘၣ်ဒၣ်လဲာ်တၢ်
ကဘၣ်မၤနီၣ်မၤဃါဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
(UNHCR)ဒီး(MOI)ဂဲၤလိာ်ဝဲနီၢ်နီၢ်လၢတၢ်
ကဟ့ၣ်က့ၤဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ကွဲး
နီၣ်ကွဲးဃါဆူဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသၣ်လၢအိၣ်
ဖျဲၣ်ထီၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကအိၣ်က့ၤဒီးတၢ်ကွဲး
နီၣ်ကွဲးဃါခီဖျိတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒ်သိး
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢတအိၣ်ဒီးတၢ်ကွဲးနီၣ်
ကွဲးဃါဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကလီၤစှၤဝဲဒၣ်အဂီၢ်
န့ၣ်လီၤစးထီၣ်လၢ၂၀၁၀နံၣ်လံၤလံၤပှၤ
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသၣ်လၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်က့ၤလံာ်
တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအါန့ၢ်ဒံး (၁၂,၀၀၀)ဂၤ
အကျါ(၁,၇၅၈)ဂၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်လံဝဲတၢ်ဟ့ၣ်
လီၤအီၤလံာ်တၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအံၤဖဲ၂၀၁၅
နံၣ်န့ၣ်လီၤ.မုၢ်မဆါတနံၤအံၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ
ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢမၤသကိးတၢ်ဒီးကမျၢၢ်ပှၤ
တဝၢတၢ်ဆဲးကျိးကရၢ(CCN)န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်
ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢလၢအဆီၣ်ထွဲ
မၤစၢၤတၢ်ဃုာ်ဒီးပှၤတဝၢမုာ်သးမၤကလီပှၤ
မၤတၢ်ဖိလၢမဲၢ်လးဒဲကဝီၤပူၤရဲၣ်ကျဲၤဝဲဒ်သိး
ကအိၣ်ဒီးတၢ်သးဝံၣ်ြပၢလၢအဘၣ်ဃးဒီး
တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အလံာ်အုၣ်သးအံၤဒ်သိးက
ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ပလီၢ်သူၣ်ပလီၢ်သးခီဖျိ
တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အလံာ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်
တမံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ
ပှၤလၢအသးဆူၣ်လၢကနုာ်လီၤလၢတၢ်သး
ဝံၣ်ြပၢအံၤအဂီၢ်တၢ်မၢအဝဲသ့ၣ်လၢကဘၣ်
ကွဲးထုးထီၣ်ဒီးသးဝံၣ်ဝဲတၢ်သးဝံၣ်လၢအ
ဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီးတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အလံာ်
အုၣ်သးအံၤဆူကညီဒီးပယီၤကျိာ်လၢတၢ်
'ဆၢကတီၢ်စှၤကိာ်ဖိဖဲခံနွံအတီၢ်ပူၤဒီးကရူၢ်
အိၣ်ဝဲနွံဖုလၢနုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ဝဲလၢတၢ်ြပၢ
အမူးအံၤန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ပလီၢ်
သူၣ်ပလီၢ်သးအံၤမ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်နီၢ်မးလၢ
ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိမိၢ်ပၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်”
အဂ့ၢ်တံကၠီးလၢအမ့ၢ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ
ကမံးတံးပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤခံဂၤတဂၤကွဲး
ဃီၤလံာ်ပရၢခီဖျိအံမ့(လ်)ဆူဘၣ်ကီဘၣ်
ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒီးစံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.“မိၢ်
ပၢ်တနီၤနီၤတသ့ၣ်ညါဝဲလၢတၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်
အရ့ဒိၣ်လၢခါဆူညါဖိလံၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်
ဒၣ်လဲာ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အလံာ်အုးသးအံၤတမ့ၢ်တၢ်ဒုး
ကဲထီၣ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဆူထံဖိကီၢ်ဖိ
ဘၣ်.ဘၣ်ဆၣ်လၢတၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်
မၤနီၣ်မၤဃါလၢအဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါဒီးပှၤ
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တ
ဖၣ်ဒီးအမိၢ်အပၢ်မ့ၢ်မတၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအ
ဖီခိၣ်တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အလံၤအုၣ်သးမ့ၢ်တၢ်
အုၣ်ကီၤသးကျိၤကျဲတဘိလၢကဃုထံၣ်န့ၢ်
က့ၤထံဖိကီၢ်ဖိတၢ်အုၣ် ကီၤသးဖဲအဝဲသ့ၣ်
က့ၤကဒါက့ၤဆူနီၢ်ကစၢ်ထံကီၢ်အကတီၢ်
န့ၣ်လီၤ.
“ပှၤခဲလၢာ်လၢအပၣ်ဃုာ်လၢတၢ်ြပၢအံၤအ
ပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,ပှၤဟဲထီၣ်ဒိကနၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်
မ့ၢ်ဂ့ၤဒီးပှၤလၢအဟဲကိးဂၤဒဲးမ့ၢ်ပှၤလၢပၣ်
ဃုာ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအကျါဒီးကနၢ်ဟူဘၣ်
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒီးကဟ့ၣ်နီၤ
လီၤစ့ၢ်ကီးဝဲ ဒၣ်ဆူပှၤဂုၤပှၤဂၤန့ၣ်”မဲၢ်လးဒဲ
ကဝီၤဖိမိၣ်မိၣ်လၢအမၤန့ၢ်ခိၣ်ဖးသၢလၢ
တၢ်ပြၢအံၤစံးဝဲ“ယစံးယဲသ့လၢတၢ်ရဲၣ်တၢ်
ကျဲၤအဝဲအံၤကမ့ၢ်တၢ်ကဲဘျူးလၢပှၤတဝၢ
အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢကမၤသ
ကိးဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်ကရၢကရိအဂုၤအဂၤသ့ၣ်
တဖၣ်လၢကဟံန့ၢ်တၢ်သးဝံၣ်နီၢ်ကီၢ်ဖဲ
၂၀၁၆ နံၣ်အံၤလၢတၢ်ကရၤလီၤဝဲဆူပှၤ
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကမျၢၢ်လဲၢ်လဲၢ်ကလဲာ်လၢ
အအိၣ်ဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ
သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ဖဲတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်အကတီၢ်-တၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်, 06 May 2015 ဖိသၣ်ပိာ်ခွါဖိတဖၣ်ဒီးလံာ်တယၢ်တဖၣ်ဖဲဘၣ်(န်)မဲၢ်နဲၤစွဲၤဒဲကဝီၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ဖဲတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်အကတီၢ်-တၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်, 06 May 2015 ကရ့ၣ်နံၣ်ပိာ်မုၣ်သးပှၢ်တဂၤဖဲတၢ်မၤကွၢ်ဟံန့ၢ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဆီၣ်လီၤအစုနၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢစဲးအဖီခိၣ်ဒ်သိးတၢ်ကဟံန့ၢ်သုတဝံးအဂီၢ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ဖဲတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်အကတီၢ်-တၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်, 06 May 2015 ဖဲတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်အကတီၢ်ပိာ်မုၣ်ဆံးဖိတဂၤအတၢ်ဂီၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ဖဲတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်အကတီၢ်-တၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်, 06 May 2015 တၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအလီၢ်ဖဲဘၣ်(န်)မဲၢ်နဲၤစွဲၤဒဲကဝီၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ဖဲတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်အကတီၢ်-တၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်, 06 May 2015 တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအလီၢ်မ့ၢ်တၢ်လၢလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝးန့ၣ်လီၤ.လၢတနံၤအကတီၢ်တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်ဝဲဒဲကဝီၤအပှၤနီၣ်ဂံၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ဖဲတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်အကတီၢ်-တၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ် 06 May 2015 ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဟးဝ့ၤဝီၤတဖုလဲၤဝဲဆူပှၤလၢလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤလီၤဆီသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပှၤက့ပှၤကွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဟံၣ်လၢတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ဖဲတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်အကတီၢ်-တၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ဂီၤမူတဖၣ်, 18 Mar 2015 လၢတၢ်မၤန့ၢ်(ခီၣ်ဖၠူၣ်ထၢၣ်တၢ်ကွဲးဒိမဲာ်ချံအဂီၢ်)ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတၢ်သမံထံပာ်ဂၢၢ်ပှၤကျၢၤပှၤနီၣ်ဂံၢ်အကတီၢ်သိၣ်လိနဲၣ်လိမၤယုၤဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဒ်သိးကသူဝဲဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ကညီသးစၢ်ကရၢဒီးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢမၤသကိးဃုာ်တၢ်ဒ်သိးကဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ် 05 Jan 2015 ဖဲလၢအပူၤကွံာ်စှၤကိာ်နံၣ်အတီၢ်ပူၤတၢ်အိၣ် သးလၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးအပူၤ အိၣ်ဒီးတၢ်လဲလိာ်အသးဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ဒီး ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲဒၣ်လၢပှၤဘၣ်ကီ ဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သးစဲလၢ တၢ်အိၣ်သးတၢ်ဆီတလဲလိာ်အံၤအဖီခိၣ် န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်ဘၣ်သးသ့ၣ်ညါဒီးဒိးန့ၢ် ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်ဘီ မုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်သ့ၣ်တ ဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ကူၣ်တၢ်ဆးလၢကစးထီၣ်မၤ ဝဲတၢ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်က စီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဆူပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ် တဖၣ်အဂီၢ်ဒ်သိးကမၤလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ်လၢအ ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ကသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲတၢ်လဲၤထီၣ် လဲၤထီလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ် သိးချုးဆၢချုးကတီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးထဲးဂံၢ်ထဲးဘါတခါအံၤ,မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ကရၢကရိလၢအမ့ၢ်ကညီသးစးကရၢ ဒီးဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရစးထီၣ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိး တၢ်ဖဲလါယူၤ(၂၀၁၄)နံၣ်ဒ်သိးဒီးကဟဲစိာ် ဃီၤန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ် ကျိၤအကါဒိၣ်လၢအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဆူ ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢအအိၣ်ဝဲ ဒၣ်ဖဲဒဲကဝီၤသၢဘ့ၣ်လၢတး(ခ်)(TAK)ကီၢ် ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤဟ့ၣ်နီၤလီၤတၢ်ကစီၣ်ခီဖျိ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢ ဖှိၣ်ကရၢအိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်ထုးထီၣ်ရၤလီၤဝဲ တၢ်သမံထံတၢ်ကစီၣ်တၢ်ပာ်ဖျါတဖၣ်,တၢ် ကွဲးကျၢၢ်တံၢ်က့ၤတၢ်ကစီၣ်အရ့ဒိၣ်သ့ၣ်တ ဖၣ်လၢအဟဲလၢကီၢ်ပယီၤဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ကီၢ်ဆၢဟီၣ်ကဝီၤလၢအဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်အ ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးပှၤလီၢ်အိၣ်က မှံလၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ဖိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိ လၢခံကတၢၢ်မ့ၢ်ဒ်သိးဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိ သ့ၣ်တဖၣ်ကသ့ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ တၢ်ကစီၣ်လၢတၢ်သဘျ့အပူၤဒ်သိးကမၤ တၢ်ဆၢတဲာ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးအဝဲသ့ၣ်အ တၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်,ဃုာ်ဒီးနီၢ်ကစၢ် တၢ်သးအိၣ်တၢ်က့ၤကဒါက့ၤဆူထံလီၢ် ကီၢ်ပူၤလၢကအိၣ်ထီၣ်ဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်အံၤအ ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိတၢ်အကါဒိၣ် တမ့ၢ်ထဲလၢတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်လၢ တၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤအီၤအံၤကဘၣ်တၢ်ရၤလီၤအီၤ အချုးဆၢချုးကတီၢ်ဒီးကဘၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၤ တံၢ်လီၤဆဲအ,ကဘၣ်တၢ်ထိၣ်သြတီၤကွၢ် အီၤလၢတအိၣ်ဒီးတၢ်ကွၢ်မဲာ်တၢ်,ဒီးကဘၣ် ဘၣ်ထွဲလိာ်အသးဒီးပှၤတဝၢမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်, ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ,ပှၤဂ့ၢ်ဝီအတၢ် လိၣ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်တၢ်အိၣ် သးတဖၣ်လၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံး အပူၤန့ၣ်ဘၣ်.မ့မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်နီၢ် နီၢ်တခီမ့ၢ်ဝဲကမျၢၢ်လၢတၢ်ပညိၣ်ဟ့ၣ်နီၤ လီၤန့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အံၤကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ် တဖၣ်ဒီးကနၢ်ပၢၢ်တၢ်အိၣ်သးလီၤတံၢ်လီၤ ဆဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်အဂီၢ်ကညီသးစၢ် ပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးဃုာ်တၢ်လၢတၢ်သူၣ်ဆူၣ် သးဂဲၤအပူၤတုၤလၢအကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.အ ဝဲအံၤပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်မၤအကါဒိၣ်ဘၣ် ဃးတၢ်ဃုထၢပာ်ပနီၣ်ဝဲတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢ အရ့ဒိၣ်လၢတၢ်ကရၤလီၤဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ တၢ်ကစီၣ်အဂီၢ်,ဃုာ်ဒီးတၢ်ပာ်ဖှိၣ်မၤသ ကိးတၢ်ဒီးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢတၢ်လီၢ်တၢ် ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်သိးကမၤလီၤတံၢ်ဝဲတၢ် ကစီၣ်အံၤကဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤအီၤသကုၤ ဆးဒးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးလၢခံကတၢၢ်အဝဲ သ့ၣ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအ ကီခဲဝဲဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဟးဟ့ၣ်နီၤလီၤ တၢ်သမံ ထံတၢ်ကစီၣ်အတၢ်ပာ်ဖျါအံၤလၢဒဲကဝီၤ သၢဘ့ၣ်လၢာ်အပူၤလၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ် လီၤ.
တၢ်စးထီၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤလၢမဲၢ်လးဝံၤ အလီၤခံကညီသးစၢ်ကရၢအပှၤဘၣ်မူဘၣ် ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤစ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်သမံ ထံတၢ်ကစီၣ်အတၢ်ပာ်ဖျါသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဆူပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢနိၣ်ဖိဒီးအူဖၠၣ် သ့ၣ်တဖၣ်ဖဲတၢ်လီၢ်တဘျုးတီၤဒ်အမ့ၢ်လံာ် ရိဒၢး,ဒဲကဝီၤကမံးတံာ်ဝဲၤဒၢး,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤ တဝၢတၢ်ကရၢကရိဝဲၤဒၢး,ကရၢသဘျ့ ဝဲၤဒၢး,တၢ်ဆါဟံၣ်,ကၠိဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ အလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးလးဖးထံအကျးသ့ၣ် တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲတယံာ်တမီၢ်ဒံးဘၣ်အံၤက ညီသးစၢ်တၢ်ကရၢကရိ(KYO)ဟ့ၣ်နီၤလီၤ စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်သံကွၢ်စံးဆၢလၢဘၣ်တၢ်သံ ကွၢ်အီၤခဲအံၤခဲအံၤ(FAQs)လၢဘီမုၢ်စၢဖှိၣ် ကရၢထုးထီၣ်ရၤလီၤဝဲ(လံာ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤ ဖုၣ်ကိာ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်စံးဆၢလၢပှၤဘၣ်ကီ ဘၣ်ခဲဖိအတၢ်သံကွၢ်လၢသံကွၢ်ဝဲအခဲအံၤ ခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်)န့ၣ်လီၤ.ကညီသးစၢ်က ရၢ(KYO)ဒီးဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR) သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်လၢကဆဲးမၤသကိးဃုာ် တၢ်ဒီးလၢခံကတၢၢ်ကမၤလဲၢ်ထီၣ်ဒိၣ်ထီၣ် ဝဲတၢ်ရၤလီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်တၢ်ဖံး တၢ်မၤအကျိၤအကျဲအံၤဆူဒဲကဝီၤအဂၤတ ဖၣ်လၢအိၣ်သူၣ်လီၤအသးလၢကီၢ်ကၠီၣ် တဲၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤအံၤန့ၣ် လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးပှၤထံဖိကီၢ်ဖိအကလုၢ်(TBC)၂၀၁၄နံၣ် 19 Nov 2014 (TBC)ထုးထီၣ်ဝဲ၂၀၁၄နံၣ်ကီၢ်ပယီၤမုၢ် ထီၣ်ကလံၤထံးပှၤထံဖိကီၢ်ဖိအကလုၢ်လၢ သီၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်တဖၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
The Border Consortiumဖးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ(မ့)ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်
https://www.youtube.com/watch?v=0f-nEDpESTo&feature=youtu.be -
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ (UNHCR)လၢကီၢ်ပယီၤထံၣ်လိာ် အိၣ်သကိးဒီးဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအ ပှၤတဝၢတဖၣ်ဖဲထၣ်မ်ဟ့ၣ်ဒဲက ဝီၤအပူၤ 22 Oct 2014 ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအကရူၢ်
လၢဘျံး(တနီသရံၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ),ဖၣ်
အၣ်(ကညီကီၢ်စဲၣ်)ဒီးမီၣ်လမၠဲၣ်(တ
လၢၤကီၢ်စဲၣ်)ဝဲၤဒၢးတဖၣ်လၢကီၢ်ပ
ယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးအတၢ်လဲၤ
တၢ်က့ၤခံသီဝံၤအလီၢ်ခံ,အဝဲသ့ၣ်ဟဲ
တုၤဝဲဖဲထၣ်မ်ဟ့ၣ်ဒဲကဝီၤဖဲမုၢ်ပျဲာ်အ
နံၤ,လါမ့ၤ(၇)သီ၂၀၁၄နံၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်အသး
လၢကမၤလိသ့ၣ်ညါဘၣ်ကီၢ်ပယီၤပှၤ
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤ
တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူဒီးအတၢ်တိာ်ပာ်
လၢခါဆူညါအဂီၢ်တဖၣ်လၢပှၤဘၣ်
ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအအိၣ်လိၤ
လိၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဝဲၤဒၢး
လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤမၤသကိး
တၢ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဖဲလၢအပူၤကွံာ်စှၤ
ကိာ်နံၣ်အတီၢ်ပူၤ,တၢ်လဲၤဟးဆူထၣ်
မ်ဟ့ၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်လၢအမ့ၢ်
တၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီလၢဘၣ်ကီဘၣ်
ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအပှၤမၤတၢ်ဖိတ
ဖၣ်လၢကီၢ်ပယီၤမၤတၢ်ထံၣ်လိာ်အိၣ်
သကိးလၢအိၣ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလီၤ
တံၢ်လီၤဆဲးဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအိၣ်
လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လဲၤဟးအိၣ်သကိးဖဲနံၤအဝဲန့ၣ်စး
ထီၣ်အသးဒီးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သကိးဒီးဒဲက
ဝီၤကမံးတံာ်လၢအလဲၤသးဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်
ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်
ကရၢ(UNHCR)ဟံးန့ၢ်တၢ်ဆၢဂ့ၤကတီၢ်
ဘၣ်လၢကတဲပၠးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိခၢၣ်
စးတဖၣ်ဘၣ်ဃးအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဟဲဟး
အတၢ်ပညိၣ်အံၤဖုၣ်ကိာ်ဒီးဘၣ်ကီဘၣ်
ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢမၤလဲၢ်ထီၣ်အတၢ်ဖံး
တၢ်မၤအကျိၤအကွာ်လၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်
ထီၣ်ကလံၤထံး,ဃုာ်ဒီးပှၤမၤတၢ်ဖိလၢ
ဘျံးအတၢ်လီၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အရ့ဒိၣ်
ဘၣ်ဃးတၢ်ကရၢကရိအတၢ်ဆီလီၤ
ပာ်လီၤအသးဖဲတနီသရံၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ
လၢအမ့ၢ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိအါဒၣ်တက့ၢ်အ
တၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်အထူအထံးအပူၤန့ၣ်
လီၤ.
ဒဲကဝီၤကမံးတံာ်တခီတဲပၠးဝဲဘၣ်ကီ
ဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအပှၤမၤတၢ်ဖိ
တဖၣ်ဘၣ်ဃးဒဲကဝီၤအတၢ်စံၣ်စိၤတဲ
စိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲး,ပၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ရှဲပၠး
ဝဲတၢ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဟဲကဲထီၣ်သးအခီၣ်
ထံးခီၣ်ဘိဒီးထၣ်မ်ဟ့ၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိတ
ဖၣ်အတၢ်လီၢ်အထူအထံးသ့ၣ်တဖၣ်
န့ၣ်လီၤ.ဒဲကဝီၤကမံးတံာ်ပာ်ဖျါထီၣ်
စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ဂ့ၢ်အကါဒိၣ်စှၤကိာ်ထံၣ်
လၢအဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးဒီးတၢ်က့ၤကဒါ
က့ၤ,လီၤလီၤဆီဆီလၢအဝဲသ့ၣ်အ
တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဘၣ်ဃးတၢ်ဒိးန့ၢ်
ဘၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဖဲကီၢ်ပယီၤ
အပူၤ,လီၤဆီဒၣ်တၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်
လၢအစးထီၣ်မၤလိလံတၢ်ကူၣ်ဘၣ်
ကူၣ်သ့(မ့)မၤလိဝံၤဝဲတၢ်ကူၣ်ဘၣ်
ကူၣ်သ့ဖဲလၢအိၣ်ဆိးဝဲဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်
ပူၤအခါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢအလီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝးဒိၣ်န့ၢ်ဒံး
တက့ၢ်မ့ၢ်ဝဲကဝီၤဒ့တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လၢ
ဘၣ်တၢ်မၤအီၤဖဲထၣ်မ်ဟ့ၣ်သရိာ်ပူၤ
လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်တဟါဃီန့ၣ်လီၤ.
ဒ်လၢတၢ်ကစီၣ်ဟူထီၣ်သါလီၤဝဲလၢ
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအပှၤ
မၤတၢ်ဖိလၢကီၢ်ပယီၤဟဲတုၤဝဲဒ်သိး
ကစံးဆၢဝဲပှၤဟဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တ
ဖၣ်အတၢ်သံကွၢ်သံဒိးတဖၣ်အသိးပှၤ
ဟဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အိၣ်ဝဲအါန့ၢ်
(၃၀၀)ဂၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဆၢကတီၢ်လွံၢ်
နၣ်ရံၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ,ဘျံးဒီးမီၣ်လမၠဲၣ်
အပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်ဟ့ၣ်လီၤက့ၤ
တၢ်စံးဆၢဘၣ်ဃးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိးချ့,
တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့,ဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်ဒီး
တၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်တဖၣ်ဆူဘၣ်ကီဘၣ်
ခဲဖိအပှၤတဝၢ,အဂၤလၢအဆံတဖၣ်
န့ၣ်လီၤ.ပှၤတနီၤနီၤသံကွၢ်ဘၣ်ဃးဒီး
အဝဲသ့ၣ်အဒူသဝီတဖၣ်,မုၢ်လၢ်ဝဲဒၣ်
လၢဘၣ်သၣ်သ့ၣ်ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်
စၢဖှိၣ်ကရၢကလဲၤဟးအိၣ်သကိးဘၣ်
တ့ၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကတီၢ်ဃီပှၤလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်
တဲလီၤဃဲၤလီၤကဒါက့ၤအတၢ်လဲၤ
ခီဖျိကီကီခဲခဲလၢဘၣ်ဟဲဃ့ၢ်မှံဟးဖျိး
ဝဲဆူထၣ်မ်ဟ့ၣ်ဖဲတၢ်လီၢ်အခီၣ်ထံး
တတီၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢအအိၣ်ဖျါထီၣ်တြၢၢ်ကလာ်လၢ
တၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးတၢ်ဒီတကတီၢ်အ
ပူၤ,မ့ၢ်ဝဲတၢ်က့ၤကဒါက့ၤလၢကအိၣ်
ထီၣ်ဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်အံၤအဖီခိၣ်တၢ်သူၣ်
ကိၢ်သးဂီၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲအကျါတၢ်ထံၣ်
ဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်
ဘၣ်ဃးနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ
အတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဖျါဝဲ
လၢအကြၢးအဘၣ်န့ၣ်လီၤ.တက
တီၢ်ဃီဖဲတၢ်အိၣ်သးအံၤတအိၣ်ဖျါ
ဝဲဒၣ်လၢပှၤခဲလၢာ်အိၣ်ဒီးတၢ်ထံၣ်
လၢအလၢပှဲၤဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်ဘၣ်
အသိး,ပှၤအိၣ်ဝဲတနီၤနီၤပာ်ဖျါ
ထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒံး
ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ပျံၤသးဖုးအဖၢမုၢ်န့ၣ်
လီၤ.ပှၤအါဒံအါဂၤထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်
အိၣ်ဖှိၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်တခါလၢ
ကဟဲစိာ်န့ၢ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိ
ဘၣ်ဃးခဲမုၢ်ဆ့ၣ်တၢ်အိၣ်သးကမၤအ
သးဒီးအဝဲသ့ၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢအ
မ့ၢ်တနီသရံၣ်အံၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအပှၤ
မၤတၢ်ဖိတဖၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢးစံးဆၢဝဲတၢ်
သံကွၢ်တဖၣ်တသ့ဖဲအသ့န့ၣ်လီၤ.တ
ကတီၢ်ဃီအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး
တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢကရူၢ်အံၤကဂုာ်ကျဲးစၢးဒိ
ကနၢ်ဒီးပာ်တၢ်သးစဲဘၣ်ဃးတၢ်ဟ့ၣ်ခီ
ဆၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢပှၤတဝၢဟ့ၣ်နီၤလီၤ
ဝဲတဖၣ်မ့ၢ်လၢတနီသရံၣ်အတၢ်လီၢ်
တၢ်ကျဲအံၤလဲၢ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒံးဝဲ(၄၃,၀၀၀)
စကွဲယါကံလိမံထၢၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးတၢ်တဖၣ်အံၤဒ်န့
ဆၢၣ်အသိးပာ်ဖျါထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်မၤ
အပတီၢ်ဆူညါခီသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်
ကြၢးဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်အီၤဒီးတၢ်မၤလိ
သ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ကဘၣ်မၤလိန့ၢ်ဝဲ
လၢခီဂာ်ကီၢ်ဆၢတၢ်ဟဲဟးအိၣ်သကိး
ဒဲကဝီၤအတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤအိၣ်ဖျါဝဲတြၢၢ်ကလာ်လၢကီၢ်
ပယီၤကရူၢ်ကသ့ၣ်ညါဘၣ်ဃးတၢ်
အိၣ်မူဖဲထၣ်မ်ဟ့ၣ်အံၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ
အဂီၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်တနံၤမုၢ်အတၢ်
ထံၣ်လိာ်သးအံၤတလၢတလီၢ်ဝဲဘၣ်
န့ၣ်လီၤ.တၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးတၢ်ဒီးက
ရူၢ်လီၤလီၤဆီဆီ,ပစံးတၢ်အဒိတၢ်
တၢၣ်ပီၣ်သကိးတၢ်ဒီးပိာ်မုၣ်ဒီးသးစၢ်
သ့ၣ်တဖၣ်ကဟ့ၣ်အါထီၣ်ဝဲတၢ်လဲၤ
ခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ်နီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဖျါဝဲတြၢၢ်ကလာ်လၢ
ပှၤဖဲထၣ်မ်ဟ့ၣ်အပူၤတဖၣ်တၢ်သူ
အသးလၢတနီသရံၣ်တၢ်အိၣ်သး
အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်တဖၣ်
န့ၣ်လီၤ.လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲဘၣ်ကီဘၣ်
ခဲဖိအပှၤတဝၢစးထီၣ်သံကွၢ်သံဒိးဝဲ
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအပှၤ
မၤတၢ်ဖိလၢဘျံးတၢ်လီၢ်ဘၣ်ဃးဒီး
အဝဲသ့ၣ်အနီၢ်ကစၢ်တဂၤစုာ်စုာ်ဒၣ်
ဝဲအသဝီလၢသူၣ်အိၣ်သးအိၣ်ဝဲတ
ဖၣ်အံၤအခါန့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်ကလဲၤ
ဟးအိၣ်သကိးထၣ်မ်ဟ့ၣ်ပှၤတဝၢအ
သဝီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်တၢ်စးထီၣ်
ဟံးဂ့ၢ်ဝီပိာ်ထွဲထီၣ်အခံတဖၣ်လံန့ၣ်
လီၤ.ဒီးတၢ်ကမၤလီၤတံၢ်ဝဲဒ်သိးတၢ်
ကကတဲာ်ကတီၤပာ်ဝဲတၢ်သံကွၢ်နီၢ်
နီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအတၢ်စံးဆၢဖဲလၢ
ခီဂာ်ကီၢ်ဆၢတၢ်ဟဲဟးအိၣ်သကိး
လၢခံတဖၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲအခါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ (UNHCR)ကတိၤရှဲပၠးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ် ကျိၤဘၣ်ဃးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ် 14 Oct 2014 သရၣ်ဖးဒိၣ်အံၣ်ယၤဟီ(Iain Hall)လၢအ
မ့ၢ်ပှၤပၢဆှၢတၢ်မူဒါခိၣ်လၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီ
မုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအိၣ်သူၣ်လီၤသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်
တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဝ့ၢ်မဲဆီးအံၤပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်က
စီၣ်လီၤဆီဖဲတၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်သံဒိးအီၤ
ခီဖျိကညီတၢ်ကစီၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.
ဖဲလၢတၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်သံဒိးလီၤလီၤဆီ
ဆီဒီးသရၣ်ဖးဒိၣ်အံၣ်ယၤဟီ(Iain Hall)
အခါအဝဲပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်အါမံၤလၢအ
ဘၣ်ထွဲဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတ
ဖၣ်ဃုာ်ဒီးနီၢ်ကစၢ်တၢ်သးအိၣ်အတၢ်က့ၤ
ကဒါက့ၤ,ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပှၤသးစဲပှၤဂ့ၢ်ဝီ
တၢ်လိၣ်ဘၣ်အတၢ်နဲၣ်ကျဲတဖၣ်,ကီၢ်ပ
ယီၤပဒိၣ်အမူအဒါဘၣ်ဃးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဒီ
သဒၢလၢအပှၤထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ဒီးဘၣ်
ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢ(UNHCR)အ
တၢ်ရ့လိာ်မၤသကိးတၢ်ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပ
ဒိၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီးပှၤဘၣ်
ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂီၤမူအတၢ်ဘျးစဲအိၣ်ဝဲဖဲ-
http://vimeo.com/104596496
နဖးအါထီၣ်သ့ဝဲဒၣ်ဖဲ-karennews.org
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
Karen News -
UNHCRအကလူးခၢၣ်စးလီၤဆီ အဲၣ်ကျၢၣ်လံနၣ်ကၠိၣ်လံၣ်ဟဲဟး အိၣ်သကိးဘၣ်မဲၣ်နဲစွဲၤဒဲကဝီၤဖဲ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ အမုၢ်နံၤ 26 Jun 2014 UNHCRအကလူးခၢၣ်စးလီၤဆီအဲၣ်ကၠၢၢ်
လံနၣ်ကၠိၣ်လံၣ်ဟဲအိၣ်သကိးဒီးဟ့ၣ်တၢ်
ဆၢကတီၢ်ဖဲကရ့ၣ်နံၣ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်
လၢအဟဲလၢကီၢ်ပယီၤ-မ့ၢ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်
ခဲဖိအတၢ်အိၣ်သးအယံာ်ကတၢၢ်လၢဟီၣ်
ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အကျါတခါန့ၣ်လီၤ.ဖဲအတၢ်ဟဲ
အိၣ်သကိးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်လွံၢ်ဘျီတဘျီအ
ကတီၢ်တဘျီအံၤဟဲထံၣ်ဝဲဒၣ်ဘီၣ်မဲအ
ဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအမ့ၢ်ပှၤသၢစိၤတစိၤဖဲဘၣ်
မဲၣ်နဲစွဲၤဒဲကဝီၤအပူၤစးထီၣ်လၢ၁၉၉၆နံၣ်
လံၤလံၤလံန့ၣ်လီၤ.
ဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ်တဲဘၣ်အီၤလၢအ
ဘၣ်ဟဲဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢကီၢ်ပယီၤ,ကီၢ်က
ယါဒီးဆိကမိၣ်ဝဲလၢကက့ၤဘၣ်ဝဲဖဲတၢ်
ဆၢကတီၢ်တယံာ်ဘၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.တ
ဆံဃီးနံၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံအဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဘၣ်
ဝဲဒၣ်ဖဲန့ၣ်ဒံးလီၤ.ဖဲလၢအပူၤကွံာ်တနံၣ်
န့ၣ်ဘီၣ်မဲလၢအသးအိၣ်၇၅နံၣ်တဂၤအံၤ
အဝၤလဲၤပူၤကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.အဖိအလံၤ
တနီၤနီၤဒၣ်လဲာ်လဲၤဘၣ်ဝဲဆူကီၢ်သၢဘ့ၣ်
တဘ့ၣ်လံ.အဟံၣ်ဖိဃီဖိတနီၤနီၤပာ်လီၤ
အသးလၢကလဲၤအိၣ်ဝဲလၢကီၢ်သၢဘ့ၣ်
တဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်ဘီၣ်မဲဂ့ၢ်လိာ်ဝဲလၢ
ကအိၣ်တ့ၢ်ဘူးလိာ်အသးဒီးအသဝီလီၤ.
ဒ်ပှၤဒဲကဝီၤဖိအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ
အိၣ်လၢကီၢ်ဆၢအသိးအဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်
တဖၣ်အိၣ်ခိးကွၢ်ဝဲတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်အသး
လၢကီၢ်ပယီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.ဒ်အဝဲသ့ၣ်ဆိ
ကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢအကက့ၤဘၣ်ဝဲအသိး
ကၠိၣ်လံၤနၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ကစီၣ်လၢအကဒူး
ဆူၣ်ထီၣ်အသး,စံးဝဲဒၣ်‘ဖဲမုၢ်နံၤအကတၢၢ်
တနံၤန့ၣ်သုကဘၣ်ဃုထၢတၢ်လၢအကြၢး
ဝဲဘၣ်ဝဲလၢသုဟံၣ်ဖိ ဃီဖိအဂီၢ်ဒီးUNHCR
န့ၣ်ကမၢ်စၢၤသု,ကဒိကနၣ်သု,ကဒုးနဲၣ်သု
ခီဖျိသုတၢ်အိၣ်မူလၢသုကအိၣ်မူအီၤဖဲဒဲက
ဝီၤအတၢ်အိၣ်မူဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ.’
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCRဖးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ(မ့)ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်
http://youtu.be/uZRuBPVn4r4 -
ခၤဘိဒံယါကီၢ်အတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိ-ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကွၢ်ကဒါက့ၤအတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဃးတၢ်က့ၤကဒါက့ၤ 25 May 2014 ခၤဘိဒ့ယါအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအံၤစးထီၣ်ဝဲဖဲ (၁၉၈၆)နံၣ်ဖဲလၢစတဲနလံၣ်ဟါဖၢၣ် (StanleyHarper)လၢအမ့ၢ်နယူစံလဲၣ်ထံ ဖိကီၢ်ဖိဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်နဲၣ်လီၤခီဖျိဘံၣ်ဘံၣ်
စံၣ်လၢကစးထီၣ်ထုးထီၣ်ဝဲတၢ်ဂီၤမူဘၣ် ဃးဒီးခၤဘိဒံယါပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢတဖၣ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
အါန့ၢ်ဒံးဆံဖှိၣ်နံၣ်အတီၢ်ပူၤ,ခီဖျိလၢထံ လီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဃိခၤဘိဒံယါထံ ကီၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်အလီၢ်လၢအိၣ် ဒီးတၢ်မၤအၢမၤသီဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ဒီးတၢ်ဟးဂူာ်
ဟးဂီၤတဖၣ်အိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဒုး တၢ်ယာ်အံၤမၤလီၤပှီၢ်ကွံာ်ဝဲထံကီၢ်အံၤဒီးဒုး အိၣ်ထီၣ်ကမျၢၢ်တၢ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးလၢအက ထိဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ခဲကနံၣ်အံၤတၢ်ဒုးနဲၣ်
ဝဲတၢ်ဂီၤမူဘၣ်ဃးဒီးခၤဘိဒံယါပှၤဘၣ်ကီ ဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဝဲ တၢ်သံတၢ်ပှၢ်တၢ်ဟါမူးဟါမၢ်,တၢ်ဘၣ်အိၣ် ယံၤဒီးအဝဲသ့ၣ်အထံအကီၢ်ဒီးတၢ်က့ၤက
ဒါက့ၤဆူအဝဲသ့ၣ်နီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအထံအ ကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဖဲဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအိၣ်သူၣ်လီၤအသးလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ် ပယီၤကီၢ်ဆၢဒီတကျိၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
(Yan Chheing)လၢအမ့ၢ်ပှၤဂဲၤဒိတၢ်ဂီၤမူ
အံၤထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤဝဲပှၤအသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ်
လီၤ.ပှၤမၤစံာ်ဖိလၢညါတဂၤအံၤအိၣ်ဆိးဝဲ
ဖဲဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤယံာ်ဝဲ(၁၂)နံၣ်
ဘၣ်ဆၣ်အဝဲတဆိကမိၣ်လီၤအသးလၢ
အမ့ၢ်ဝဲပှၤတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်တၢ်တဂၤဘၣ်
န့ၣ်လီၤ.အဝဲနၢ်ပၢၢ်ဝဲပှၤကမျၢၢ်ခဲလၢာ်လၢ
အဘၣ်အိၣ်လီၤဖးဒီးအဝဲသ့ၣ်တၢ်လီၢ်
အိၣ်ဆိးထူလံၤသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဘၣ်
ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲတိၢ်နီၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ဖဲလၢခၤဘိဒံ
ယါကီၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီးတၢ်လၢ
တၢ်ပှဲၤအံၤဘၣ်ဝဲဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.အလံၤသ့ၣ်
တဖၣ်ခဲလၢာ်အိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဝဲဖဲဘၣ်ကီ
ဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤဒီးအဝဲသ့ၣ်တ
သ့ၣ်ညါအနီၢ်ကစၢ်တၢ် လီၢ်ထူလံၤအဂ့ၢ်
အကျိၤနီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဂီၤမူအဝဲ
အံၤတဒ်သိးဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်ဂီၤမူလၢအိၣ်ဒီးဖိး
သဲစးတၢ်ကွဲးနီၣ်ကွဲးဃါအဂၤတဖၣ်လၢ
အနဲၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ဃးထံလီၢ်ကီၢ်
ပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်ဝံၤအလီၢ်ခံတၢ်မၤအသး
လီၤသူၣ်အုးသးအုးလၢတအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်
လၢ်အံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်‘ခၤဘိဒံယါအ
တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိ’တၢ်ဂီၤမူလၢတဲဖျါထီၣ်
တၢ်က့ၤရိၣ်ဖှိၣ်ဃူဖိးထီၣ်က့ၤသးဒီးတၢ်
မၤဃူမၤဖိးလိာ်က့ၤတၢ်အဂ့ၢ်အံၤမၤဖှံထီၣ်
ပှၤအသးဒိၣ်န့ၢ်ဒံးဝဲဟံၣ်ဖိဃီဖိအတၢ်ဂ့ၢ်
တၢ်ကျိၤနီၢ်နီၢ်လၢ(Mr.Harper)ဃုထံၣ်
န့ၢ်ဝဲအံၤန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢတၢ်ဂီၤမူအံၤပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲပှၤအိၣ်ဆိး
ဖဲဘၣ်မဲၢ်နဲစွဲၤဒီးမဲၢ်စူးရံတဖၣ်အနီၢ်ကစၢ်
ဒၣ်ဝဲအတၢ်လဲၤခီဖျိအဃိအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်
သးခုတူၢ်လိာ်မုာ်တၢ်ဂီၤမူအံၤတမ့ၢ်တၢ်လၢ
အလီၤကမၢကမၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ထဲလၢလါ
မးရှး(၂၀၁၄)နံၣ်အတီၢ်ပူၤပှၤကမျၢၢ်ဖဲဘၣ်
မဲၢ်နဲစွဲၤဒီးဘၣ်မဲၢ်စူးရံဘူးထီၣ်လၢအကထိ
ဂၤတဖၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်မုာ်လၤသးဖှံခီဖျိတၢ်
ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူအံၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢတၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်
ဂီၤမူအံၤလၢဒဲကဝီၤဘျီၣ်ဒိၣ်အကတီၢ်ပှၤ
အိၣ်ဝဲတနီၤနီၤဘၣ်ကွၢ်စူၣ်ဝဲတၢ်ဂီၤမူအံၤ
လၢဒဲကဝီၤဘျီၣ်ဒိၣ်အပဲတြီဖိမ့ၢ်လၢအဝဲ
သ့ၣ်တဖၣ်ဃုလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဖဲဘျီၣ်ဒိၣ်အပူၤ
တန့ၢ်ဝဲဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကမၤလီၤတံၢ်ဒ်သိးပှၤတဝၢလၢတၢ်လီၢ်
ကိးတီၤဒဲးတဖၣ်ကကွၢ်ဘၣ်တၢ်ဂီၤမူအံၤအ
ဂီၢ်(KnCC)ကၠိဖိဖဲဘၣ်မဲၢ်နဲစွဲၤတဖၣ်မုာ်သး
မၤစၢၤကလီဝဲဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်က
ရၢ(UNHCR)ဒီးခိၣ်အၢၣ်(COERR)လၢ
တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤဒုးနဲၣ်တၢ်ဂီၤမူလီၤလီၤဆီဆီခံ
ဘျီလၢပှၤသးပှၢ်လၢအဖးပယီၤကျိာ်လံာ်
နဲၣ်ဖျါလၢတၢ်ဂီၤမူအလိၤတဘၣ်ဘၣ်တ
ဖၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤသးစၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤပှၤသး
ပှၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤလၢအကွၢ်ဘၣ်တၢ်ဂီၤမူအံၤအိၣ်ဒီး
တၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးဒီးတၢ်တူၢ်ဘၣ်အကလုာ် ကလုာ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်နံၤတၢ်အ့အိၣ်ဝဲအါမး ဘၣ်ဆၣ်တၢ်မဲာ်ထံမဲာ်နိစ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲအါ အါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤတၢ်တမံၤလၢပတဲ လီၤတံၢ်သ့မ့ၢ်ဝဲ-ပှၤလၢတၢ်တထိးဘၣ်အ သးခီဖျိပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ အထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ပှၤအသးအံၤတ အိၣ်ဘၣ်ဝဲနီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲခိၣ်နၢ်တဖၣ်လဲၤဟးဝဲဆူကညီဒီးတလၢၤကီၢ်စဲၣ် 15 May 2014 ဖဲလါမးရှး(၃)သီအနံၤ,ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်
စၢဖှိၣ်ကရၢလၢဝ့ၢ်မီၣ်လမၠဲၣ်(တလၢၤကီၢ်
စဲၣ်)တူၢ်လိာ်မုာ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲခၢၣ်စး
တဖၣ်လၢတၢ်ထံၣ်လိာ်အိၣ်သကိးလိာ်သး
ယိယိဖိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ခၢၣ်စး(၁၈)ဂၤအံၤ
ဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိာ်မဲအီၤလၢသရၣ်ဒိၣ်ရီ
ဘၢၣ်ထွ့လၢအမ့ၢ်ကညီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲက
မံးတံာ်(KRC)အပှၤပၢၤလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လဲၤထံၣ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်သကိးတၢ်တဘျီ
အံၤပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီးကမံာ်တံးဖိဒီးခၢၣ်စး
အဂၤတဖၣ်လၢတစိၢ်တလီၢ်လီၢ်အိၣ်ကဒု
အလီၢ်(ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ)လၢကီၢ်ကၠီၣ်
တဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးမ့ၢ်ဝဲ-
ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်တူၢ်
ဘၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်တအိၣ်ဒီးတၢ်ကတဲာ်
ကတီၤသးလၢကက့ၤကဒါက့ၤဝဲဆူကီၢ်ပ
ယီၤဘၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒံးလၢတၢ်
တနာ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အကျိၤအကျဲ
အံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တ
ဖၣ်အါဒံအါဂၤတူၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ခိးကွၢ်
ဆိဝဲပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံတဖၣ်အတၢ်က့ၤကဒါ
က့ၤတချုးလၢအဝဲသ့ၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲဆၢ
တဲာ်လၢကက့ၤကဒါက့ၤဒံးဘၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်
လၢအကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ထုးစှၤလီၤကွံာ်တလါတဘျီတၢ်ဟ့ၣ်နီၤ
လီၤတၢ်အီၣ်တၢ်အီဖဲတယံာ်တမီၢ်ဘၣ်အံၤ
မၤအါထီၣ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်
အတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤဒီးအဝဲသ့ၣ်တနီၤနီၤ
တူၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်တအိၣ်ဒီးတၢ်
ဃုထၢအါအါဘၣ်မ့မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဃုဖံး
ဃုမၤတၢ်လၢဒဲကဝီၤအချၢန့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢ
တၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးတၢ်အဆၢကတီၢ်တၢ
မၤနီၣ်မၤဃါပာ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဟီၣ်
ခိၣ်ကပံာ်လၢတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အဂီၢ်ဒီး
တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်တ
ဖၣ်အံၤကမ့ၢ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအကါဒိၣ်
လၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်က့ၤ
ခါဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤလၢအိၣ်ဒီးတၢ်
ကီတၢ်ခဲနးနးကျံၤကျံၤလၢကဆၢထၢၣ်
လၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲတဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ဆီၣ်
ထွဲမၤစၢၤလၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီကဘၣ်အိၣ်
စ့ၢ်ကီးဝဲဒ်သိးကမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်လၢတၢ်
က့ၤနုာ်လီၤအိၣ်ဆိးက့ၤဖဲအဟံၣ်အဃီအ
တၢ် လီၢ်တၢ်ကျဲအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဆူၣ်ချ့အတၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤ,
ကၠိဒီးဂ့ၢ်ဝီတၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤလၢအဂၤတဖၣ်
စ့ၢ်ကီးကဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤခၢၣ်စးက
ရၢလၢအလဲၤဟးအိၣ်သကိးတၢ်တဖုအံၤ
ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်ဟ့ၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပှၤ
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်မုာ်တၢ်
ခုၣ်အကျိၤအကျဲအတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီ
အိၣ်ဒ်လဲၣ်,ဒီးပဒိၣ်ဒီးတၢ်ကရၢကရိအဂၤ
တဖၣ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤဘၣ်ဃးတၢ်ဆီၣ်ထွဲ
မၤစၢၤပှၤတဝၢတဖၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအရ့
ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတနံၤဃီအတီၢ်ပူၤခၢၣ်စးကရၢအံၤဃုာ်ဒီး
ခၢၣ်စးလီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢကညီဒဲကဝီၤတ
ဖၣ်မၤတၢ်ထံၣ်လိာ်အိၣ်သကိးယိယိဖိဒီး
ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်ဒီးကီၢ်စဲၣ်ပဒိၣ်ဖဲဝ့ၢ်ဖၣ်
အၣ်,ကညီကီၢ်စဲၣ်န့ၣ်လီၤ.ကညီဘၣ်ကီ
ဘၣ်ခဲကမံာ်တံးအတၢ်ထံၣ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်
သကိးတၢ်ယိယိဖိဒီးကီၢ်စဲၣ်ပဒိၣ်ခံဘျီတ
ဘျီအံၤအတၢ်ပညိၣ်တအိၣ်လၢကဒိးန့ၢ်
ဘၣ်ဝဲတၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤဘၣ်ဃးပှၤဘၣ်
ကီဘၣ်ခဲဖိအတၢ်က့ၤကဒါက့ၤအံၤဘၣ်.
မ့မ့ၢ်ကမၤဂ့ၤထီၣ်တၢ်ရ့လိာ်မုာ်လိာ်ဒီးဒုး
အိၣ်ထီၣ်တၢ်အိၣ်သးလၢအဂ့ၤတဖၣ်ဒ်လၢ
အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲပှၤဘၣ်ကီ
ဘၣ်ခဲဖိတဂၤဂ့ၤတဂၤဂ့ၤလၢအဆၢတဲာ်
လၢကက့ၤကဒါက့ၤဆူအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအ
ထံအကီၢ်(ဒ်လၢအနီၢ်ကစၢ်သးအိၣ်က့ၤအ
သိး)ဖဲခါဆူညါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
မ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်ဖဲအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤမၤဟးဂီၤကွံာ်ဟံၣ် ၁၁ ဖျၢၣ် 05 Feb 2014 လါဖ့ၣ်ဘြူၤအါရံၤ(၃)သီအနံၤ,ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ
(၁)နၣ်ရံၣ်(၄၅)မံးနံးမ့ၣ်အူစးထီၣ်အီၣ်
တၢ်ဖဲအူးပၠၣ်ဒဲကဝီၤ,ကဝီၤဒ့(၅)န့ၣ်လီၤ.ဒဲ
ကဝီၤဖိဒီးပှၤလၢအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဆီၣ်ထွဲ
မၤစၢၤလိာ်သးလၢတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးမၤသံကွံာ်
မ့ၣ်အူအဃိမ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်လီၤကယါက့ၤ
လၢအဆိအချ့န့ၣ်လီၤဟံၣ်လၢမ့ၣ်အူအီၣ်
ကွံာ်ခဲလၢာ်မ့ၢ်(၉)ဖျၢၣ်ဒီးဟံၣ်လၢအဂၤ(၂)
ဖျၢၣ်(ဟံၣ်ခံဖျၢၣ်အကျါတဖျၢၣ်မ့ၢ်ဝဲဟံၣ်ဖဲ
ကဝီၤဒ့(၇)မ့ၣ်အူအီၣ်ကွံာ်ဝဲအီၤတနီၤန့ၣ်
လီၤဟံၣ်လၢတၢ်ရိၢ်လီၤဆိအခိၣ်ဒ်သိးမ့ၣ်
အူသုတအီၣ်အါထီၣ်တၢ်တဂ့ၤတခီအိၣ်
ဝဲအဖျၢၣ်(၅၀)န့ၣ်လီၤ.ပှၤ(၆၀)ဂၤတူၢ်
ဘၣ်ဝဲမ့ၣ်အူအီၣ်ကွံာ်အဟံၣ်(၁၁)ဖျၢၣ်
ဘၣ်ဆၣ်ဒီးပှၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်
ထံးခီဖျိမ့ၣ်အူအီၣ်တၢ်တအိၣ်ဝဲနီတဂၤ
ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCRဖးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ(မ့)ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်
http://karennews.org/2014/02/fire-reported-at-umpiem-refugee-camp.html/ -
တိၤအသီတဘိလၢမဲၢ်ရၤမိၤအဂီၢ် 09 Jan 2014 မဲၢ်ရၤမိၤဒီးမဲၢ်လးအူဒဲကဝီၤခံဘ့ၣ်အံၤမ့ၢ်ဒဲ
ကဝီၤလၢအိၣ်စီၤစုၤယံၤဝဲဒီးအိၣ်သူၣ်လီၤ
အသးဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဒဲကဝီၤအံၤအိၣ်သူၣ်လီၤအသးလၢကီၢ်
ကၠီၣ်တဲၣ်ကလံၤစိးဖဲမဲၢ်ဆီးဒီးမဲၢ်စရံယါ
ကျဲအဘၢၣ်စၢၤဖဲကစၢၢ်လါဟ့တဖၣ်အ
ကျါန့ၣ်လီၤ.မဲၢ်လးအူဒဲကဝီၤမ့ၢ်ဒဲကဝီၤ
လၢအစီၤစုၤယံၤဝဲကတၢၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လဲၤဆူဒဲကဝီၤအံၤသ့ဝဲခီဖျိဟီၣ်ခိၣ်
ကျဲလၢအလဲၤခီဂာ်ဝဲကစၢၢ်ကလိတၢ်
လူၢ်တၢ်ြတီၤလၢအလဲၤခီဖျိဝဲမဲၢ်ရၤမိၢ်ဒဲ
ကဝီၤဖဲကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢအံၤန့ၣ်လီၤ.
လၢ၂၀နံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤတၢ်လဲၤတၢ်
ဆူမဲၢ်ရၤမိၢ်ခီဖျိတၢ်ဟးလၢခီၣ်ဒီးသိလ့ၣ်အံၤ
ဘၣ်လဲၤခီဂာ်ဝဲဒၣ်ထံဖိကျိဖဲမဲၢ်ရၤမိၤဒ်သိး
ကတုၤဃီၤဝဲဆူဒဲကဝီၤအဂၤတဘ့ၣ်အဂီၢ်
န့ၣ်လီၤ.ဖဲတၢ်စူၤခါအကတီၢ်တၢ်ခီဂာ်ဝဲထံ
ဖိကျိအံၤတသ့ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.စံးတၢ်အခီပ
ညီမ့ၢ်ဝဲသိလ့ၣ်ဖးဒိၣ်လၢအဝံစိာ်တီဆှၢတၢ်
အီၣ်တၢ်အီကသံၣ်ကသီတဖၣ်လဲၤဝဲဆူမဲၢ်
လးအူတသ့ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးပှၤဆူးပှၤဆါ
လၢအလိၣ်ဘၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ကူစါယါဘျါ
သ့ၣ်တဖၣ်ကဘၣ်တၢ်မၤပူၤဖျဲးကွံာ်အီၤလၢ
တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအလီၢ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၂၀၁၃နံၣ်အတီၢ်ပူၤမဲၢ်ရၤမိၤဒဲကဝီၤကမံာ်
တံးစးထီၣ်မၤတၢ်တိာ်ကျဲၤလၢကတ့ထီၣ်ဝဲ
တိၤတဘိလၢထံကျိဖိအံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.အ
ဝဲသ့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တိၤအက့ၢ်အဂီၤလၢအ
ကျၢၤဝဲလၢသိလ့ၣ်လၢအဖှံတဖၣ်ကလဲၤခီ
ဂာ်အဂီၢ်ဒီးပှၤကလဲၤခီဂာ်လၢခီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်
လီၤ.တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢကျိၣ်စ့တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤ
စၢၤအိၣ်ဝဲဘၣ်ဆၣ်တၢ်ကရၢကရိလၢသး
စဲပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်လိၣ်ဘၣ်တဖၣ်လၢအဖံးတၢ်
မၤတၢ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤအံၤဟ့ၣ်လီၤစ့ဆီၣ်ထွဲမၤ
စၢၤဆူတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဖံးတၢ်မၤ
လၢအလၢာ်ဂံၢ်လၢာ်ဘါတဖၣ်အံၤဘၣ်တၢ်
ဟ့ၣ်မၤစၢၤအီၤခီဖျိပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်
ဒီးဟီၣ်ကဝီၤသဝီဖိတဖၣ်လၢအဘၣ်ဘျုး
လၢတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအပှၤမၤတၢ်
ဖိလၢအမံတ့ၢ်ဖဲဒဲကဝီၤအပူၤတဖၣ်စံးဝဲလၢ
ထံၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိဒီးပှၤ
သဝီဖိတဖၣ်တီဆှၢဝဲသ့ၣ်ဖူဆူတၢ်သူၣ်
ထီၣ်ဘှီထီၣ်အလီၢ်အံၤဖျါဘူးကလီၤဂာ်ဒီး
ပှၤသူၣ်ထီၣ်ပ့းရမံး(အဲးကူပတူးစီၤပၤသွၣ်
ခိၣ်လၢပျၢၤ)အသိးန့ၣ်လီၤ.ခဲကနံၣ်အံၤတၢ်
တ့ထီၣ်တိၤအံၤဝံၤဝဲလံဒီးပှၤတဝၢဖိတဖၣ်
အၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်ဝဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢ
ဘၣ်ဃးတၢ်ဆိးကါတိၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.သိ
လ့ၣ်ဖးဒိၣ်တဖၣ်တၢ်တဟ့ၣ်အခွဲးလၢက
ဆိးကါဝဲတိၤအံၤဘၣ်ဒီးတၢ်ဟးလၢခီၣ်အံၤ
အိၣ်ဒီးတၢ်ဆိးကါတိၤအတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်ဒိၣ်
န့ၢ်ဒံးသိလ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်
ဒုးဆူၣ်ထီၣ်သးအဂံၢ်အဘါအတၢ်ဒိတၢ်
တဲာ်တခါလၢအပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီ
ဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်
လၢကရဲၣ်ကျဲၤဒီးမၤအိၣ်ထီၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤ,
ဃ့ထီၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒီးရဲၣ်သဲကတီၤ
စ့ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်သူၣ်
ထီၣ်ဘှီထီၣ်တခါလၢအကဲဘျူးကဲဖှိၣ်လၢ
ဒဲကဝီၤပှၤတဝၢဒီးဟီၣ်ကဝီၤသဝီဖိတဖၣ်ခံ
ခီယၢ်ပာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
သဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံးတၢ်မနုလဲၣ် 08 Jan 2014 တၢ်ဂီၤမူဖုၣ်ကိာ်ဘၣ်ဃးဒီး “သဝီဖိသ့ၣ်
တဖၣ်စံးတၢ်မနုလဲၣ်”အံၤတၢ်ကျိာ်ထံပာ်
အီၤဆူပယီၤကျိာ်ဒီးအိၣ်ဖျါဝဲဖဲတၢ်ဂီၤအ
ဖီလာ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူဖုၣ်ကိာ်
သ့ၣ်တဖၣ်အံၤသ့ဝဲဖဲထံၣ်ဘံၣ်စံၣ်(You
Tube Channel)န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဂီၤမူဖုၣ်ကိာ်
၁၆ ခါအံၤပၣ်ဃုာ်ဝဲဒၣ်ဒီးတၢ်ဂီၤမူဘၣ်
ဃးဒီးတၢ်သံကွၢ်သံဒိးဝဲဒၣ်သဝီဖိအိၣ်ဆိး
ဝဲလၢကီၢ်ဆၣ် ၁၈ ဘ့ၣ်အပူၤဖဲကညီ, က
ရ့ၣ်နံၣ်/ကယါ,ယိၤဒိၣ်ဒီးတလၢၤကီၢ်စဲၣ်
ဃုာ်ဒီးတနီသရံၣ်ဒီးပကိဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်
န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
TBCဖးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ(မ့)ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်
http://www.youtube.com/channel/UCRy4VF4tReMOuOPG_ahhdwg?feature=watch -
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပှၤအက့ၢ်အဂီၤတလၢ တပှဲၤဘၣ်တဖၣ်အမုၢ်နံၤ 20 Dec 2013 ဖဲလါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၃ သီအနံၤမဲၢ်လးဒဲ
ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သ
ကိးအသးဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပှၤက့ၢ်ဂီၤ
တလၢတပှဲၤဘၣ်အမုၢ်နံၤအံၤဒ်သိး
ကမၤဟးဂီၤကွံာ်ဝဲတၢ်ြတီဃာ်တၢ်
အဆၢ,ဒီးအိးထီၣ်ြတဲၤတဖၣ်လၢက
ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပှၤတဝၢခဲလၢာ်ခဲဆ့အ
တၢ်နုာ်လီၤပၣ်သကိးဃုာ်တၢ်အဂီၢ်
န့ၣ်လီၤ.မုၢ်နံၤအဝဲအံၤအမူးအံၤ
ဘၣ်တၢ်ဟဲမၤလၤကပီၤသကိးအီၤ
လၢပှၤဒဲကဝီၤဖိတဖၣ်,ပၣ်ဃုာ်ဒီး
ကၠိဖိအါဒံအါဂၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးတၢ်ဟူး
တၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်တၢ်နဲၣ်ဖျါ
ထီၣ်အီၤခီဖျိပှၤလၢအက့ၢ်အဂီၤတ
လၢတပှဲၤဘၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Mr.Morrison (လၢအမ့ၢ်ပှၤဒဲကဝီၤ
ဖိဒီး CCTDP နဲၢ်ရွဲၢ်ခိၣ်),
Ms.Lillian Dowe (လၢအမ့ၢ်မုၢ်ထီၣ်
အ့ရှၢၣ်မူဒါခိၣ်ခံလၢပၢဆှၢပှၤဘၣ်
ကီဘၣ်ခဲဖိ,ဟဲလၢအမဲရကၣ်မီၢ်သီ
ခၢၣ်စး),ဒီးအပှၤမၤသကိးတၢ်ဖိ
Ms. Hlima Razkaoui (ကီၢ်ကၠီၣ်
တဲၣ်ပၢဆှၢတၢ်မူဒါခိၣ်,ဟဲလၢဟီၣ်
ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပှၤက့ၢ်ဂီၤတလၢတပှဲၤ
ကရၢစၢ ဖှိၣ်), Mr. Chan Na Rong
(ဟဲလၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤကိတိာ်ဝဲၤကျိၤ
ပလး),ဒီးစီၤသးကၢ(ဒဲကဝီၤခိၣ်
ခံ,ဟဲလၢဒဲကဝီၤကမံာ်တံးခၢၣ်စး)
သ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢာ်အံၤကတိၤပာ်ဖျါ
ထီၣ်တၢ်ကါဒိၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကဘၣ်
ဟ့ၣ်တၢ်ယူးယီၣ်ပာ်ကဲဒီးတၢ်ဒုးပၣ်
ဃုာ်ပှၤတဝၢဖိလၢအက့ၢ်အဂီၤလၢ
ပှဲၤမ့ၢ်ဂ့ၤတလၢတပှဲၤဘၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤသ့ၣ်
တဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ကတိၤလီၤ
တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဝံၤအလီၢ်ခံပှၤကွၢ်
ကီတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကမၢကမၣ်ဘၣ်အ
သးလၢပှၤက့ၢ်ဂီၤတလၢတပှဲၤဘၣ်တ
ဖုပာ်ဖျါထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ
တၢ်မၤစၢၤလီၤသးတၢ်ဂဲၤကလံၣ်အ
ဃိန့ၣ်လီၤ.ဒီးအဝဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်
မၤမုာ်သူၣ်မုာ်သးအီၤဆူညါခီဒီတဂီၤ
ကျၢၤခီဖျိလၢပှၤက့ၢ်ဂီၤတလၢတပှဲၤ
ဘၣ်တဖၣ်အတၢ်ဂဲၤကလံၣ်,တၢ်သး
ဝံၣ်ဒီးအတၢ်နုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်သကိးဖဲ
ကမျၢၢ်တၢ်သံကွၢ်စံးဆၢတဖၣ်အပူၤ
ယၢ်ခီယၢ်ခီအဃိန့ၣ်လီၤ. ပမၤလၤ
ကပီၤသကိး ‘တၢ်သ့တၢ်ဘၣ် သ့ၣ်တ
ဖၣ်’ ဒီးသ့ၣ်နီၢ်ထီၣ်က့ၤဝဲမိၢ်ပၢ်,ဒီပုၢ်ဒီ
ဝဲၢ်,မါဒီးဝၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအရ့
ဒိၣ်ဒ်လဲၣ်ဒီးပာ်လုာ်ပာ်ပှ့ၤဝဲပှၤတဝၢ
ဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ
ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဆူၣ်
သးဂဲၤခီဖျိပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒီး
တၢ်တူၢ်ဘၣ်မုာ်သူၣ်မုာ်သးလၢတၢ်ဒုး
နဲၣ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တဖၣ်အဖိခိၣ်အ
ဃိန့ၣ်လီၤ.မဲၢ်လးဒဲကဝီၤပှၤက့ၢ်ဂီၤ
တလၢတပှဲၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဖျါ
ထီၣ်ဝဲအကလုၢ်သ့ဝဲဒီးတၢ်ကလုၢ်
သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအသဟီၣ်ဆူၣ်ဝဲဒၣ်
န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ပှၤသးစၢ်အကလုၢ်တဖၣ်-ဖဲဟီၣ် ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤ 21 Oct 2013 “ပှၤသးစၢ်အကလလုၢ်”အံၤမ့ၢ်ဝဲကရ့ၣ်နံၣ်ဒဲ ကဝီၤခံဖျၢၣ်လၢအိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲမဲၢ် ဟီၣ်စီၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤလၢအမ့ၢ်ဝဲဘါန်မဲၢ်နဲၤ စွဲၤဒီးဘါန်မဲၢ်စူးရံအတၢ်မၤလၤကပီၤဟီၣ် ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤဖဲလါစဲးပတ့ ဘၢၣ်၂၀၁၃နံၣ်ခီဖျိကရ့ၣ်နံၣ်ကူၣ်သ့ဆဲး လၤဝဲၤကျိၤ(KnED)ဒီးဒဲကဝီၤကမံးတံးအ တၢ်မၤသကိးတၢ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်ဘၣ်ထွဲလိာ်အ သးထဲလၢတၢ်ပာ်ပတုာ်တၢ်ခးဒီးတၢ်မၤတၢ် မုာ်တၢ်ခုၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤလၢကရၢလၢဘၣ် ဂံာ်ဂူာ်လိာ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်အကျါဧိၤဘၣ်. တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အကျိၤအကျဲအံၤဘျးစဲလိာ် အသးစ့ၢ်ကီးဒီးပှၤတဝၢဒ်သိးကမၤဃူမၤဖိး က့ၤတၢ်အဆိကတၢၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ ဒီးတၢ်လၢအပူၤကွံာ်,ဒ်သိးကစးထီၣ်က့ၤ တၢ်တဲကျဲၤဃုာ်ဒီးပှၤအဂုာ်အဂၤသ့ၣ်တ ဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဃ့ထီၣ်ဝဲတၢ်လဲၤ ထီၣ်လဲၤထီလၢပှၤတဝၢအပူၤဒၣ်ဝဲဒ်တၢ် မုာ်တၢ်ခုၣ်အလုၢ်အလၢ်အသိးဃုာ်ဒီးဖိဒံ ဖိသၣ်,ပှၤသူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်,ပှၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ် ပှဲၤဒီးပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဂီၤမူအတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဝဲပှၤသးစၢ်ဖိသ့ၣ် တဖၣ်ထံၣ်ဝဲဆူညါခီအဝဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ် မူမ့ၢ်တၢ်ဒ်လဲၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်မ့သ့ကဂဲၤလိာ် လၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီးတၢ်မၤဃူမၤဖိးက့ၤ တၢ်အကျိၤအကျဲခီဖျိကီၢ်ပယီၤတၢ်မုာ်တၢ် ခုၣ်ကအိၣ်ထီၣ်ဒိးလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲအဂီၢ် လၢအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ထံၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဂီၤမူအံၤမ့ၢ်ဝဲဘါန်မဲၢ်စူးရံဒီးဘါန်မဲၢ်နဲၤစွဲၤဒဲ ကဝီၤအပှၤသးစၢ်မုၣ်ခွါကအိၣ်ဝဲ(၂၀)ဂၤ, ဃုာ်ဒီးဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးပှၤက့ပှၤကွဲၣ် ဒီးပှၤအဂုာ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအလိၣ် ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤလီၤဆီဒၣ်တၢ်ဒဲကဝီၤအပူၤ ဃုာ်ဒီးပှၤလၢအမ့ၢ်(LGBTI)သ့ၣ်တဖၣ်အ ကလုၢ်န့ၣ်လီၤ.ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ပှၤသးစၢ် ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ထံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်သံကွၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်လၢအလီၤဆီ လိာ်အသးဒ်အမ့ၢ်-မ့ၢ်နထံၣ်နတၢ်အိၣ်မူခါ ဆူညါဒ်လဲၣ်?,တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လၢနဂီၢ်မ့ၢ်
တၢ်မနုၤလဲၣ်ဆူညါ(၅)နံၣ်နထံၣ်စိလၢန အိၣ်ဖဲလဲၣ်မ့ၢ်မတၤကမၤစၢၤနၤလၢခါဆူညါ အဂီၢ်လဲၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤတခါလၢပာ်ပနီၣ်န့ၢ် နၤတၢ်အဆၢ(မ့)တၢ်မၤတံာ်တာ်နၤလၢန ကထံၣ်နတၢ်အိၣ်မူခါဆူညါအဂီၢ်လဲၣ်?, န့ၣ်လီၤ.တချုးလၢတၢ်ဒိန့ၢ်အဝဲသ့ၣ်အဂီၤဒံး ဘၣ်ဒီးတၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်တ ဟ့ၣ်နီၤလီၤဆိအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဒ်သိးဒီး ကသ့ၣ်ညါဘၣ်အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ထံၣ်နီၢ် နီၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်အမ့ၢ်ပှၤလၢကတိၤ ဒီးစံးဆၢတၢ်သံကွၢ်လိၤလိၤဒ်တၢ်အိၣ်လၢ အသးပူၤဒၣ်ဝဲအသိးဧါန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဂီၤမူ လၢတၢ်ဒိန့ၢ်အီၤလအံၤဝံၤအလီၢ်ခံဘၣ်တၢ် စူးကါက့ၤအီၤလၢတၢ်ကတိၤသကိးက့ၤဒီး ပှၤဒိၣ်တုာ်ခိၣ်ပှဲၤဒီးခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒ်တၢ် မုာ်တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤအဂုာ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အ
တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဂီၢ်လၢ်တၢ်ကတိၤသကိး ဆူညါခီအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,ဖိ ဒံဖိသၣ်,သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အမၤ ဝဲသ့အသိးလၢအပှၤတဝၢအပူၤခီဖျိတၢ် မုာ်တၢ်ခုၣ်အကျိၤအကျဲဒ်မူဒါလၢအလီၤ ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအတဝၢ လၢ်အမ့ၢ်သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်ဒီးဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ် တဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်သကိးအဝဲသ့ၣ်အတၢ်
သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤလၢကီၢ်ပယီၤတၢ်အိၣ်သး ခီဖျိတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်ဒီးတၢ်မၤလၢ မၤဝဲသ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤတဝၢဖိစ့ၢ် ကီးထံၣ်ဝဲလၢပှၤဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတ မ့ၢ်ထဲလၢခါဆူညါခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ် အမဲာ်ညါသ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးဝဲလၢမုၢ်မဆါတနံၤ အံၤအဝဲသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်အိၣ်သးဒီးအ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢဒဲကဝီၤပူၤန့ၣ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
ACTEDရဲၣ်ကျဲၤမၤစၢၤဝဲကီၢ်ပယီၤ ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ် လုၢ်အီၣ်သးသမူခိၣ်နၢ်နဲၣ်တၢ်အ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဆိကတၢၢ်တဘျီ 04 Oct 2013 တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ အရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢကီၢ်ပယီၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ် ခဲဖိဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤတဖၣ်အဂီၢ်အံၤဘၣ် တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤမၤအီၤအဆိကတၢၢ်တဘျီလၢ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ကူၣ် ဘၣ်ကူၣ်သ့ခီမ့ရှၢၣ်အဝဲၤဒၢး(OVEC)ဒီး ကီၢ်ပယီၤစၢဖှိၣ်ကရၢတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ် လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဝဲၤ ကျိၤ(DTVE)ဖဲတယံာ်ဒံးဘၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤအတၢ်ပညိၣ်ခိၣ်သ့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒ် သိးကဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ရ့တံၤရ့သကိးလၢ ထံကီၢ်ခံဘ့ၣ်အဘၢၣ်စၢၤခိၣ်နၢ်ဟ့ၣ်တၢ်လုၢ် အီၣ်သးသမူတၢ်သိၣ်လိတဖၣ်အကျါန့ၣ်
လီၤ.ဒီးဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါOVECဒီးDTVE အဘၢၣ်စၢၤတၢ်မၤအကျိၤအကျဲလၢတၢ်မၤ သကိးအီၤသ့တဖၣ်မ့ၢ်လၢ(OVEC)အိၣ်ဒီး တၢ်လဲၤခီဖျိဘၣ်ဃးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်
ဟ့ၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်သိၣ်လိ (VT)အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဖဲထံကီၢ်အဂုၤအ ဂၤတဖၣ်အပူၤ လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲလီကီၢ် Lao-PDRဒီးခၣ်ဘိဒံယါကီၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤတိာ်ပာ်စ့ၢ်ကီးဝဲလၢကဟ့ၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်လုၢ်အီၣ်သး သမူအတၢ်သိၣ်လိအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတ ဖၣ်လၢဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲဘၣ်ကီ
ဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤအပူၤဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ပယီၤ ကီၢ်ဆၢအံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤဒီးဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါ ကျဲဒ်သိးDTVEကသ့ပာ်ပနီၣ်ဝဲတၢ်လုၢ် အီၣ်သးသမူအလံာ်အုၣ်သးတဖၣ်လၢ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူခီလ့းကၠိ ဟ့ၣ်လီၤဝဲကီၢ်ပယီၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတ ဖၣ်ဖဲဒဲကဝီၤအပူၤန့ၣ်လီၤတၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲပ တီၢ်အရ့ဒိၣ်ကတၢၢ်တပတီၢ်လၢကကဲထီၣ်
တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢတၢ်သးအိၣ်က့ၤကဒါ က့ၤဆူနီၢ်ကစၢ်အထံအကီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ တၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးစ့ၢ်ကီးတၢ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ဃး တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူခီလ့းကၠိဖဲကီၢ်ကၠီၣ်
တဲၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤ တဖၣ်အံၤကဘျးစဲလိာ်အသးလၢတၢ်ဟ့ၣ် ခီလဲလိာ်ပှၤသ့ပှၤဘၣ်တဖၣ်ကၠိသရၣ်တ ဖၣ်ကၠိဖိတဖၣ်ကသ့ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်ဒီးရဲၣ်ကျဲၤ
မၤသကိးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ် ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါသကိးတၢ်လၢဟီၣ်ကဝီၤ တၢ်မၤသကိးအါထီၣ်တၢ်အဂီၢ်ဒီးတၢ်နုာ် လီၤဃါဃုာ်အသးလၢ၂၀၁၅နံၣ်အါစံယၣ်
ပှၤတဝၢမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်အတၢ်ဘၣ်ဘျုးအ ဂီၢ်န့ၣ်လီၤတိာ်ပာ်ဝဲလၢကစးထီၣ်မၤကွၢ် ဆိဝဲလွဲၢ်ကီၢ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်တီၤထီကၠိဒီး မဲၢ်ဟီၣ်စီၤပှၤတဝၢခီလ့းကၠိအဘၢၣ်စၢၤတၢ်
မၤသကိးတၢ်အံၤဖဲ၂၀၁၃နံၣ်အလၢာ်အံၤ န့ၣ်လီၤ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
ACTEDဖးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ(မ့)ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်
http://www.acted.org/en/thailand-acted-facilitates-first-ever-meeting-between-thailand-and-myanmar-vocational-training-autho -
တၢ်ဆီၣ်သုးကွံာ်ကဆီအတၢ်ဂီၤမူ 04 Oct 2013 တၢ်ဂီၤမူတခါအံၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ် ကရၢဒုးနဲၣ်တ့ၢ်လံလၢဒဲကဝီၤခွံဘ့ၣ်လၢာ်
အပူၤလံန့ၣ်လီၤ.တၢ်ဂီၤမူအဝဲအံၤမ့ၢ်ဝဲမိၢ် လၢအလီၤဆီတဂၤအတၢ်အိၣ်မူဒီးခီဖျိ
ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်အဃိဖိမုၣ် လၢဘၣ်အိၣ်လီၤဖးတ့ၢ်ဒီးအီၤနံၣ်လါအါမး
တဂၤက့ၤထံၣ်လိာ်ဘၣ်က့ၤကဒီးအသး န့ၣ်လီၤ.ဖဲ၁၉၉၀နံၣ်နံၣ်ခီၣ်ထံးအကတီၢ်
တၢ်မၤအၢအၢသီသီလၢအလုၢ်ဘၢကွံာ်ဝဲ ခီၣ်ကိၣ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ပၢလီၤသးသနူအဃိ
ရိၣ်(စ်)မၣ်ဖဲဒိၣ်တၢ်လၢအိၣ်ဒီးအီၤသ့ၣ်တ ဖၣ်ဘၣ်လီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢအဝဲတူၢ်ဘၣ်ခီၣ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤအၢ မၤနးအဃိတၢ်ကတိၤစၢၤန့ၢ်တၢ်ဒီးတၢ်မၤ
ဃူမၤဖိးက့ၤတၢ်လၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အဂီၢ် ဟဲပၢၢ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ပှၤလၢအတူၢ်ဘၣ်
ကီၤဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒ်သိးအဝဲ သ့ၣ်သူၣ်ထီၣ်က့ၤအတၢ်အိၣ်မူတဖၣ်ကသ့
အဂီၢ်မၤစၢၤဝဲအါအါကလဲာ်တကးဒံးဘၣ် ရိၣ်(စ်)ကဘၣ်သိၣ်လိက့ၤပှၤတဂၤလၢ
ကဘၣ်သ့ပျၢ်ပှၤဂၤအတၢ်ကမၣ်မ့ၢ်ဝဲနၣ် ကၣ်ဘဲလ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအဝဲဘၣ်လဲၤခီ
ဖျိသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ကီခဲထဲလဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်တၢ် ကစီၣ်လၢအဝဲဟ့ၣ်လီၤဝဲခီဖျိတၢ်ဂီၤမူလၢ
အမ့ၢ်တၢ်ပျၢ်တၢ်ကမၣ်အံၤပှၤလၢထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂီၤမူသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်ဘၣ်သူၣ်
ဘၣ်သးအဝဲသ့ၣ်ဒီးတူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတနီၤအတၢ်ထံၣ်သ့ၣ် တဖၣ်ပကဘၣ်ပျၢ်ပှၤလၢအမၤအၢမၤသီ
တ့ၢ်လံပှၤလၢအပူၤကွံာ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ် ကမၣ်န့ၣ်လီၤ.ပကြၢးအိၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢ်
ကွၢ်စိလၢခါဆူညါတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်မ့တမ့ၢ် ဘၣ်ဒီးပထံၣ်န့ၢ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တသ့ဘၣ်
န့ၣ်လီၤ.
မဲၢ်လး
အဝဲမ့ၢ်မိၢ်လၢအဟ့ၣ်ဒိဂ့ၤတဲာ်ဘၣ်တဂၤ န့ၣ်လီၤ-မဲၢ်လးဒဲကဝီၤမၣ်အ့အ့စံးဝဲဒၣ်
န့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်တၢ်ကီတၢ်ခဲ ထဲလဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်တဟ့ၣ်ဃၣ်ကွံာ်အသး
နီတဘျီဘၣ်,သဂၢၢ်ဝဲ,ကျဲးစၢးဝဲဒီးဆိက မိၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လၢပှၤလၢအတူၢ်ဘၣ်ကီၤ
ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ.
နိၣ်ဖိပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဂၤစံးဝဲ-လီၤ ဂာ်ဒ်သိးပှၤဟံထီၣ်ကွံာ်လၢၢ်ကိၣ်လိၣ်
လၢယလိၤအသိးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCRဖးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤ(မ့)ကွၢ်တၢ်ဂီၤမူတဖၣ်
http://www.pbs.org/independentlens/pushing-the-elephant/ -
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤ တၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ကွဲးပြၢလံာ် 17 Sep 2013 ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢဆီၣ်ထွဲမၤ စၢၤဝဲတၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤဒီးတၢ်ကွဲးပြၢလံာ်ဖဲ ဒဲကဝီၤသၢဖျၢၣ်လၢတၣ်(ခ်)ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ ဃုာ်ဒီးပှၤဟးဝ့ၤဝီၤမၤတၢ်အကၠိဖဲမဲၢ်ဆီး ဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤတၢ်ပြၢအံၤ အခိၣ်တီမ့ၢ်ဝဲတၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢတၢ်မုာ် တၢ်ခုၣ်အဂီၢ်လၢတၢ်မၤလၤကပီၤဝဲဒၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤဖဲလါ
စဲးပထ့ဘၢၣ်(၂၁)သီအနံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ တၢ်ပြၢအံၤဘၣ်တၢ်မၤဆိအီၤဖဲလါစဲးပထ့ ဘၢၣ်(၁၆)သီအီးကထိဘၢၣ်(၃)သီအနံၤ န့ၣ်လီၤခိၣ်ဖးအဂ့ၤကတၢၢ်လၢတၢ်ပြၢအ
ကလုာ်တလုာ်စုာ်စုာ်ဒီးသးနံၣ်တကရူၢ် စုာ်စုာ်အဂီၢ်အံၤကဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤဖဲ တၢ်မၤလၤကပီၤဝဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မုာ် တၢ်ခုၣ်မုၢ်နံၤလၢဒဲကဝီၤတဖၣ်အပူၤဖဲလါ
စဲးပထ့ဘၢၣ်(၂၀-၂၁)သီအနံၤန့ၣ်လီၤ တၢ်ဂီၤအိၣ်ဖျါဖဲစုစ့ၣ်တခီအံၤမ့ၢ်ဝဲမဲၢ်လး အတၢ်တ့ပြၢတၢ်ဂီၤတခါလၢဒိးန့ၢ်တၢ်မၤ နၢၤခိၣ်ဖးန့ၣ်လီၤ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
မဲၣ်ဖၣ်လိၣ်(Mae Fah Luang) အတၢ်ကရၢကရိဒီးတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဂ့ၢ် 03 Sep 2013 မဲၣ်ဖၣ်လိၣ်(MFLF)တၢ်ကရၢကရိမၤတ့ၢ်
လံတၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢ
မဲၢ်လးဒဲက၀ီၤအပူၤဝံၤဝဲဒၣ်လံန့ၣ်လီၤ
တၢ်ဃုထံၣ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ဂ့ၢ်(မ့)ပှၤဘၣ်ကီ
ဘၣ်ခဲဖိအဂ့ၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိ
ဃုာ်ဒီးပှၤဟံၣ်ဖိဃီဖိဒၣ်ဝဲတုၤမ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်
တဖၣ်အတၢ်အိၣ်မူလၢဒဲကဝီၤပူၤမ့ၢ်က
တၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံလၢတၢ်ကမၤစၢၤ
က့ၤပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအတၢ်အိၣ်မူနီၢ်နီၢ်
ကသ့အဂီၢ်မ့ၢ်ကျဲတဘိန့ၣ်လီၤတၢ်ဃု
ထံၣ်သ့ၣ်ညါပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအတၢ်ဂ့ၢ်
အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်အခီၣ်ထံးတခါလၢဘၣ်ကီ
ဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢကသ့ၣ်ညါအါ
ထီၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တ
ဖၣ်အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဒီးအတၢ်မုၢ်
လၢ်တဖၣ်တုၤမ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်
အိၣ်မူလၢဘၣ်လဲၤခီဖျိတ့ၢ်ဝဲလၢဘၣ်ကီ
ဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤပူၤနံၣ်လါအါမးအံၤန့ၣ်လီၤ
တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဝဲအံၤမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးကျဲတ
ဘိလၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်အ
တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်တခါလၢကပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ
နီၢ်ကစၢ်တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိဒီးတၢ်မိၣ်န့ၢ်သး
လီလၢအကလုၢ်သီၣ်ထီၣ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR -
တၢ်ထံၣ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်သကိးဘၣ်ဃးဒီးဒဲကဝီၤပူၤတၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤတၢ်ကစီၣ် 03 Sep 2013 ဒ်သိးဒဲကဝီၤအပူၤအဂီၢ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤတ ဝၢကရၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ကထံၣ်လိာ်အိၣ် သကိးခီဖျိတၢ်ကဟ့ၣ်နီၤလီၤတၢ်ကစီၣ်ဝဲၤ ဒၢးလၢဒဲကဝီၤအပူၤအဂီၢ်ဒီးကျိၤကျဲလၢတၢ်
ကမၤအီၤဒီးကဟ့ၣ်ထီၣ်သကိးတၢ်ထံၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် (CCSDPT)ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒီးရဲၣ်ကျဲၤဝဲလၢ ဒဲကဝီၤခွံဖျၢၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤပှၤလၢဟဲထီၣ် တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်ကဟ့ၣ်နီၤ လီၤတၢ်ကစီၣ်အဂီၢ်ကျိၤကျဲလၢတၢ်ကမၤ အီၤဒ်လဲၣ်ဒီးတၢ်ကစီၣ်ဝဲၤဒၢးလၢပှၤဘၣ် ကီဘၣ်ခဲဖိကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကစီၣ်အဂီၢ် ကဘၣ်တၢ်ကွၢ်ထွဲရဲၣ်ကျဲၤအီၤတုၤလီၤတီၤ လီၤကသ့အဂီၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် အံၤဘၣ်တၢ်တၢၣ်ပီၣ်ကတိၤသကိးအီၤ ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်
ဟ့ၣ်နီၤလီၤတၢ်ကစီၣ်ဝဲၤဒၢးအံၤ၂၀၁၃နံၣ် လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ခဲကၢာ်ကဘၣ်တၢ်စးထီၣ် မၤကွၢ်ဆိအီၤလၢထၣ်(မ်)ဟ့ၣ်ဒဲကဝီၤန့ၣ် လီၤ.တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCR
![](images/syria/line.png)
![]() |
-
နီၣ်ဝ့ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကီၣ်ကးကရၢ ဖဲကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံး 02 Sep 2015 နီၣ်ဝ့ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲကီၣ်ကးကရၢ(NRC) မ့ၢ်ကရၢသဘျ့(NGO)တဖုန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်
တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢကီၢ်ပယီၤဖဲ၂၀၀၈ နံၣ်လၢတၢ်ဟ့ၣ်ဆၢက့ၤနၣ်ကံၣ်ကလံၤမုၢ်
အဃိန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲအဆၢကတီၢ်ဝဲန့ၣ်လံၤလံၤတၢ်က ရၢကရိအဝဲအံၤလဲၤတရံးအသးကဒီးဆဲး
မၤစၢၤဝဲပှၤတဝၢလၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တဒုးတၢ်ယာ်ဖဲကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤတ
ခီန့ၣ်လီၤ.
မုၢ်မဆါတနံၤအံၤ(NRC)ကရၢအံၤမၤတၢ် အရ့ဒိၣ်အိၣ်ဝဲသၢမံၤလၢန့ၣ်လီၤ.
သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်တၢ်အိၣ်တၢ်အိၣ်ကဒုအ လီၢ်ဟံၣ်ဃီဒီးတၢ်မၤလိအလီၢ်ကၠိသ့ၣ်တ
ဖၣ်န့ၣ်လီၤ.(NRC)အတၢ်တၢ်အိၣ်ကဒုအ လီၢ်ဟံၣ်ဃီအတၢ်တိာ်ကျဲၤကရၢဟ့ၣ်လီၤ
ဝဲတၢ်တၢ်အိၣ်ကဒုအဂၢၢ်အကျၢၤဆူပှၤလၢ မၤစၢၤလီၤအနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲတသ့ဘၣ်သ့
တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ် တၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤဟ့ၣ်မၤစၢၤစ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်
ဟးလီၢ်ဒီးတၢ်ဒိးန့ၢ်ထံကဆှီသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ကွၢ်ထွဲတၢ်ဘၣ်အၢဘၣ်သီတၢ်ကမှံၤ
သ့ၣ်တဖၣ်အကျိၤအကျဲလၢအဘၣ်ဘျီး ဘၣ်ဒါဒ်သိးကဒုးစှၤလီၤတၢ်ညၣ်ဂိၢ်ဒီးတၢ်
ဆါအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်တိာ် ကျဲၤဒုးလဲၤထီၣ်လဲၤထီဝဲပတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်
သနိဂံၢ်ထံးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်သ့ၣ်တ ဖၣ်ဒ်အမ့ၢ်တိၤဒီးကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တကးဒံးဘၣ်ဒ်သိးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်က ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကူစါယါဘျါဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်
ကူၣ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသး သမူတၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဒိကအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါအီဒၣ်ပှ့ၤအီၣ်အလီၢ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်စးထီၣ်တၢ်အိၣ်ကဒု တၢ်တိာ်ကျဲၤဖဲ၂၀၁၁နံၣ်အကတီၢ်(NRC)
ဟ့ၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤထဲဒၣ်ပှၤလီၢ်အိၣ်က မှံသ့ၣ်တဖၣ်ဒှးပှၤတဝၢလၢအမၤစၢၤလီၤအ
ကနီၢ်ကစၢ်သးတသ့ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ် တၢ်ကွၢ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်
အပတီၢ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
တုၤခဲအံၤဒၣ်လဲာ်(NRC)တၢ်တိာ်ကျဲၤတနုာ် လီၤပၣ်ဃုာ်ဒံးလၢတၢ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိ
သ့ၣ်တဖၣ်လၢခါဆူညါတၢ်က့ၤကဒါက့ၤ အဂီၢ်ဒံးဘၣ်(ထဲတၢ်သုးလီၢ်သုးကျဲဒ်အနီၢ်
ကစၢ်ဒၣ်ဝဲမ့ၢ်ဂ့ၤဒီးတၢ်ဂ့ၢ်အဂုၤအဂၤမ့ၢ်ဂ့ၤ) န့ၣ်လီၤ.
(NRC)သူၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဝဲကတီၤဆိကၠိလၢဖိ သၣ်ဆံးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲအံၤ
မ့ၢ်တၢ်ဂဲၤလိာ်လၢပှၤကၠိဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢအ ပူၤကကွံာ်တထီၣ်ဘၣ်ကၠိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်
ဃုာ်းဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အတၢ်ခွဲးတၢ် ယာ်လၢဘူးဝဲဒၣ်ဒီးဟံၣ်ဃီန့ၣ်လီၤ.ဖဲကၠီ
ကရၢၢ်ပူၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်ဒိးထံအလီၢ်, တၢ်ဟးလီၢ်လီၤဆီလၢပိာ်မုၣ်ဒီးပိာ်ခွါအ
ဂီၢ်ဒီးကၠိတၢ်ပီးတၢ်လီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲကညီကီၢ်စဲၣ်,ကယါကီၢ်စဲၣ်,တနီတရံၣ် ကိၢ်ခီသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤစးထီၣ်လၢ(NRC)
တၢ်တိာ်ကျဲၤအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲ အံၤတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ်
ဟံၣ်အါန့ၢ်ဒံး(၁,၃၀၀)ဖျၢၣ်ဒီးတၢ်ဘှီဂ့ၤ ထီၣ်က့ၤကၠိ(၃၉)ဖျၢၣ်လံန့ၣ်လီၤ
နီၢ်ခိတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအဂီၢ်တၢ်စုသ့ ခီၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်(NRC)ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ
တၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူအတၢ်ဖံးအီၣ်မၤ အီၣ်တၢ်စုသ့ခီၣ်ဘၣ်တၢ်မၤလိ(VLE)ဝဲၤ
လီၢ်ခံတီၤလံလၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤ ထံးဖဲဝ့ၢ်ဖၣ်အၣ်ကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤတတီၤ
ဒီးတနီတရံၣ်ကီၢ်ခီဒဝဲၢ်ဝ့ၢ်အပူၤလၢအမ့ၢ် ခံတီၤတတီၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲတၢ်မၤလိဝဲလီၢ်တၢ်
ဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်မၤလိ (၃)လါဆူပှၤသးစၢ်ဖိလၢသးနံၣ်(၁၆)နံၣ်
တုၤ(၂၅)နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်သိၣ်လိ သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆးဆ့ကၤ,တၢ်ကတဲာ်
ကတီၤဒီးကွၢ်ထွဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီ,တၢ်ဘှီသိ လ့ၣ်ယီၢ်ဒီးတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးလၢတၢ်ဆၢက
တီၢ်ဖုၣ်ကိာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အိၣ်မူ အဂီၢ်တၢ်စုသ့ခီၣ်ဘၣ်အတၢ်မၤလိအတၢ်
မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိမ့ၢ်ဝဲတၢ်ကတဲာ်ကတီၤလၢပှၤ သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်သသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကကွၢ်
ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်တၤတၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အတၢ် အိၣ်မူဒိးတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၂၀၁၅နံၣ်အကတီၢ်တၢ်မၤလၢအမၤဝဲ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဒုးဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်ကၠိသ
ရၣ်အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လီၤဆီဆူကတီၤဆိ ကၠိသရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တကးဒ်ဘၣ်
(NRC)သူၣ်ထီၣ်ဝဲစ့ၢ်ကီးကၠိခံဖျၢၣ်လၢက ညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤက
မၤသကိၣ်တၢ်ဒီးကၠိသရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢ တၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်တၢ်မၤလိန့ၢ်တၢ်အကံၢ်အစီ
လၢပှၤဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဖဲကၠိအဝဲၤအံာ်အ ပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၂၀၁၄နံၣ်အကတီၢ်ပှၤဖျိထီၣ်ဝဲတၢ်သိၣ် လိဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်အိၣ်ဝဲ(၄၆၈ဂၤအကျါပိာ်မုၣ်
(၂၃၆)ဂၤဒီးပိာ်ခွါ၂၃၂ဂၤ)ဖဲဖၣ်အၣ်ဒီးဒဝဲၢ် တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သိၣ်လိအဝဲၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်
န့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိဘၣ်ဝဲ၂၀၁၅နံၣ်အကတၢၢ်တၢ်မုၢ်လၢ် ဆိပာ်ဒံးဝဲလၢပှၤမၤလိတၢ်ဖိလၢအါန့ၣ်ဒံး (၆၀၀)ဂၤကလဲၤခီဖျိဘၣ်ဝဲအတၢ်သိၣ်လိ တၢ်လဲၤတရံးအသးအံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတၢ်ဂ့ၢ်ဒီးသဲစးတၢ် ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ(ICLA)-စးထီၣ်ဖဲ၂၀၁၂နံၣ်
လါယူၤအကတီၢ်(NRC)ဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲ အီၤခီဖျိကိၢ်ပယီၤတၢ်နုာ်လီၤဟးထီၣ်ထံ
လီၢ်ကီၢ်ပူၤကိတိာ်ဝဲၤကျိၤဒီးထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ် တဖၣ်လၢတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်က့ၤထံဖိကီၢ်ဖိအ
လံာ်အုၣ်သး/‘‘လံာ်အုၣ်သးအလွဲၢ်ဂၤစၢ်” ဆူပှၤတဝၢလၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်
ဘၣ်ဂံာ်ဂုာ်ဖဲကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံး အဂီၢ်ချ့ထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ထံဖိကီၢ်ဖိ
အလံာ်အုၣ်သးလၢအဘၣ်တၢ်သမံထံလီၤ တံၢ်အီၤအံၤမၤစၢၤဝဲထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်
သိးဒိးန့ၢ်ဘဒ်က့ၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်သ့ၣ်တ ဖၣ်,ဃုာ်ဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်က့ၤလီၤသဘျ့,
တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဃုထၢဒီး(ဖၠၣ်စိမိၤ)တၢ်ကူၣ် ဘၣ်ကူၣ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.မၤစၢၤစ့ၢ်
ကီးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ပ ဒိၣ်အတၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်မၤစၢၤသနၢၣ်သ့ၣ်
တဖၣ်ဒီးတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါက့ၤအဝဲသ့ၣ်တ ဖၣ်အတၢ်စုလီၢ်ခီၣ်ခိၣ်ဒီးတၢ်လၢဒိးန့ၢ်ပၢ
ဘၣ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.(NRC)ဆီၣ်ထွဲ မၤစၢၤဝဲပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢ်လဲၤထီၣ်
က့ၤလီၤအဂီၢ်လၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤ ထံးတကပၤ,တၢ်ဟ့ၣ်လီၤထံဖိကီၢ်ဖိလံာ်
အုၣ်သးလၢတနံၤဃီအတီၢ်ပူၤဒ်အဝဲသ့ၣ် ဃ့ထီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ.
(NRC)အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢထံဖိကိၢ်ဖိလံာ် အုၣ်သးအံၤအဖီခိၣ်စးထီၣ်လၢ၂၀၁၂နံၣ်
တုၤလါယူၤလံ၂၀၁၅နံၣ်အကတီၢ်ပှၤထံဖိ ကီၢ်ဖိလၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးဘူး
ထီၣ်လၢ(၃၅၃,၀၀၀)ဂၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲလံာ် အုၣ်သးလၢအခွဲၢ်ဂီၤစၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၂၀၁၅နံၣ်လါမ့ၤအပူၤ(NRC)သးထီၣ်ဝဲ တၢ်တိာ်ကျဲၤအသီလၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်မၤ
စၢၤတၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ်ဟံၣ်ဃီဖဲပီလီဝ့ၢ် လၢတနီတရံၣ်ကီၢ်ခီဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်က့ၤဝဲသဲ
စးတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒီးတၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ် ဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါယနူၤအါရံၣ်၂၀၁၅နံၣ်(NRC)စး ထီၣ်တ့ၢ်လံဝဲတၢ်ခီဂာ်ကီၢ်ဆၢတၢ်တိာ်ကျဲၤ
ဒီးတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤကမၤသကိးတၢ်လၢတၢ် လၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤအကျိၤ
အကျဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကမၤစၢၤပှၤဘၣ်ကီ ဘၣ်ခဲဖိလၢအိၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤက
ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ် ထံးအါတီၤလၢအဘၣ်ဃးဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်
လဲၤထီလၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးန့ၣ် လီၤ.တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်မၤ
စၢၤဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢကီၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါ
အါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်အိၣ်သးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ် ကျိၤဒီးတၢ်လီၢ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤအပူၤလၢတၢ်က
က့ၤကဒါက့ၤအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
NRC -
သးလၢအဲၣ်ဒိးမၤဘျုးပှၤဂုၤပှၤဂၤ 06 May 2015 ဖီမူမ့ၢ်ကညီပိာ်မုၣ်တဂၤလၢအသးအိၣ်(၂၀)နံၣ်ဒီးလၢအတၢ်အိၣ်မူအပူၤတၢ်ဒီသဒၢတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.အသဝီလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤဘၣ်တၢ်မၤဟးဂီၤကွံၤဝဲခီဖျိပယီၤသုးမုၢ်န့ၣ်လီၤ.ကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဝဲဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤန့ၣ်လီၤ.လၢအဝဲဒၣ်အတၢ်အိၣ်မူအပူၤအဝဲအဲၣ်ဒိးဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံာ်လၢတၢ်အိၣ်သးဒ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ.တနံၤန့ၣ်တၢ်အိၣ်သးလၢအဝဲဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢတူၢ်ဝဲတန့ၣ်ခီၣ်ဝဲတသ့လၢၤဘၣ်အဃိဃၣ်ဃီၤအခိၣ်ဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်လၢတၢ်ဃုဝဲတၢ်ပူၤဖျဲးအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖီမူမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤကလုာ်ဒူၣ်ဖိအကျါဒီးမၤလိဘၣ်တၢ်ထဲဒၣ်(၅)တီၤဧိၤလီၤ.ဖဲ၂၀၀၅ နံၣ်အသးအိၣ်ဝဲ(၂၁)အကတီၢ်အဝဲဟဲထီၣ်ဝဲဆူကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဃုာ်ဒိးအဖိအဝၤန့ၣ်လီၤ.ခဲအံၤအိၣ်ဝဲလၢဟံၣ်ဝၣ်ဆံးဆံးဖိတဖျၢၣ်အခိၣ်ဒုးလၢသ့ၣ်လၣ်ဖဲဘၣ်(န်)ဒိၣ်ယါဒဲကဝီၤအပူၤန့ၣ်လီၤ,
ခီဖျိတၢ်သိၣ်တၢ်သီဒီးတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်အဃိတၢ်အိၣ်လၢဒဲကဝီၤအပူၤတမ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢအညီဝဲဘၣ်ဘၣ်ဆၣ်ဟ့ၣ်အဝဲသ့ၣ်တၢ်မုၢ်လၢ်ဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢန့ၣ်လီၤ.
ဖီမူမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢထီဘိဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤဒီးမၤလိသ့အသးအါထီၣ်အသးလၢတၢ်စုသ့ခီၣ်ဘၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်နီၢ်နီၢ်တခီအဝဲအဲၣ်ဒိးမၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီအသးခီဖျိတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢပှၤဂၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ဖီမူစံးဝဲ‘‘ယသ့ၣ်ညါလၢယမၤစၢၤပှၤအဂၤသ့ထဲဒၣ်တၢ်တစဲးဖိလၢအိၣ်ဒီးယၤဘၣ်ဆၣ်ယမ့ၢ်မၤလိသ့အါထီၣ်ယသးဒီးယမၤစၢၤပှၤဂၤကသ့ဒိၣ်န့ၣ်အန့ၣ်တက့ၢ်လီၤ.”
မုၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်တနံၤန့ၣ်ဖီမူနၢ်ဟူဘၣ်ဝဲလၢအသကိးတဲဘၣ်အီၤဘၣ်ဃးဒီး(ADRA)တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်သိၣ်လိလၢကအိၣ်ထီၣ်ဝဲဖဲဟီၣ်ကဝီၤအံၤအပူၤလၢတၢ်ကတဲာ်ကတီၤဆိသးခီဖျိတၢ်အိၣ်သးလဲလိာ်အဖီခိၣ်တၢ်တိာ်ကျဲၤအဃိဒီးဆၢတဲာ်လီၤအသးလၢကထီၣ်ဝဲတၢ်သိၣ်လိအံၤန့ၣ်လီၤ.
(ADRA)ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်သိၣ်လိလၢတၢ်ကတဲာ်ကတီၤဆိပာ်စၢၤသးခီဖျိတၢ်အိၣ်သးတၢ်ဆီတလဲတၢ်လဲလိာ်အတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤအိၣ်တ့ၢ်လံလၢဒဲကဝီၤနွံဖျၢၣ်အပူၤဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်ဒီးတၢ်သးစဲအိၣ်အသိးဟ့ၣ်ဝဲခီၣ်တဃာ်တၢ်သိၣ်လိအါမံၤအါကလုာ်ဒ်အမ့ၢ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်,တၢ်တူၢ်တံၤတူၢ်တမှံၤ,တၢ်ဖီအီၣ်တ့ၤအီၣ်ဒီးတၢ်တ့ကိၣ်,တၢ်ဆးတၢ်ကူတၢ်ကၤတၢတပတီၢ်ဒီးခံပတီၢ်တပတီၢ်,တၢ်တံာ်ခိၣ်,တၢ်တ့ဃံတ့လၤခိၣ်သူ,လီမ့ၣ်အူတၢ်သၣ်ကၠီးကဟ့ၣ်တၢ်ဒီးတၢ်ဘှီစဲးဖီကဟၣ်,တၢ်ဘှီသိလ့ၣ်ယီၢ်ဒီးစဲးဖီကဟၣ်လၢအဆံး,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးခီၣ်ဖၠူၣ်ထၢၣ်စ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
‘‘ယဆၢ်တဲၤလီၤယသးလၢယကဟံန့ၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အံၤခီဖျိတအိၣ်ဒီးတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့ာ်လၢပှၤသးအိၣ်မၤလိသ့အသးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဘၣ်အဃိယဆဲးလီၤယမံၤလၢတၢ်ဆးတၢ်ကူတၢ်ကၤအစရီအပူၤန့ၣ်လီၤ.ယတူၢ်ဘၣ်လၢယကဘၣ်မၤလိသ့အါထီၣ်ယသးလၢတၢ်စုသ့ခီၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ်ပာ်ဖျါဝဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ.
ခဲအံၤဖီမူထီၣ်ဝဲတၢ်မၤလိဝံၤလံဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲလံာ်အုၣ်သးလံဒီးပာ်ကဖၢလၢအသးခိဖျိတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်(OVEC)အဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်သံကွၢ်အီၤဖဲတၢ်သိၣ်လိအဆၢကတီၢ်နသးအိၣ်တၢ်မၤလိတၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်မ့ၢ်တၢ်မနူၤလဲၣ်န့ၣ်ဖီမူစံးဆၢဝဲပဲၤဒီးတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်လၢအမ့ၢ်‘‘တၢ်သိၣ်လိသရၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်စူၤသးစူၤဖးဒိၣ်လၢပှၤမၤလိတၢ်ဖိတဂၤဘၣ်တဂၤအဖီခိၣ်ဒီးရှဲပၠးတပတီၢ်ဘၣ်တပတီၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢတၢ်မၤအကျိၤအကျဲအဃိမ့ၢ်တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ယထံၣ်ဘၣ်ရှဲရှဲလၢတၢ်သးအိၣ်အတၢ်ခီဆၢကဒါက့ၤတၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အပူၤအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲယကွၢ်ကဒါက့ၤတၢ်အံၤဒီးမ့ၢ်တၢ်လီၤဆီလၢတမၤမုာ်ပတၢ်အိၣ်မူဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ကီၢ်ပယီၤအတၢ်အိၣ်မူမ့ၢ်တၢ်လၢကီခဲဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ကျိၣ်စ့မ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်အခီပညီတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့အိၣ်ဘၣ်ဒိးကၠိအိၣ်စီၤစုၤယံၤဝဲဒၣ်”အံၤမ့ၢ်ဖီမူအတၢ်တိာ်သူၣ်ပာ်သးန့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤလၢဒဲကဝီၤအပူၤတၢ်လၢယလိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ယဒိးအီၤသ့ခဲလၢာ်ဒ်အမ့ၢ်တၢ်သိၣ်လိအကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်အီၣ်တၢ်အီမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကသံၣ်ကသီမ့ၢ်ဂ့ၤ,တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါအလီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒိးတၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အါန့ၣ်အန့ၢ်ဖီမူကတိၤစ့ၢ်ကီးဝဲဘၣ်ဃးဒိးဆူညါခီအဝဲဒၣ်အတၢ်တိာ်ပာ်‘‘တၢ်ဆးတၢ်ကူတၢ်ကၤအတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢယဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤဒီးတၢ်ကူတၢ်ကၤတဘ့ၣ်လၢ်လၢ်လၢယဆးအီၤအံၤယမုၢ်လၢ်လၢကသလၣ်လီၤတၢ်အဲၣ်ဆူပှၤလၢဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ယဆးန့ၢ်ပှၤလၢယခိၣ်ယဃၢၤဒီးယဘူးယတံၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ကူတၢ်ကၤန့ၣ်လီၤ.ခဲအံၤယမ့ၢ်တအိၣ်ဒံးဒီးတၢ်ကူတၢ်ကၤအကျးဒံးဘၣ်ဒၣ်လဲာ်ပှၤလၢလီာ်ဒိဒီးတၢ်အဲၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်လၢလၢာ်ကွံာ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ယဆှၢဃီာ်တၢ်အဲၣ်ဒိးတၢ်မုၢ်လၢသ့ၣ်တဖၣ်လၢကျဲဆံးဆံးဒ်သိးအံၤဒၣ်လဲာ်သ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
ADRAဖးအါထီၣ်ဆူညါ
http://www.adrathailand.org/news-a-updates/news-from-adra/177-heart-to-serve-others.html -
ပိာ်မုၣ်လၢကီၢ်ပယီၤခိခိၣ်ဒူသဝီသ့ၣ်တဖၣ်တီခိၣ်ရိာ်မဲဝဲတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးတၢ်ဘၣ်ဃးဟံၣ်ဖိဃီဖိတၢ် တိာ်ကျဲၤ(လၢကဟံးန့ၢ်ဖိပှဲၤဂၤပှဲၤဂၤခီဖျိတၢ်ဒီသဒၢဟုး) 06 May 2015 ဝ့ၢ်ဖၣ်အၣ်,ကညီကီၢ်စဲၣ်,ကီၢ်ပယီၤ-ဖဲလၢအပူၤကွံာ်သၢနံၣ်“အနီ”လၢကီၢ်ပယီၤမုၢ်ထီၣ်သဝီဆံးကိာ်ဖိတဖျၢၣ်အပူၤတဂၤအံၤလီၤဃံၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲအဟံၣ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲလၢအသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤအသးအခါအဝဲသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢအသွံၣ်ဟဲယွၤလီၤဝဲအါမးမ့ၢ်လၢအဟုးလီၤဖှံၣ်ဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.
ပိာ်မုၣ်သးနံၣ်အိၣ်(၃၆)နံၣ်တဂၤအံၤဆ့ၣ်နီၤဝဲဖဲဒၢးအိၣ်သကိးတမှံၤအလီၢ်ဖဲသီခါတၢ်ဘါလီၢ်အမဲာ်ညါဒီးစံးဝဲ,ယတသ့ၣ်ညါလီၤယသးဒၣ်လဲာ်လၢယဒၢဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲယလဲၤတုၤလၢတၢ်ဆါဟံၣ်အခါအဝဲသ့ၣ်စံးဘၣ်ယၤလၢယတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်ဂ့ၤလၢယအိၣ်မူဘၣ်ဒံးအဃိန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢအနီအတၢ်လဲၤခီဖျိအိၣ်ဒ်အံၤအဃိခဲကနံၣ်အံၤအဝဲမၤတၢ်မၤဘၣ်ဃးဒီး(IRC)တၢ်ကရၢကရိအတၢ်မၤရဲၣ်ကျဲၤဘၣ်ဃးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သိၣ်လိဆူပိာ်မုၣ်လၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤတဖၣ်ဒ်သိးဒီးအဝဲသ့ၣ်ကကဲထီၣ်ဘၣ်က့ၤပှၤကတိၤစၢၤန့ၢ်တၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိတဂၤဘၣ်တဂၤလၢအဘၢၣ်စၢၤကယံၤလိာ်အသးအဂီၢ်ဒီးတၢ်အိၣ်ဒီးအဟုးအသးလၢအပူၤဖျဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.ကရူၢ်ဆီၣ်ထွဲမိၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤသလၣ်လီၤအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကစီၣ်တဖၣ်ဖဲသဝီအပူၤခီဖျိလၢတၢ်စူးဖှိၣ်ရိဖှိၣ်ထီၣ်သကိးသးဒီးခီဖျိတၢ်လဲၤဟးဆူဟံၣ်တဖျၢၣ်ဘၣ်တဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ဝဲဒ်သိးကဟ့ၣ်လီၤတၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဆူဟံၣ်ဖိဃီဖိလၢအဖိအလံၤအိၣ်အါဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိသးစၢ်လၢအဟုးဒုးဝဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
အနီစံးဝဲ,ခဲကနံၣ်အံၤပမူပဒါအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢပကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပိာ်မုၢ်ဒီးပိာ်မုၣ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်ဒီသဒၢလီၤအသးလၢတၢ်အိၣ်ဒီးဟုးသးလၢအဝဲသ့ၣ်တအဲၣ်ဒိးဝဲဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးအဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဒီးအဟုးအသးလံန့ၣ်ဒီးပဟ့ၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဃးဆူၣ်ချ့တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲဖဲအဝဲသ့ၣ်အပှၤတဝၢအပူၤသ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်စှၤကိာ်ကလုာ်ဒီးတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤတဘျီဘၣ်တဘျီအဂီၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်အဘၢၣ်စၢၤယံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ကလုာ်ဒူၣ်ကရူၢ်ဒီးပဒိၣ်သုးမုၢ်တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအိၣ်ထီၣ်ဝဲအနံၣ်လၢအဆံတဖၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံဒီးတၢ်တကနၣ်ဃုာ်ထွဲဝဲဆူၣ်ချ့အကျိၤအကျဲဘၣ်အဖီခိၣ်ကီၢ်ပယီၤဆူၣ်ချ့ကျိၤကျဲအတၢ်အိၣ်သးတဘၣ်ဂီၢ်ဖိးဒ့လၢၤဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးဖဲခိခိၣ်ဒူသဝီတဖၣ်တအိၣ်ဒီးဆူၣ်ချ့ပှၤမၤတၢ်ဖိတဖၣ်လၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်သိၣ်လိဒီးတၢ်ပီးတၢ်လီသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးတအိၣ်မူးမူးနီၢ်နီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအတၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါအဖီခိၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢခီဖျိတၢ်အိၣ်သးဒ်အံၤတဖၣ်အဃိပှၤမိၢ်ဒၢလၢကီၢ်ပယီၤအပူၤတဖၣ်အတၢ်သံတၢ်ပှၢ်အနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲအအါကတၢၢ်မ့ၢ်ဝဲဖဲဟီၣ်ကဝီၤအံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲခိခိၣ်ဒူသဝီဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်အပူၤတၢ်သံတၢ်ပှၢ်အိၣ်ဝဲဘူးထီၣ်လၢ(၉၀)မျးကယၤဃၣ်ဃၣ်မ့ၢ်လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ဘှီထီၣ်အပတီၢ်တတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးလၢတၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ဟ့ၣ်ကသံၣ်ဒၢးဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.ကမျၢၢ်လွံၢ်ပူတပူလၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤအိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်လၢတၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ်နီၣ်ထိၣ်အပတီၢ်အဖီလာ်န့ၣ်လီၤ.ဒီးတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲမိၢ်ဒၢဒီးဖိသၣ်အနီၣ်ထိၣ်ပတီၢ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအံၤအပတီၢ်ဖုၣ်ဝဲအဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလၢကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤဒီးခိခိၣ်ဒူသဝီအဂၤတဖၣ်ဖဲကီၢ်ပယီၤအပူၤပှၤတဝၢဖိလၢအထီဒါတၢ်လဲလိာ်(အဲၣ်ဒိးအိၣ်ဆိးဒ်တၢ်လုၢ်တၢ်လၢ်အိၣ်ပာ်စၢၤအသိး)သ့ၣ်တဖၣ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါခိၣ်နၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်တဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သးလၢဟံၣ်ဖိဃီဖိအတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ပဒိၣ်အတၢ်ပာ်ဖျါအဖီခိၣ်ထံကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤတၢ်စူးကါထ့ၣ်ဖျီၣ်ဒီးတၢ်ဒီသဒၢဟုးသးအိၣ်စှၤန့ၢ်ဒံးဝဲ(၄၀)မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.ဖဲကညီကီၢ်စဲၣ်အပူၤပှၤမုၢ်ပှၢ်လၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘၣ်ဃးခ့ခါဆၢကတီၢ်ခဲအံၤဟံၣ်ဖိဃီဖိအတၢ်တိာ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်ဒၣ်ထဲ(၁၅)မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.
(Ralf Thill)လၢအမ့ၢ်ကီၢ်ပယီၤ(IRC)အပှၤပၢဆှၢတၢ်စံးဝဲ,ပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဲၣ်ဒိးဟံးန့ၢ်အဖိအလံၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ်အါစုအါဘျီအဝဲသ့ၣ်ကွၢ်ထွဲအဖိခဲလၢာ်တန့ၢ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အံၤဒုးဖှီၣ်လီၤယာ်လီၤဝဲသဝီလၢအဖှီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤနးန့ၢ်ဒံးအလီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ပယီၤခိခိၣ်ဒူသဝီတၢ်ဂ့ၢ်ကီအဂၤတမံၤမ့ၢ်ဝဲမိၢ်သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.သ့(လ်)စံးဝဲလၢပှၤသးအိၣ်(၁၈)နံၣ်လၢအဖိအိၣ်သၢဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤဆီလီၤလးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.ပထံၣ်ဘၣ်မိၢ်လၢအသးအိၣ်ဝဲထဲ(၁၄)နံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒၣ်လဲာ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတၢ်ကစီၣ်ဆူပှၤတဝၢတဖၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲကီၢ်ပယီၤအပူၤတၢ်မၤလီၤဖှံၣ်ဟုးအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢတဖိးဒီးသဲစးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်မၤလီၤဖှံၣ်ခူသူၣ်ခူလံာ်ဟုးလၢအါစုအါဘျီကဲထီၣ်က့ၤဝဲတၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးလၢသးသမူအဂီၢ်ဒီးတၢ်မၤကတၢၢ်ကွံာ်သးသမူသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
သ့(လ်)စံးဝဲတၢ်မၤလီၤဖှံၣ်ခူသူၣ်ခူလံာ်ဟုးအံၤဘၣ်တၢ်မၤအီၤခီဖျိပှၤလၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်အဃိပထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဆါပိာ်ထွဲထီၣ်အခံအါမံၤဃုာ်ဒီးတၢ်သံတၢ်ပှၢ်န့ၣ်လီၤ.
IRCအပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်မၤစၢၤဆှၢခီဝဲပိာ်မုၣ်လၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်သူၣ်ပျံၤသးဖုးဖဲလၢအမၤလီၤဖှံၣ်အဖိဝံၤအလီၢ်ခံသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ်ဒီးကသံၣ်သရၣ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လီၤလီၤဆီဆီသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲယ့ၤကၠီၤသဝီအပူၤပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သကိးအသးဒ်သိးကဒိကနၣ်ဝဲလီၢ်ကဝီၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤမိၢ်ကရူၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.ဒီၣ်အ့သါလၢအမ့ၢ်ကရၢဖိတဂၤအံၤပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ဒီသဒၢဟုးအကလုာ်ကလုာ်ဒီးကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်သံကွၢ်ထီၣ်ဝဲတၢ်သံကွၢ်အါမးန့ၣ်လီၤ.
ပိာ်မုၣ်တဂၤသံကွၢ်ထီၣ်ဝဲ,တၢ်ဆဲးနုာ်လီၤဝဲကသံၣ်ဟီၣ်မိအသဟီၣ်(hormonal injections)အံၤမၤဘၣ်ဒိပှၤသ့မနုတမံၤလဲၣ်.ဒီးပှၤလၢအဂၤတဂၤသံကွၢ်ထီၣ်ဝဲ,နမ့ၢ်ထၢနုာ်လီၤပာ်(IUD)လၢနဒၢလီၢ်အပူၤဖးယံာ်န့ၣ်ဒီးမ့ၢ်ကကဲထီၣ်တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးဧါန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲ,ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤတသ့ၣ်ညါနၢ်ဟူဘၣ်တ့ၢ်ဝဲတၢ်ဒီသဒၢဖိအဂ့ၢ်အံၤနီတဘျီဘၣ်န့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢအသးမ့ၢ်အိၣ်(၄၀)နံၣ်ဆူအဖီခိၣ်န့ၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်ဒၢထီၣ်ဝဲတသ့လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၣ်အဃိအဝဲသ့ၣ်ပတုာ်ဒီသဒၢလီၤအသးန့ၣ်လီၤ.
ဒီၣ်အ့သါစံးဝဲ,သဝီဖဲအဝဲဖံးမၤတၢ်အလီၢ်တဖၣ်အပူၤပှၤလၢတသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲစဲအ့ၣ်လၢအဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်ထီၣ်ဖိနိလံၤအံၤဒံးဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒံးအါမးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢညီနုၢ်မၤအသးလၢတၢ်တညီနုၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲကျဲၤသကိးအီၤဘၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲဒၢလီၢ်လီၤ(ဒၢလီၢ်ဆီလီၤအသးတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးခီဖျိလၢတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအါဂၤဒီးတၢ်စိာ်တၢ်အတယၢၢ်ဃၢတဖၣ်အဃိ)အဂ့ၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲ,တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤညီနုၢ်ဘၣ်တၢ်ပာ်အီၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တြကၢးတဘၣ်ဘၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢအလီၤမဲာ်ဆှးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢအကါဒိၣ်ဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.ဒီးပှၤလၢကစံးဆၢတၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤကဘၣ်အိၣ်ဝဲတဂၤဂၤန့ၣ်လီၤ.
ပှၤမံၤပှၤသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ဆီတလဲအီၤဒ်သိးတၢ်ကဒီသဒၢဝဲဒၣ်ပိာ်မုၣ်အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
IRCဖးအါထီၣ်ဆူညါ
http://www.rescue.org/blog/women-rural-Myanmar-lead-conversation-family-planning -
တၢ်ပာ်ပနီၣ်ဖိသၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်သီစရီ အံၤဟ့ၣ်လီၤဝဲတၢ်အိၣ်မူစးထီၣ် အဂ့ၤတခါလၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ဖိသၣ်တဖၣ်အဂီၢ် 09 Oct 2013 လါစဲးပထ့ဘၢၣ်၂၀၀၈နံၣ်အပူၤဖဲလၢတၢ် စးထီၣ်ဆိးကါဝဲတၢ်သိၣ်တၢ်သီဘၣ်ဃး တၢ်ပာ်ပနီၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကမျၢၢ်အံၤအက တီၢ်ဖိသၣ်ခဲလၢာ်လၢအိၣ်ဖျဲၣ်ထီၣ်ဖဲထံလီၢ် ကီၢ်ပူၤအံၤလၢအမိၢ်အပၢ်တမ့ၢ်ဝဲပှၤကီၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်ဖိတဖၣ်ဒၣ်လဲာ်အခွဲးအယာ်အိၣ် ဝဲဒၣ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်ဖိသၣ် အိၣ်ဖျဲၣ်သီစရီအံၤလၢတၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤ
တၢ်သိၣ်တၢ်သီအဖီလာ်အသိးအံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲခီၣ်ခါအရ့ဒိၣ်တပတီၢ်လၢကဒီ သဒၢဝဲ‘တၢ်တဘၣ်ဃးဒီးထံကီၢ်နီတဘ့ၣ် ဘၣ်’အံၤလၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအစၢၤအသွဲၣ် အသီတဖုအကျါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢ၂၀၁၀နံၣ်တုၤလီၤဆူလါစဲးပထ့ဘၢၣ်၂၀၁၃နံၣ်ဖိသၣ်ဖိလၢနီၣ်ဂံၢ်အါန့ၣ် ဒံး(၈,၂၇၉)ဂၤလၢဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤ ခွံဖျၢၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်အလံာ်အုၣ်
သးလံန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
UNHCRဖးအါထီၣ်ဆူညါ
http://www.unhcr.org/50604a959.html -
၈၈ ကီၢ်ပယီၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိ ဖျိထီၣ်ဝဲ(ACTED)တၢ်လုၢ်အီၣ် သးသမူအတၢ်မၤလိ 04 Oct 2013 ဖဲ(၂၀၁၃)နံၣ် နံၣ်ခီၣ်ထံးအကတီၢ် (ACTED)မၤသကိးတၢ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် -ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒဲကဝီၤခွံဖျၢၣ်အပူၤဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်သိၣ် လိလၢပှၤကီၢ်ပယီၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲသူၣ် ဘီၣ်သးစၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒ်သိးအဝဲ သ့ၣ်ကအိၣ်ဒီးတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူဒီးတၢ်
အိၣ်မူဂံၢ်ခီၣ်ထံးအပတီၢ်ဒီးလၢခံကတၢၢ် တုၤမ့ၢ်တၢ်က့ၤကဒါက့ၤဆူနီၢ်ကစၢ်ထံလီၢ် ကီၢ်ပူၤအကတီၢ်အဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်ကတဲာ်က တီၤဆိပာ်န့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်သး
သမူအဂီၢ်တၢ်မၤခိၣ်သ့ၣ်(၁၀)မံၤလၢဘၣ် တၢ်ဃ့ထီၣ်ဝဲဒ်အမ့ၢ်တၢ်ပၢ်ဆှၢရဲၣ်ကျဲၤ ဟံၣ်ဒွဲ,တၢ်ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤဝဲၤဒၢး,တၢ်ဆး တၢ်,တၢ်ဆးတၢ်ခွဲး,တၢ်မၤဃံမၤလၤခိၣ်
သူ/တၢ်ဃံတၢ်လၤအကျိၤအကျဲ,တၢ်ဘှီ သိလ့ၣ်ယီၢ်(စဲးကဲး),ဒီးတၢ်ကတဲာ်ကတီၤ တၢ်အီၣ်တၢ်အီတၢ်လဲလိာ်ဒုးကဲထီၣ်က့ၤ ဆူတၢ်အီၣ်အကလုာ်အဂၤသ့ၣ်တဖၣ်
န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၢ်ဂီၤအဂီၢ်ဒိးသန့ၤ ထီၣ်အသးလၢကီၢ်ပယီၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ဖိတဖၣ်အတၢ်လိၣ်လၢ်အလီၤပလိာ်အ သးဒီးကီၢ်ပယီၤပှၤမၤတၢ်ဖိအတၢ်လိၣ်ဘၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ(ACTED)မၤသကိး တၢ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဒီးနၣ်ဝၣ်မ့ၣ်ြတၣ်ခၠ့ (Nawamintrachine)စဲးဖီကဟၣ်တၢ် မၤလီၢ်,ပှၤတဝၢတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဖၠၣ်စိ မိၤ,ကရ့ၣ်နံၣ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ကရၢ, လၢတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်မၤလိဒီး တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့လၢတမ့ၢ်တီၤကၠိ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတၢ်သိၣ်လိဒ်သိးကအိၣ် ဒီးအကံၢ်အစီကသ့အဂီၢ်ဒီးဒ်သိးက ဘၣ်လိာ်ဖိးမံဒီးဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်သိၣ် လိ(TVET)သနူအသိးန့ၣ်လီၤ.တၢ်သိၣ် လိအခီၣ်ထံးတကရူၢ်လၢအမ့ၢ်(၁၅၀) နၣ်ရံၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်မၤလိဒီး (၇၅)နၣ်ရံၣ်လၢတၢ်ဒုးလဲၤထီၣ်လဲၤထီ တၢ်အိၣ်မူအပတီၢ်အံၤပှၤလၢအဖျိထီၣ် တဖၣ်မ့ၢ်ဝဲ(၈၈)ကၠိဖိန့ၣ်လီၤ.ဒီးခဲအံၤဒ် သိးအဝဲသ့ၣ်ကသ့ထီၣ်က့ၢ်ွက့ၢ်ွအဂီၢ်နုာ် လီၤမၤတၢ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤ ကစၢ်ဒၣ်ဝဲတၢ်မၤလီၢ်ဒ်ပှၤဒိးလဲသးအသိး လၢ(၆-၈)နွံအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ.(ACTED)
အိၣ်ဒီးတၢ်တိာ်လၢကဟ့ၣ်ဝဲတၢ်သိၣ်လိ ဆူပှၤကီၢ်ပယီၤသးစၢ်ဖိအဂၤ(၁၁၀၀)ဂၤ လၢခံနံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.တၢ်တိာ်ကျဲၤအ ဝဲအံၤဘၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအီၤလၢကီၢ်ယူ
ရပၤစၢဖှိၣ်ကရၢန့ၣ်လီၤ.
ဖဲလါစဲးပထ့ဘၢၣ်ဒီးလါဒံၣ်စဲဘၢၣ်အ ဘၢၣ်စၢၤ(၂၀၁၂)နံၣ်ACTEDဒုးအိၣ်ထီၣ် ဝဲကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါခီဖျိတၢ် သမံသမိးဝဲပှၤတကယၤဂၤဃၣ်ဃၣ်လၢ ခီပနံၣ်ဖးဒိၣ်တဖၣ်,မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်တၢ် မၤဆံးကိာ်ဖိဒီးတဒိၣ်တဆံးသ့ၣ်တဖၣ် ဒီးတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်အမၤလိအ ကၠိတဖၣ်( VT),ဃုာ်ဒီးပဒိၣ်ပှၤန့ၢ်စိန့ၢ် ကမီၤဒီးတၢ်ကွၢ်ကဒါက့ၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ အိၣ်ဖျါဖျိးဖျိးဖျါဖျါလၢကမျၢၢ်အမဲာ်ညါ လၢတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤသ့ဝဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်လဲၤဟးဆူ ကယါကီၢ်စဲၣ်ဒ်သိးဒီးတၢ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလီၤလီၤဆီဆီလၢအဘၣ် ဃးဒီးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲလၢဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်
ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိကက့ၤကဒါက့ၤဝဲအ လီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.အတၢ်တိာ်ပာ်မ့ၢ်ဝဲ, ကီၢ်ပယီၤအပူၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤအတၢ်လိၣ် ဘၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ကဟ့ၣ်နီၤလီၤဝဲတၢ် မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိလၢအဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲတဖၣ် ဆူတၢ်ကရၢကရိလၢအမၤဂုၤထီၣ်ပသီ ထီၣ်တၢ်(ပဒိၣ်,ပှၤဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ်,ဒီးက ရၢသဘျ့)တဖၣ်ခီဖျိ-
-တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဒ်သိးမၤဂ့ၤထီၣ်တၢ် လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်မၤလိအလံာ်ညိၣ် သိၣ်ဒိလၢအိၣ်ပာ်စၢၤဝဲလၢကီၢ်ပယီၤဒီး ကၠီၣ်တဲၣ်(ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤဖဲကီၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢ)န့ၣ်လီၤ.
-တၢ်ပာ်ဖျါရှဲထီၣ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်ဘၣ်ဃး တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအ ဂီၢ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒ်အမ့ၢ်တၢ်မၤလၢထီၣ် ပှဲၤထီၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်မၤလိ
တခါအသိးန့ၣ်လီၤ.
-တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါကျိၤကျဲအကြၢးအဘၣ် တဖၣ်လၢကဟ့ၣ်ခွဲးကီၢ်ပယီၤအပှၤသး စၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢအအိၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ် ဒဲကဝီၤအပူၤဒ်သိးကဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲတၢ်ဖံး
တၢ်မၤအတၢ်လဲၤခီဖျိဖဲအဝဲသ့ၣ်အထံလီၢ် ကီၢ်ပူၤဒီးဒ်သိးကပလၢၢ်ဘၣ်ဝဲကီၢ်ပယီၤ အပူၤတၢ်ကဲထီၣ်သးနီၢ်နီၢ်လၢမုၢ်မဆါတ
နံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
-တၢ်ဟ့ၣ်နီၤလီၤတၢ်ကစီၣ်ဒ်သိးကဆီၣ်ထွဲ မၤစၢၤကီၢ်ပယီၤဒီးကၠီၣ်တဲၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်အ ဘၢၣ်စၢၤတၢ်ခီလဲလိာ်သးဘၣ်ဃးတၢ်မၤ လီၤပလိာ်ဝဲလံာ်ညိၣ်သိၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ်(လံာ်
အုၣ်သး/တီၤဒိၣ်လာ်လံာ်အုၣ်သး- certificates/diploma)ဒီးတၢ်သ့ၣ်ညါပာ်ပ နီၣ်ဝဲတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအတၢ်မၤလိအ ကျိၤအကျဲလၢအကြၢးအဘၣ်ဝဲသ့ၣ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
ACTEDဖးအါထီၣ်ဆူညါ
http://www.acted.org/en/88-myanmar-refugees-graduate-vocational-training-courses -
တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးလၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုာ်အဂီၢ် (AAIG) 19 Sep 2013 (ZOA) ဟ့ၣ်လီၤ (AAIG)တၢ်ဆီၣ်ထွဲ
မၤစၢၤလၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိလၢအိၣ်
လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤ ၅၀၀ ဂၤအဂီၢ်
ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢကၠီၣ်
တဲၣ်ဒူသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ကီး
န့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်လၢဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤ
တဖၣ်မ့ၢ်ဝဲမဲၢ်လးဒီးအူးပၠၣ်လၢတၣ်(ခ်)
ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
(AAIG) အတၢ်တိာ်ကျဲၤဃုာ်ဒီးန့ဆၢၣ်
တၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်သူၣ်တၢ် ဖျးဃုာ်ဒီး
တၢ်ဘုၣ်အီၣ်ဘုၣ်အီဆၣ် ဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်
တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်စုသ့ ခီၣ်ဘၣ်လၢ
အိၣ်ဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိသ့ၣ်တဖၣ်
ကသူဝဲလၢတၢ်လုၢ် အီၣ် သးသမူ
အဂီၢ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်မုၢ်လၢ် ကွၢ်စိတခါဒ်
သိးတၢ်ဒိးသန့ၤသးလၢတၢ်ချၢတၢ်မၤ
စၢၤကစှၤလီၤဝဲဒၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
ZOAဖးအါထီၣ်ဆူညါ
http://www.zoa-international.com/content/resultaten-7 -
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်မၤစၢၤကမံးတံး (IRC)သဲစးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဝဲၤကျိၤ (LAC) 19 Sep 2013 သဲစးတၢ်တိစၢၤမၤစၢၤဝဲၤကျိၤ(LAC) အတၢ်တိာ်ကျဲၤအိၣ်ဝဲလၢကမၤစၢၤကီၢ် ပယီၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအိၣ်လၢကီၢ် ကၠီၣ်တဲၣ်အပူၤတဖၣ်ဒ်သိးကအိၣ်ဒီး တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢဒီးကဒိးန့ၢ်ဘၣ် ဝဲတၢ်တီတၢ်ြတၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.စးထီၣ် လၢ၂၀၀၇နံၣ်လံၤလံၤLACဒုးအိၣ်ထီၣ် ဝဲအတၢ်မၤဝဲၤကျိၤလၢဒဲကဝီၤ(၅)ဖျၢၣ်
(မဲၢ်လး,အူးပၠၣ်,နိၣ်ဖိ,ဘၣ်မဲၤနဲစွဲၤဒီး ဘၣ်မဲၢ်စူးရံ)အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒီးလၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲအတၢ်ဘၣ်ဘျုး အဂီၢ်ခဲကနံၣ်အံၤLACဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤ ဆီၣ်ထွဲဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိခဲလၢာ် (၁၀၀,၀၀၀)ဂၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ.
(LAC)အတၢ်မၤအံၤပာ်တၢ်သးစဲလၢတၢ် ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါဒဲကဝီၤဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်အတၢ်နုာ်လီၤမၤ သကိးတၢ်ဒီးတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်အဝဲသ့ၣ်အ
တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အပတီၢ်တဖၣ်ဟ့ၣ်အါ ထီၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါဘၣ်ဃးသဲစး,ဒီးမၤစၢၤ ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ် ဟံးန့ၢ်သူအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်တ ဖၣ်ကသ့အဂီၢ်ဒီးဒိးန့ၢ်ဘၣ်သဲစးအတၢ် အံးထွဲကွၢ်ထွဲကသ့အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
LACအတၢ်တိာ်ကျဲၤအံၤဘၣ်တၢ်မၤသ ကိးအီၤခီဖျိIRCဒီးUNHCRန့ၣ်လီၤ.ဒီး အါန့ၢ်အန့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤသကိးအီၤဘူး ဘူးတံၢ်တံၢ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပဒိၣ်တဖၣ် (RTG)ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကမျၢၢ်ပှၤတဝၢဘၣ် ကီဘၣ်ခဲခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤတ ဝၢတၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအိၣ်လၢကီၢ်
ကၠီၣ်တဲၣ်တဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဂ့ၤထီၣ်ဘၣ်
တၢ်တီတၢ်ြတၢ်အဂီၢ်LAC
-ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးဘၣ်
ဃးသဲစးဒီးဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤ
စၢၤဆူပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်အဂီၢ်
-ဟ့ၣ်လီၤတၢ်သိၣ်လိဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ
တၢ်ကစီၣ်ဘၣ်ဃးသဲစးတၢ်ပာ်ပနီၣ်
အပတီၢ်တဖၣ်တၢ်တီတၢ်တြၢ်အကျိၤ
အကျဲတဖၣ်,ဒီးအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ခွဲး
တၢ်ယာ်ဒီးမူဒါသ့ၣ်တဖၣ်
-ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢတၢ်သ့
တၢ်ဘၣ်ဒီးတၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်တၢ်သ့တၢ်
ဘၣ်အပတီၢ်လၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိ
ဒီးဒဲကဝီၤခိၣ်နၢ်တဖၣ်အဂီၢ်
-ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်နုာ်လီၤ မၤသကိးတၢ်
လၢကၠီၣ်တဲၣ်တၢ်တီတၢ်တြၢ်ဒီးပှၤန့ၢ်စိ
န့ၢ်ကမီၤလၢအဂၤတဖၣ်ဒီးကၠီၣ်တဲၣ်
ကမျၢၢ်ပှၤတဝၢတဖၣ်ဒ်သိးကမၤလီၤ
တံၢ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအိၣ်လၢကီၢ်
ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤတဖၣ်ကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်
တီတၢ်တြၢ်အဂီၢ်
-ကတဲာ်ကတီၤဟ့ၣ်လီၤတၢ်သ့ၣ်ညါဒီး
တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်(မ့)တၢ်သိၣ်တၢ်သီခိၣ်
သ့ၣ်,ဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအခွဲးအ
ယာ်တဖၣ်,ကမျၢၢ်တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်
သ့,တၢ်ပၢတၢ်ြပးလၢအဂ့ၤ,တၢ်တၢၣ်
ပီၣ်တဲကျဲၤသကိးတၢ်အကျိၤအကျဲတ
ဖၣ်,တၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်တီ
တၢ်ြတၢ်ဃုာ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးတၢ်သိၣ်တၢ်
သီတၢ်ဘျၢအကျိၤအကျဲဖဲကီၢ်ပယီၤအ
ပူၤလၢအဘၣ်ထွဲဒီးနီၢ်ကစၢ်တၢ်သးအိၣ်
က့ၤကဒါက့ၤလၢကအိၣ်ထီၣ်ဝဲသ့ၣ်သ့ၣ်
အံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
IRCဖးအါထီၣ်ဆူညါ
http://www.rescue.org/irc-thailand -
အၣ်ြဒၣ်-ပှၤခိးကွၢ်လၢ်ခရံာ်တၢ်ဟဲ ခံဘျီတဘျီတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ် ဒီးတၢ်ဒုးလီၤစှၤတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤ ကရၢ (ADRA) 05 Sep 2013 အၣ်ြဒၣ်(ADRA)မ့ၢ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ပှၤဂ့ၢ် ဝီဘၣ်ထွဲတၢ်လိၣ်ဘၣ်ကရၢလၢပှၤမုၢ်နွံ နံၤဖိလၢအခိးကွၢ်လၢ်ခရံာ်အတၢ်ဟဲက့ၤ ခံဘျီတဘျီခရံာ်ဖိကရၢဒီးမၤစၢၤပှၤဖှီၣ် ဖိယာ်ဖိဒီးဆီတလဲက့ၤတၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ် ဆူတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်ဒီးမ့ၢ်တၢ်ဒုးဒိၣ် ထီၣ်ထီထီၣ်တၢ်ဟံမူဒါလၢတၢ်တီခိၣ်ရိာ် မဲအဂီၢ်တၢ်ကရၢကရိန့ၣ်လီၤ.အၣ်ြဒၣ် (ADRA)မ့ၢ်တၢ်ကရၢကရိလၢအမၤစၢၤ ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိခီဖျိတၢ်လုၢ်အီၣ်သး သမူအဂီၢ်တၢ်သိၣ်လိသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်သိးနီၢ် ကစၢ်တၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသးကအါထီၣ်အဂီၢ် ဒီးပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲလၢအိၣ်လၢကီၢ်ကၠီၣ် တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢဒဲကဝီၤ(၉)ဖျၢၣ်အ ပူၤဒ်သိးအဝဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်မူအတီၤပ တီၢ်ကဂ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.(VTRM)
အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤမၤသကိးတၢ်ဒီးဒဲ ကဝီၤပူၤတၢ်ကရၢကရိတဖၣ်ဘူးဘူးတံၢ် တံၢ်လၢတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ် သိၣ်လိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.(VTRM)အတၢ်သိၣ် လိသ့ၣ်တဖၣ်လၢဒဲကဝီၤ(၉)ဖျၢၣ်အပူၤမ့ၢ် ဝဲဒဲကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီးဒဲကဝီၤပှၤမၤသ ကိးတၢ်တၢ်ကရၢကရိတဖၣ်အပှၤနဲၣ်တၢ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဒ်ပစံးတၢ်အသိးပှၤနဲၣ် တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပတီၢ်ကထီထီၣ်အဂီၢ် န့ၣ်လီၤ.အၣ်ြဒၣ်(ADRA)လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် အပူၤအံၤမ့ၢ်ပှၤမၤသကိးတၢ်ဒီးကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူဖၠၣ်စိမိၤကၠိဒီးဟ့ၣ်ပှၤ နဲၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်သိၣ်လိ(ToT)န့ၣ် လီၤ.လၢတၢ်ကဟ့ၣ်တၢ်သိၣ်လိအဂီၢ်ဘၣ် တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤမၤအီၤလၢဒဲကဝီၤပူၤတၢ်သူၣ် ထီၣ်လၢအိၣ်ဒီးတၢ်ပီးတၢ်လီလၢကကဲတၢ်
မၤစၢၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကရၢကရိအံၤမၤသကိးတၢ်ဘူးဘူး တံၢ်တံၢ်ဒီးဂံၢ်ခီၣ်ထံးပှၤဂ့ၢ်ဝီကရၢလၢဒဲ ကဝီၤပူၤဒီး(VT)အတၢ်သူၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တ ဖၣ်တၢ်ကမၤလီၤတံၢ်က့ၤဒ်သိးကအိၣ်ဒီး တၢ်ရဲၢ်သဲကတီၤကွၢ်ထွဲဝဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲး အဂီၢ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤဒီးတၢ်ပီးတၢ်လီလၢ တၢ်လိၣ်ဘၣ်အဖီခိၣ်ဟ့ၣ်ဝဲတၢ်ဆီၣ်ထွဲ မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီးတၢ်ကစီၣ်ဂံၢ်ခီၣ်ထံး
ADRA Thailandဖးအါထီၣ်ဆူညါ
www.adrathailand.org
![]() | |
ခဲကနံၣ်အံၤပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအိၣ်ဆိးဝဲလၢတစိၢ်တလီၢ်လီၢ်အိၣ်ကဒုအလီၢ်ခွံ
ဖျၢၣ်အပူၤဖဲကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်-ကီၢ်ပယီၤကီၢ်ဆၢအံၤအိၣ်ဝဲ(---)ဂၤန့ၣ်လီၤခီဖျိကီၢ်ပ
ယီၤတၢ်အိၣ်သးတၢ်လဲလိာ်အဖီခိၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိတဖၣ်ဒီးပှၤ
မၤတၢ်လၢပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဖိအဂီၢ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ဒီးတၢ်လၢကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်
မဲာ်ဝဲ(တၢ်တၤတၢ်)ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ
|
|
![](images/syria/circle.png)
![](images/syria/line.png)
![]() |
![]() |
စးထီၣ်လၢ ၁၉၈၄ နံၣ်ပှၤဘၣ်ဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးခီဖျိတၢ်မၤအၢမၤသီဖဲကီၢ်ပယီၤ အပူၤတဖၣ်လၢအဃ့ထီၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ပူၤတၢ်ဖျဲးအံၤ အိၣ်ဝဲအါန့ၢ်ဒံး ၂၂၀၀၀၀ ဂၤန့ၣ်လီၤ
|
![]() |
မုၢ်မဆါတနံၤအံၤပှၤလၢပာ်ဖျါထီၣ်ဃ့တၢ်အိၣ်ကဒုဆူကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်သမံသမိးကမံးတံး(Provincial Admissions Board)အအိၣ် လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်တ့ၢ်လံအီၤခီဖျိထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤကိတိာ်ဝဲၤကျိၤဒီး ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဘီမုၢ်စၢဖှိၣ်ကရၢအိၣ်ဝဲအါန့ၢ်ဒံး ၁၀၂၀၀၀ ဂၤန့ၣ်လီၤ
|
![]() |
ပှၤ ၁၂၈၀၀၀ ဂၤဃၣ်ဃၣ်အိၣ်ဆိးဖဲဒဲကဝီၤခွံဖျၢၣ်အပူၤလၢအိၣ်ဒီးဖိးသဲစး
တၢ်ပာ်ပနီၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤတအိၣ်ဘၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်မၤစၢၤ ဃုာ်ဒီးတၢ်အီၣ်
တၢ်အီတၢ်အိၣ်ကဒုလီၢ်တၢ်အိၣ်ဆူူၣ်အိၣ်ချ့ဒီးတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တဖၣ်
န့ၣ်လီၤ
|
![]() |
တၢ်အိၣ်သးဖဲကီၢ်ပယီၤအပူၤအံၤလဲလိာ်အသးချ့သဒံးစးထီၣ်လၢ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲကမျၢၢ်ပဒိၣ်ဖဲလါမးရှး ၂၀၁၁ နံၣ်န့ၣ်လီၤ
|
![](images/syria/thailand_map.jpg)
![]() |
တၢ်ထၢဖှိၣ်ဒဲကဝီၤကမျၢၢ်နီၣ်ဂံၢ်ခီဖျိထံၣ်ဘံၣ်စံၣ်(TBC) |
![]() |
ဘါန်မဲၢ်နဲစွဲၤ |
9,282 |
ဘါန်မဲၢ်စူးရံ | ![]() |
2,226 |
![]() |
မဲၢ်ရၤမိၤ |
10,533 |
![]() |
မဲၢ်လး |
35,433 |
မဲၢ်လးအူ | ![]() |
9,464 |
အူးပၠၣ် | ![]() |
11,265 |
![]() |
နိၣ်ဖိ |
10,452 |
ဘါန်ဒိၢ်ယါ | ![]() |
2,659 |
![]() |
ထါမဟ့ၣ် |
6,182 |
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် |